होर्मुज जलमार्ग बन्द, कच्चा तेलको भाउ स्थिर

एजेन्सी। अमेरिकी नौसेना नाकाबन्दीको बीचमा इरानले जहाजको आवागमनलाई प्रतिबन्ध लगाउने निर्णय गरेपछि होर्मुज जलमार्ग फेरि भूराजनीतिक तनावको केन्द्रमा आएको छ।

इरानले जलमार्ग पार गर्न खोज्ने कम्तिमा २० जहाजहरूलाई फिर्ता पठाएको छ। जबकि अमेरिकी कारबाहीले थप जहाजहरूलाई निर्देशित गरेको छ। जसले गर्दा २० भन्दा बढी ट्यांकरहरुमा पूर्ण अवरोध आएको छ।

तेहरानले युद्धविराम प्रतिबद्धताहरू पालना गर्न असफल भएको समाचार आएपछि व्यापारी जहाजहरूले इरानी नौसेना सेनाबाट जलमार्ग सबै यातायातका लागि बन्द भएको घोषणा गरेका छन्।

केही दिनअघि मात्र इरानले लेबनानमा तनाव कम गर्न अस्थायी युद्धविराम सम्झौता पछि होर्मुज हुँदै नेभिगेसन पूर्ण रूपमा खुला भएको जानकारी गराएको थियो।

त्यो व्यवस्था अब उल्टो हुँदै गएको देखिन्छ। दुबै पक्षले प्रतिबन्धहरू कायम राखेका छन्। जसले गर्दा समुद्री पहुँचमा प्रभाव पारिरहेको छ।

होमुर्ज जलमार्ग खुलेपछि कच्चा तेलको भाउ घट्यो, ब्यारेलको ९० डलरमा कारोबार

सुरक्षा जोखिम पनि बढ्दै गएको छ। एक अमेरिकी रक्षा अधिकारीले इरानको रिभोलुसनरी गार्ड (कोप्र्स) ले हालैका दिनहरूमा व्यावसायिक जहाजहरूमा धेरै आक्रमणहरू गरेको छ।

जहाज मालिकहरूले स्ट्रेटमा गोलीबारीका घटनाहरू भएको जानकारी गराएका छन्।

२० लाख ब्यारेल इराकी कच्चा तेलले भरिएको धेरै ठूलो क्रुड क्यारियरसहित दुई भारतीय झण्डाधारित जहाजमाथि होर्मुजको स्ट्रेट नजिकै आक्रमण भएपछि भारतले कूटनीतिक प्रतिक्रियाको तयारी गरिरहेको बताइएको छ।

वासिङ्टनबाट वार्तामा प्रगतिको सुझाव दिने जारी कूटनीतिक सन्देशको बावजुद धेरै जहाजहरू पहिले नै क्षेत्र बाहिर पुनः तैनाथ गरिएका छन्।

मध्य पूर्वमा ट्यांकरको उपलब्धता तीव्र रूपमा घटेको छ। जहाज मालिकहरू फर्कन हिचकिचाइरहेका छन्।

जलमार्ग अझै पनि इरानी नियन्त्रणमा छ। विश्वव्यापी तेल प्रवाहमा लामो समयसम्म अवरोधको जोखिम बढ्दै गएको छ। बजारहरूलाई थप अस्थिरता र सम्भावित आपूर्ति झट्काको लागि तयार पारिएको छ।

यदि भौतिक अवरोधहरू जारी रहे व्यापारीहरूले अवरोधको गम्भीरतालाई पुनः मूल्य निर्धारण गर्न बाध्य भएका छन्। होर्मुज जलमार्ग इरानका लागि ठूलो अस्त्र बनेको छ। विश्वको २० प्रतिशत कच्चा तेल यही मार्ग भएर आपूर्ति हुने गरेको छ।

होर्मुज जलमार्गमा इरानले बन्द गरे पनि विश्व बजारमा कच्चा तेलको भाउ स्थिर रहेको छ। प्रतिब्यारेल ९१ डलरको हारहारीमा कारोबार भइरहेको आयल प्राइस डटकमले जनाएको छ।

आक्रमणपछि भारतको कडा प्रतिक्रिया

भारतको विदेश मन्त्रालयले शनिबार नयाँ दिल्लीस्थित इरानी राजदूतलाई बोलाएर होर्मुज जलमार्गमा भएको गम्भीर घटनाप्रति कडा आपत्ति जनाएको बताइएको छ।

भारतीय विदेश सचिव बिक्रम मिस्त्रीले इरानी राजदूतसँगको भेटमा होर्मुज जलमार्गमा भारतीय झण्डावाहक दुईवटा व्यापारिक जहाजहरूमाथि भएको गोलीबारीको घटनाप्रति भारतले गहिरो चिन्ता व्यक्त गरेका थिए।

भारतले व्यापारिक जहाज र चालक दलहरूको सुरक्षालाई उच्च प्राथमिकता दिने कुरामा जोड दिँदै, इरानले यसअघि भारततर्फ आउने जहाजहरूलाई सुरक्षित मार्ग प्रदान गर्न गरेको सहयोगको स्मरण गराएको छ।