बाढीले ऊर्जा सुरक्षामै प्रश्न उठायो, लगानीकर्ताको विश्वास जोगाउन घिसिङको जोड

काठमाडौँः उज्यालो नेपाल पार्टीका अध्यक्ष कुलमान घिसिङले पछिल्ला प्राकृतिक विपद्का कारण विद्युत्, सडक तथा अन्य अत्यावश्यक पूर्वाधारमा भएको क्षतिले नेपालको ऊर्जा सुरक्षा र विकास यात्रामाथि गम्भीर प्रश्न उठाएको बताएका छन् ।

मंगलबार सामाजिक सञ्जालमार्फत धारणा सार्वजनिक गर्दै घिसिङले गत भदौ १० गते भोटेकोशी नदीमा आएको बाढी तथा त्यसपछिको अविरल वर्षाका कारण ठूलो मानवीय र भौतिक क्षति भएको उल्लेख गरेका हुन् । विशेषगरी त्रिशूली नदी करिडोरमा सञ्चालनमा रहेका तथा निर्माणाधीन जलविद्युत् आयोजना, प्रसारण तथा वितरण संरचना र सडक पूर्वाधारमा भएको क्षतिप्रति उनले चिन्ता व्यक्त गरेका छन् ।

घिसिङका अनुसार त्रिशूली नदी बेसिनको भौगोलिक तथा भौगर्भिक अवस्था र पछिल्ला प्राकृतिक विपद्ले जलविद्युत् आयोजनाको दीर्घकालीन सुरक्षा तथा लगानी संरक्षणबारे गम्भीर प्रश्न खडा गरेको छ । यसले स्वदेशी तथा विदेशी लगानीकर्ताको मनोबलमा समेत असर पर्न सक्ने उनले बताएका छन् ।

‘विद्युत्, सडकलगायतका अत्यावश्यक पूर्वाधारमा भएको क्षतिले अहिलेको संकट मात्र होइन, आगामी दिनको ऊर्जा सुरक्षा र विकासको यात्रामाथि समेत गम्भीर प्रश्न खडा गरेको छ,’ उनले भनेका छन् ।

विपद्का कारण थातथलो र सम्पत्ति गुमाएका नागरिकको राहत, पुनस्र्थापना तथा पुनर्निर्माणमा सरकारको उपस्थिति प्रभावकारी र देखिने गरी हुनुपर्नेमा पनि घिसिङले जोड दिएका छन् । जाडो नजिकिँदै गएको अवस्थामा विस्थापित नागरिकलाई असुरक्षित र कष्टपूर्ण अवस्थामा राख्न नहुने उनको भनाइ छ ।

उनले विस्थापित नागरिकका लागि तत्काल सुरक्षित आवास, राहत र पुनस्र्थापनाको ठोस व्यवस्था गर्न सरकारसँग माग गरेका छन् । ‘जाडो नजिकिँदै गर्दा विस्थापित नागरिकलाई सुरक्षित आवास, राहत र पुनस्र्थापनाको ठोस व्यवस्था गर्न किन ढिलाइ गरिँदैछ ?’ भन्दै उनले सरकारको ध्यानाकर्षण गराएका छन् ।

घिसिङले क्षतिग्रस्त पूर्वाधार पुनर्निर्माणलाई मात्र पर्याप्त नमान्दै प्रभावित जलविद्युत् आयोजनालाई पुनः सञ्चालनमा ल्याउने, लगानीकर्ताको विश्वास कायम राख्ने र भविष्यमा यस्ता विपद्बाट पूर्वाधारलाई सुरक्षित बनाउने दीर्घकालीन रणनीति आवश्यक रहेको बताएका छन् ।

त्रिशूली र कालीगण्डकी करिडोरका प्रसारण लाइनमा भएको क्षतिले विद्युत् उत्पादन, प्रसारण र आपूर्तिको समग्र प्रणालीमा दबाब सिर्जना गरेको उनको भनाइ छ । आगामी हिउँदमा विद्युत्को माग व्यवस्थापन चुनौतीपूर्ण हुन सक्ने भन्दै तत्काल पुनस्र्थापना गर्न सकिने प्रसारण संरचनाको पहिचान गरी निर्माण तथा मर्मतलाई उच्च प्राथमिकता दिनुपर्ने उनले बताएका छन् ।

लोडसेडिङ नहुने घोषणा मात्र पर्याप्त नहुने भन्दै घिसिङले विद्युत् आपूर्ति नियमित राख्न अहिलेबाटै आवश्यक पूर्वतयारी, वैकल्पिक प्रसारण व्यवस्था र आपूर्ति व्यवस्थापनका ठोस काम अघि बढाउनुपर्ने बताएका छन् ।

‘लोडसेडिङ हुँदैन भन्ने घोषणा मात्र पर्याप्त हुँदैन। लोडसेडिङ नहोस् भन्न आजैदेखि आवश्यक पूर्वतयारी, वैकल्पिक प्रसारण व्यवस्था र आपूर्ति व्यवस्थापनको ठोस काम सुरु गर्नुपर्छ,’ उनले भनेका छन् ।

संकटको समयमा स–साना विषयमा अल्झिनुभन्दा ऊर्जा सुरक्षा, प्रभावित नागरिकको जीवन तथा क्षतिग्रस्त पूर्वाधारको पुनस्र्थापनालाई प्राथमिकतामा राख्नुपर्नेमा पनि उनले जोड दिएका छन् ।

घिसिङले सरकारसमक्ष चार प्रमुख विषयमा तत्काल कदम चाल्न माग गरेका छन् । उनका अनुसार विस्थापित नागरिकलाई सुरक्षित आवास र राहतको व्यवस्था गर्नुपर्ने, क्षतिग्रस्त विद्युत् तथा सडक पूर्वाधार शीघ्र पुनस्र्थापना गर्नुपर्ने, त्रिशूली र कालीगण्डकी करिडोरको प्रसारण प्रणालीलाई प्राथमिकताका साथ पुनर्निर्माण गर्नुपर्ने तथा स्वदेशी र विदेशी लगानीकर्ताको विश्वास कायम राख्न स्पष्ट कार्ययोजना र आवश्यक सहजीकरण तत्काल अघि बढाउनुपर्ने आवश्यकता छ ।