पशुपति प्रसाद २ः यस्तो कथा जहाँ भष्मे डनमा परिवार खोज्दाको पीडा महसुस हुन्छ

‘मुगुदेखि बाउ–आमालाई फकाएर बोर्डिङ पढाउन ल्यायो। पढाउन त पढायो, बोर्डिङमै पढायो तर जेलमै बसेभन्दा नि गाह्रो। त्यस्ले गु खा भन्यो भनेपनि खानुपर्ने कपाकप, नगनाएको जसरी। महादेव पार्वतीलाई गणेशले घुमेको कथा छ नि, हो त्यसरी नै त्यसलाई घुम्नुपर्ने रे बिहान बिहान।’

फिल्म पशुपति प्रसादमा भष्मेबारे दिइएको पृष्ठभुमी यहि नै हो।
पशुपति प्रसादको कथामा भष्मे मासुभात खाएर भाग्ने योजनामै थियो। संवादमा भनिएको छ, ‘टन्न मासु भात खाएर भाग्नलाई रेडि भा‘को थिएँ , भुँइचालो आयो। साहु क्यान्डिक्रस खेलेर बसेको थियो, त्यसलाई पनि होस्टेलले किचेर मार्यो। अनि साहुकै मोबाइल स्याट्ट हातबाट तानेर सिधै आर्यघाटमा जिम्दै। जिउँदै आर्यघाटमा, धन्न भुइँचालो आएर बाँचे।’

अर्थात धेरैलाई जिउँदो नछोडेको भुइँचालोले गर्दा ज्यान बचाएको पात्र हो भष्मे। करिब २२ मिनेटको भूमिकामै पनि यो चरित्र सबैको प्रिय बन्यो।

अहिले पशुपति प्रसाद २ः भष्मे डन फिल्ममा त्यहि चरित्रले पुरै फिल्म धानेको छ। भुवन बहादुर कसरी भष्मे (विपिन कार्की) बन्यो, कसरी पशुपतिसम्म आइपुग्यो र उसको परिवार कहाँ छ? पशुपति प्रसादको मृत्यु भएको सात बर्षपछि भष्मेसँग पंगा लिन आउने कालीप्रसाद उर्फ नागा (सौगात मल्ल) को होला? एक सामान्य महिला मैना (स्वस्तिमा खड्का), माताजी बन्नुपर्दाको कथा के होला? थाहा पाउन फिल्म हेर्नुपर्ने हुन्छ।

भष्मेको चरित्र सात बर्षमा धेरै परिवर्तन भएको छ। पशुपतिप्रसाद खकुरेलको मितबालाई उसले बा बनाएको छ। क्याण्डी क्रस खेल्न छाडेर अहिले ऊ पब्जी खेल्छ। घुम्ने कुर्सीमा बस्छ। सुनको दाँत लगाउनसक्ने बनेको छ। हजार हजारका नोट खल्तीमा बोकेर हिँड्छ। पहिले सुर्ति समेत बाँडेर खानेपर्ने उसको ग्यांग अहिले भष्मेको हातबाट तलव बुझ्छ। फिल्ममा सात बर्षपछिको परिवर्तन मज्जासँग देख्न सकिन्छ।
पशुपति प्रसादमा भुकम्पले ज्यान बचाएको भष्मेलाई कोरोना महामारीले लखपति बनाएको हो। यसरी हेर्दा, आम मानिसलाई आपत् परेको समयमा भष्मेको फलिफाप हुन्छ।

फिल्मको कथाबस्तु सलल बगेको छ। पेश गरिएका तर्कहरु प्रत्यारिला छन्।
तर केहि प्रश्नको उत्तर भने अपुरो छ। जस्तै, के घटनाले भष्मेलाई पशुपति प्रसादप्रति माया पलायो? पशुपति प्रसादको मितबा कसरी भष्मेको बा हुनपुगे? पशुपति प्रसाद फिल्ममा भष्मे किन हनुमानसँग डराउँथ्यो? भष्मेले बोकेर हिँडेको स्पीकर किन कहिल्यै बजेन र पछि त्यो एकाएक कता हराया ? केहि अर्थ नभइ त पक्कै पनि त्यो स्पीकर गलामा झुण्डिएन होला नि।

हुन त फिल्मको अन्त्य हेर्दा, यी बिषय अर्को कथालाई राखिएको जस्तो पनि देखिन्छ। तर यसरी अपुरो कथा छाड्दा दर्शकलाई अन्याय हुन्छ कि?

जे होस्, फिल्मले उठाएको मुद्धा निकै गम्भिर हो। बालबालिका सम्बन्धि राष्ट्रिय स्थिति प्रतिवेदन २०७९ को तथ्यांक अनुसार ४१७ बालगृहमा १० हजार ९०५ बालबालिका रहेका छन्। जसमध्ये ८० प्रतिशत बालबालिकाको परिवारमा एक वा दुवै अभिभावक जीवित हुँदाहुँदै पनि बालबालिका बालगृह वा अनाथालय जस्ता संस्थागत हेरचाहमा हुर्किरहेको सेभ द चिल्ड्रेनको तथ्यांक छ। त्यसमा पनि सरकारले उद्धार गरेकामध्ये ६० प्रतिशत जोखिम रहेका बालबालिका कर्णाली प्रदेशको रहेका छन् । आफ्ना बालबालिकाले राम्रो लाउन, खान र पढ्न पाउन् भन्ने इच्छाले बिभिन्न संघ संस्थाको जिम्मा लगाएर काठमाडौं ल्याइएका बालबालिकामा यतिबेला नागरिकता लगायतका समस्याहरु देखिएका छन्।

फिल्मले देखाउन खोजेको कथा सलल पर्दामा देखाउन सफल भएको छ। यो नै फिल्मको सफलता हो।
फिल्मको सबैभन्दा सशक्त पाटो हो, पात्र निर्माण। सबै पात्रहरु आ–आफ्नो चरित्रमा अब्बल छन् । सुरुमा भष्मेको पात्रबाट कुरा सुरु गरौं। पशुपति प्रसादमा भष्मे कुटिल थियो । जस्तै, उसले पशुपति प्रसादलाई गाँजा बनाउन अह्राउँछ र साहुलाई काम गर्दैन भनेर कुरा लगाउँछ र जागिरबाट निकाल्छ। अर्थात उसले रणनिती प्रयोग गरेको थियो आफ्ना विपक्षीलाई तह लगाउन । तर उसैको कथा भन्दा भने यी कुराहरुलाई वास्ता गरिएन। भष्मे शरिरको बल भन्दा दिमाग लगाएर दुस्मनलाई तह लगाउने पात्र थियो। तर अहिले भने उसलाई शारिरीक रुपमै लड्ने पात्रमा सिमित गरिएको छ। उसको दिमागी चातुर्यलाई बढी जोड दिन सकेको भए मज्जा आउँथ्यो। तरपनि भष्मे पात्रले आफुलाई सात बर्षपछि पनि जिवित राखेको छ । भष्मेका अघिपछि डुल्ने साथीहरु सबै फिट छन्। उनिहरुले पात्रलाई न्याय गरेका छन्। भष्मेका बा बनेका प्रकाश घिमिरेको चरित्रले जतिखेरै दर्शकको ध्यान तान्न सफल छ।

यहि फिल्बाट प्रवेश गरेका दुई पात्र माताजी उर्फ मैनाको भुमिका अभिनेत्री स्वस्तिमा खड्काकै लागि बनेको जस्तो लाग्छ। उनले बोल्नुअघि हे भन्ने तरिकाले मानव कम देवी ज्यादा सुनिन्छ । उनले आफ्नो चरित्रमा मिहेनत गरेकी छन्।

कालीप्रसाद उर्फ नागा (सौगात मल्ल) को अभिनय मौलिक छ। अन्य फिल्ममा लाउड सुनिने उनि यसा मौलिक सुनिएका छन् । यसरी हेर्दा, नागा योपटक भष्मे माथी भारी परेको देखिन्छ। जब नागा पर्दामा देखिन्छ, दर्शकले भष्मे भुल्छन् । नागा रुँदा दर्शक सँगै रुन्छन्, हाँस्दा सँगै हाँस्छन्। भष्मेप्रति भन्दा नागाप्रति दर्शकको सहानुभूति धेरै हुन्छ।

फिल्ममा भष्मे, नागा या हनुमान सबै पात्रलाई ग्रे देखाइएको छ । यी तिनै पात्रलाई बिच बाटोमै छाडिएको छ। माताजी बनेकी मैनाको भने खासै धेरै पृष्ठभुमी खोतलिएको छैन। आशा गरौं, यी पात्रहरुबारे अझै खुलस्त अर्को फिल्ममा हेर्न पाइनेछ।फिल्मका केहि दृश्यहरु निकै मनमोहक र अर्थपूर्ण छन्।

उदाहरणका लागि, जब नागा पर्दामा फेरि फर्कन्छ, तब सबै भन्दा माथि उसैलाई देखाइन्छ । बिस्तारै क्यामेरा तल जान्छ र, पशुपतिनाथको मन्दिर माथि पुग्छ। अर्थात्, आफूलाई जति माथि ठानेपनि भगवान भन्दा त उ तल नै छ।

अर्को सट पनि त्यस्तै मर्मस्पर्सी छ। जब भष्मेले पशुपति प्रसाद सँगको झगडा नगर्ने भनेर खाएको कसम तोड्छ। निकै माथीबाट यो सट लिइएको छ।
फिल्ममा पशुपति प्रसादसँग सिक्वेन्स मिलाउन पनि हुनसक्छ, केहि सट पहिलेको र अहिलेको मिल्न जान्छ। पशुपति प्रसादमा जब पशुपतिले सतबिज छर्ने ठाउँबाट आकाशतिर फर्केर आमाबालाई स्वर्गको ढोका खुल्न आँटेको बताउँछ। त्यो समयको सट र अहिले भष्मेले पशुपतिसँग कसम तोडेको सट उस्तै छ। तर खिचाइमा भने भिन्नता देखिन्छ।

पशुपति सुतेको ठाउँमा नागा सुत्नु, लेखेर वार्निङ दिनु लगायतका दृष्यहरुले पनि पहिलो भाग पशुपति प्रसादसँगको समानता देखाउँछ।
फिल्ममा एक दृष्य छ, जहाँ संवादमै भनिएको हुन्छ, रुवाउँदा रुवाउँदै हँसायौं । फिल्म पनि यहि संवाद जस्तै बनेको छ, कतै रुवाउने र फेरि रुवाउँदा रुवाउँदै हँसाउने। समग्रमा फिल्म सुन्दर बनेको छ। पशुपति प्रसादमा जत्तिको इमोसन महशुस गर्न नसकेपछि फिल्मले तपाईँलाई निराश भने बनाउने छैन।