तेल भण्डारहरूमा इरानद्वारा निरन्तर मिसाइल आक्रमण, मूल्य बढेर ब्यारेलको ११६ डलर

एजेन्सी: इरानले खाडी मुलुकभरि ऊर्जा पूर्वाधारलाई लक्षित आक्रमण सुरु गर्दा बिहीबार एसियाली व्यापारमा तेलको मूल्यमा तीव्र वृद्धि भयो। मुरबान क्रुडमा तेलको भाउ प्रतिब्यारेल ५.८४ प्रतिशतले बढेर ११७ डलरसम्म पुगेको छ। ब्रेन्ट क्रूड ४.२७ प्रतिशत बढेर ११२ डलरमा र वेस्ट टेक्सास इन्टरमिडिएट २.७३ प्रतिशत बढेर ९८.९५ डलर पुगेको छ।

इरानले आफ्नो दक्षिण पार्स ग्यास क्षेत्रमा पहिलेको आक्रमणको बदलामा मध्यपूर्वभर ऊर्जा पूर्वाधारलाई लक्षित गरेर आक्रमण बढाएपछि कच्चा तेलको मूल्य वृद्धि भएको हो। इरानी क्षेप्यास्त्र आक्रमणले विश्वको सबैभन्दा ठूलो तरल प्राकृतिक ग्यास प्लान्ट र विश्वव्यापी ग्यास आपूर्तिको आधारशिला रास लाफान औद्योगिक परिसर वरिपरि व्यापक क्षति पुर्याएको कतारले पुष्टि गरेको छ।

यसैबीच, संयुक्त अरब इमिरेट्सले क्षेप्यास्त्रसँग सम्बन्धित घटनाहरूपछि आफ्नो हब्शान ग्यास प्लान्ट बन्द गरेको छ। साउदी अरेबिया, कुवेत, इराक र बहराइन इरानको निशानामा छन्। साउदी अरेबियाले हवाई प्रतिरक्षाले पूर्वी प्रान्तमा कुल १९ ड्रोनहरू र रियादतर्फ प्रहार गरिएका चार क्षेप्यास्त्रहरू नष्ट गरेको जनाएको छ।

वेलायतको समुद्री सुरक्षा एजेन्सीले होर्मुजको जलडमरूमको पूर्वमा रहेको एउटा जहाजमा आगो लागेको छ।

यी आक्रमणहरू र क्षेत्रीय ऊर्जा सुविधाहरूको लागि जारी गरिएको पूर्वनिकासी चेतावनीहरूले मूल्य बढाउन खाडीको ऊर्जा मेरुदण्डलाई लक्षित गर्ने इरानको रणनीति रहेको छ। त्यसैले अमेरिका, इजरायल र उनीहरूका सहयोगीहरूलाई पीडा दिएको छ।

होर्मुजको जलडमरूमबाट ढुवानी सुरक्षित गर्ने प्रयासहरूलाई दोब्बर पार्दै अमेरिकाले अब यस क्षेत्रमा थप सैन्य शक्ति तैनाथ गर्ने तयारीमा रहेको संकेत देखिएको छ। तनाव कम हुने कुनै संकेत नदेखिएपछि तेलको मूल्यमा दबाब जारी रहनेछ।

ब्यारेलको २०० डलरको बाटोमा

एक महिनाअघि अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा कच्चा तेलको मूल्य आकासिएर प्रति ब्यारेल २०० डलरसम्म बढ्ने विश्लेषण हुँदा हाँसो उठेको थियो। अब, केहीले यो वास्तविक सम्भावना भएको भनेर स्वीकार गर्न थालेका छन्।

मध्य पूर्वबाट तेल निर्यात फेब्रुअरीमा दैनिक दुई करोड ५१ लाख ३० हजार ब्यारेलमा रहेको केप्लरको तथ्यांक उद्धृत गर्दै रोयटर्सले जनाएको छ। हाल आएर दुई तिहाइ घटेर ९७ लाख १० हजार ब्यारेल प्रति दिन पुगेको छ। भोर्टेक्साको तथ्याङ अझ चिन्ताजनक छ। जसले फेब्रुअरीको दैनिक औसत दुई करोड ६१ लाख ब्यारेल कच्चा तेल आपूर्ति भएकोमा मध्य मार्चको औसत केवल दैनिक ७५ लाख ब्यारेलमा झरेको छ।

दैनिक ढुवानी भन्दा पनि कच्चा तेलकको कमजोर उत्पादनको अवस्था हो। मध्यपूर्वमा सबै देशहरुले तेल उत्पादन कटौती गरिरहेका छन्। तेल भण्डारहरु पुनः सञ्चालनमा आउन केही समय लाग्छ। तेल उत्पादन कटौती गर्नुको कारण भण्डारण क्षमता सीमित भएर हो। अर्को शब्दमा भन्नुपर्दा विश्वव्यापी तेलको भण्डार अवरुद्ध भएको छ। भोली आक्रमण बन्द भए पनि अवस्था सामान्य हुन केही समय लाग्नेछ।

इराकले तेल उत्पादन दैनिक २९ लाख ब्यारेल कटौती गरेको छ। साउदी अरेबियामा कटौती दैनिक २० लाख ब्यारेलदेखि २५ लाख ब्यारेलसम्म छ। युएईले उत्पादन १५ लाख ब्यारेलले घटाएको छ। कुवेतले पनि उत्पादन प्रतिदिन १३ लाख ब्यारेल कटौती गरेको छ। यसले गर्दा दैनिक ७० लाख ब्यारेलभन्दा बढी तेल खेर गएको छ।

अन्तर्राष्ट्रिय ऊर्जा एजेन्सीले यस वर्ष तेल बजार लगभग ३७ लाख ब्यारेलको अधिशेषमा रहने भविष्यवाणी गरेको थियो। तर, संकटको कारणले गर्दा थप आपूर्ति स्थिर भएको छ। मागलाई पुग्ने गरी कच्चा तेल उत्पादन भएको छैन। जब आपूर्ति असहज हुन्छ, तब मूल्यहरू उच्च हुन्छन्।

आपूर्तिमा देखिएको अवरोधकाबीच मध्यपूर्वी तेल बेन्चमार्क पहिले नै ब्यारेलको १५० डलरमा पुगेको उल्लेख गर्दै ओनिक्स क्यापिटल ग्रुपका प्रमुख कार्यकारी अधिकृत (सीईओ) ग्रेग न्यूम्यानले सीएनबीसीलाई भने, ‘हामी १५० को आसपासमा छौं, यही अवस्था केही दिन कायम भए ब्यारेलको २०० पुग्न सक्छ। अहिले आपूर्ति अवरुद्धता बराबरको दैनिक संकटको सामना गरिरहेका छौं।’

“तेल २०० डलर वा २५० मा गयो भने म छक्क पर्ने छैन, किनभने आपूर्तिको अभाव हुँदा वस्तुको मूल्य बढ्छ” लङभ्यू इकोनोमिक्सका प्रमुख बजार रणनीतिकार क्रिस वाटलिंगले समाचार आउटलेटलाई भने। विश्लेषकहरू यति उत्साहित छैनन् वास्तवमा, धेरैले मार्चको अन्त्यपछि तेलको भाग्य उल्टिने अनुमान गरेका छन्।

ब्रेन्ट क्रूड १०० भन्दा तल झरेको छ। डब्ल्युटीआई क्रुड ९० भन्दा तल झरेको छ।

रोयटर्सका रोन बोसोले प्रति ब्यारेल २०० डलरको परिदृश्य उल्लेख गरेका छन्। युद्ध समाप्त भएपछि मूल्यहरू घट्नेछन्।