‘मिस्टर कार्डामम’ बाट न्यूयोर्कको मेयरसम्म: र्‍यापर जोहरान ममदानीको ऐतिहासिक जित

काठमाडौँ: अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले भोट नदिन आग्रह गर्दा पनि डेमोक्र्याटिक उम्मेदवार जोहरान ममदानीले न्यूयोर्कको मेयरको चुनाव जितेका छन्। ट्रम्पले भारतीय मूलका ममदानीलाई वामपन्थी भन्दै, यदि उनी मेयर बने भने सहयोग रोक्ने चेतावनी दिएका थिए।

सीबीएसका अनुसार, ३४ वर्षीय ममदानी १०० वर्षभन्दा बढी समयपछि न्यूयोर्कको सबैभन्दा कान्छो मेयर बनेका छन्। उनी पहिलो मुस्लिम र पहिलो दक्षिण एसियाली–अमेरिकी मेयर पनि हुन्। ममदानी प्रजातान्त्रिक समाजवादी हुन्। उनले श्रमिक वर्गका मुद्दाहरू उठाएर मेयर बन्न सफल भए।

ममदानीले न्यूयोर्कका पूर्व गभर्नर एन्ड्र्यू कुमोलाई दोस्रो पटक हराए। कुमोले गत जुनमा ममदानीसँग डेमोक्र्याटिक प्राइमरीमा हारपछि मेयर बन्ने आशा राखेका थिए, तर ममदानीले त्यो आशा तोडिदिए। आम चुनावमा रिपब्लिकन कर्टिस स्लिवा पनि प्रतिस्पर्धी थिए। कुमो र उनका समर्थकहरूको दबाबको बाबजुद स्लिवाले आफ्नो अभियान रोक्न मानेनन्।

ब्रुकलिनमा आफ्नो चुनावी कार्यक्रममा हर्षोल्लासका साथ उत्रिएका ममदानीले समर्थकहरूलाई भने, ‘हामीले शहरको राजनीतिमा नयाँ युग सुरु गरेका छौँ। न्यूयोर्कका श्रमिक वर्गका हातमा शक्ति छैन। गोदाममा बक्स उठाउँदा, डेलिभरी गर्दा र भान्सामा काम गर्दा यी हातमा चोट र दाग लागेका छन्। तर पनि, तपाईंहरूले विगत १२ महिनामा परिवर्तनको लागि हिम्मत गर्नुभयो। आज हामीले त्यो परिवर्तन हासिल गर्यौं।’

उनले कुमोलाई लक्षित गर्दै भने, ‘हामीले एक राजनीतिक राजवंशलाई पल्टाएका छौँ। म उनलाई व्यक्तिगत जीवनका लागि शुभकामना दिन्छु, तर आज राति मेरो मुखबाट उनको नाम अन्तिम पटक निस्कियोस्।’

ममदानीको यो जीत डेमोक्र्याटिक पार्टीको प्रगतिशील पक्षका लागि ठूलो सफलता हो। ट्रम्प स्वयं न्यूयोर्कका हुन्, तर उनले ममदानीलाई ‘कम्युनिष्ट’ भन्दै झूटो आरोप लगाएका थिए। ममदानीले भने, ‘यदि कसैले ट्रम्पबाट धोका पाएको राष्ट्रलाई कसरी पराजित गर्ने देखाउन सक्छ भने त्यो शहर न्यूयोर्क हो। यदि तानाशाहलाई डराउनु छ भने, उनलाई शक्ति जम्मा गर्न नदिने हो। यसैबाट हामी ट्रम्प र अरूलाई रोक्न सक्छौँ।’

यो चुनावी परिणाम न्यूयोर्क शहरभन्दा बाहिर पनि प्रभाव पार्ने सम्भावना छ। ममदानीका योजनामा न्यूयोर्कवासीका लागि भाडा स्थिरीकृत अपार्टमेन्टमा भाडा रोक्ने, सार्वजनिक बस निःशुल्क बनाउने र धनीहरूमा कर लगाएर सबैका लागि बाल हेरचाह उपलब्ध गराउने जस्ता प्रस्ताव छन्।

जोहरान ममदानी को हुन्?
जोहरान क्वामे ममदानीको जन्म १९९१ मा युगान्डाको राजधानी कम्पालामा भएको थियो। ममदानीका बुबाले उनलाई क्रान्तिकारी र घानाका प्रथम प्रधानमन्त्री क्वामे एनक्रुमाहको नामबाट क्वामे नाम दिएका थिए।

ममदानी प्रसिद्ध भारतीय-अमेरिकी फिल्म निर्देशक मीरा नायर र कोलम्बिया विश्वविद्यालयका प्रख्यात प्राध्यापक महमूद ममदानीका छोरा हुन्। उनले आफ्नो सुरुवाती दिनहरू कम्पालामा बिताए र त्यसपछि पाँच वर्षको उमेरमा दक्षिण अफ्रिका सरे। ७ वर्षको हुँदा न्यूयोर्क आए। उनी ब्रोंक्स हाई स्कूल अफ साइन्सबाट पढे र बोडोइन कलेजबाट कला स्नातक गरे।

ममदानी तीन कार्यकालका राज्य सभा सदस्य हुन्। उनी मेयरको दौडमा कुमोको सजिलो जितको लागि धेरै प्रत्याशीहरू मध्ये एकको रूपमा प्रवेश गरेका थिए। सभा सदस्य बन्नुअघि, ममदानी आवास सल्लाहकार र ‘मिस्टर कार्डामम’ नामले चिनिने र्‍यापर थिए। उनका छोटो संगीत करियरलाई विरोधीहरूले चुनावी विज्ञापनमा प्रयोग गरेका थिए।

उनको र्‍याप गीत ‘नानी’ को म्युजिक भिडियोमा उनी आफ्नी हजुरआमा र न्यूयोर्कको दक्षिण एसियाली संस्कृतिलाई सम्मान गर्दै देखिन्छन्। भिडियोमा उनी बिना शर्ट, एप्रन लगाएर क्यामेरामा सिधा हेर्दै हल्लिरहेका छन्। विरोधीहरूले यसलाई उनका राजनीतिक अनुभवको कमी देखाउन प्रयोग गरेका थिए।

अभियानका सहयोगी एन्ड्र्यू एपस्टेनले भने, ‘राजनीतिमा दौडनु अघि लाजमर्दो अवस्थाको सामना गर्न सक्नु महत्वपूर्ण छ। यो क्षमता ममदानीको अभियानमा ठूलो सहयोग भयो।’ ममदानीले सामाजिक सञ्जालमा लगातार भिडियो जारी गर्दै मेयरको दौडमा स्थिर रूपमा अघि बढे। उनले डिजिटल अभियान चलाएर विभिन्न भाषामा सन्देश दिँदै समर्थन जुटाए।

उनका भाइरल भिडियोहरू मध्ये एकले हलाल मासु खाने सडक खाद्य व्यवसायको लागत र अनुमति प्रणालीलाई देखायो। एपस्टेनले भने, ‘त्यो वर्षको सबैभन्दा चिसो रात, हामी वाल स्ट्रिट नजिक थिए। जोहरानले सडकमा मानिसहरूलाई सोध्दै थिए, “के तपाईं $१० वा $८ तिर्न चाहानुहुन्छ?” धेरैले अस्वीकृत गरे, तर उनलाई कहिल्यै विचलित भएन।’

ममदानीले प्राइमरीमा कुमोको अग्रतालाई घटाउँदै लडे। शहरका परम्परागत शक्तिशाली व्यक्तिहरूले कुमोको समर्थन गरे, सुपर पीएसीमार्फत लाखौं डलर खर्च गरे। तर ममदानीले आफ्नो अभियानलाई श्रमिक वर्ग र अर्बपतिहरू बीचको लडाइँको रूपमा प्रस्तुत गरे।

शहरका नियन्त्रक ब्राड ल्यान्डरले भने, ‘यो प्रगतिशील र उदारवादीको लडाइँ होइन, यो साहसी र नक्कलीको लडाइँ हो। ममदानीले ठूला विचार प्रस्तुत गरे र त्यसका लागि लडे।’

आम चुनाव अभियानको अन्त्यमा, ममदानीले गोलीकाण्डमा मृत्यु भएका प्रहरीले परिवारसँग भेटे र प्रहरी बजेट कटौतीको आरोपलाई स्पष्ट पार्दै भने, ‘म प्रहरीको बजेट कटौती गर्न दौडिरहेको छैन।’

उनी न्यूयोर्कको यहूदी समुदायसँग पनि सम्पर्कमा रहे। ममदानी प्यालेस्टिनी अधिकारका समर्थक हुन् र इजरायली प्रधानमन्त्री नेतन्याहुका आलोचक हुन्।

एक इतिहास रच्ने मेयर
ममदानी जनवरी १, २०२६ मा शपथ लिनेछन्। उनी ८.५ मिलियन मानिस बसोबास गर्ने शहरको मेयर बन्नेछन्। उनी न्यूयोर्कको पहिलो मुस्लिम मेयर र पहिलो दक्षिण एसियाली मेयर हुन्।

हालै उनले रामा दुवाजीसँग विवाह गरेका छन्। दुवाजी टेक्सासमा जन्मेकी सिरियाली मूलकी कलाकार हुन् र न्यूयोर्कमा मास्टर डिग्रीका लागि आएकी थिइन्। २८ वर्षकी दुवाजी जेन-जेडको पहिलो महिला सदस्यका रूपमा सिटी हलमा सेवा गर्नेछन्।

ममदानीले आप्रवासी र दक्षिण एसियाली न्यूयोर्कवासीको पहिचानलाई आफ्नो अभियानको केन्द्रमा राखे। उनले सन् २०२१ मा ट्याक्सी चालकहरूसँग १५ दिने भोक हड्तालमा भाग लिँदै ऋणबाट राहत खोजेका थिए।

अभियानका अन्तिम दिनहरूमा, ममदानीले मध्यरातमा लागुआर्डिया एयरपोर्टको ट्याक्सी स्ट्यान्डमा रोकी, सिफ्ट परिवर्तनमा ट्याक्सी चालकहरूलाई भेटे। उनीहरूलाई भने, ‘रातको सिफ्ट बिना, बिहान हुँदैन।’