डायलाइसिस गर्न गण्डकीमा अब पालो कुर्नु पर्दैन

पोखरा- गण्डकी प्रदेशमा डायलाइसिस सेवाका लागि पालो कुर्न नपर्ने भएको छ। गण्डकी प्रदेशको सामाजिक विकास तथा स्वास्थ्य मन्त्रालयले डायलाइसिस सेवाको प्रतीक्षा गर्नेको संख्या शुन्यमा झार्ने लक्ष्य पूरा भएको जानकारी दिएको हो।

मन्त्रालयका सचिव डा. विनोदविन्दु शर्माले तथ्यांक प्रस्तुत डाइलाइसिस सेवामा गण्डकी सरकारले फड्को मारेको मुख्यमन्त्री खगराज अधिकारीलाई बुधबार ब्रिफिङ गरेका थिए।

‘गण्डकी प्रदेशमा सेवा नपाएर प्रतीक्षारत अवस्थामा कोही पनि हुनुहुन्न। डायलाइसिस गर्ने बिरामी जानुभयो भने सेवा पाइन्छ,’ उनले भने, ‘लामो समयदेखि प्रतीक्षामा बस्नुपरेको गुनासो आइरहेको थियो। त्यसको सम्बोधन भएको छ। यो मन्त्रालयले गरेको एउटा उपलब्धि हो।’

२०७९ साल माघको अध्ययन प्रतिवेदन अनुसार सरकारी १० र निजी ६ वटा गरी जम्मा १६ वटा संस्थाबाट डायलाइसिस सेवा दिने गरिएको थियो। त्यतिबेला ५७६ जना बिरामीहरुले डायलाइसिस सेवा लिइरहँदा ३०३ जना डायलाइसिस सेवाको पर्खाइमा थिए।

अधिकारी पहिलोपटक मुख्यमन्त्री हुँदा मन्त्रिपरिषदले डायलाइसिस सेवा विस्तार गरी प्रतीक्षामा बस्नुपर्ने अवस्थाको अन्त्य गर्ने निर्णय गरेको थियो। यसका लागि २५ शय्या क्षमताको डायलाइसिस केन्द्र स्थापना गर्ने, अस्पतालहरूको क्षमता विस्तार गर्ने लगायतका काम भएकाले अब पर्खाइमा बस्न नपर्ने सचिव डा शर्माले बताए।

उनका अनुसार डायलाइसिसका लागि हाल प्रदेशमा १३६ मेसिन सञ्चालनमा छन्।

अस्पतालहरूको सेवालाई प्रभावकारी बनाउनको लागि बिहान ७ बजेदेखि बेलुका ७ बजेसम्मका विस्तारित ओपीडी सेवा बेनी अस्पताल म्याग्दी, लमजुङ अस्पताल, पर्वत अस्पताल, मध्यविन्दु अस्पताल, दमौली अस्पताल, स्याङजा अस्पताल र गोरखा अस्पतालमा सञ्चालनमा रहेको डा शर्माको भनाइ छ।

जनशक्तिको अभावमा सुरु हुने नसकेका धौलागिरी अस्पताल, संक्रामक तथा सरुवा रोग अस्पताल कास्की, मातृशिशु मितेरी अस्पताल, मुस्ताङ अस्पताल र मनाङ अस्पतालमा पनि १२ घण्टा ओपीडी सेवा विस्तार गर्ने प्रक्रियामा मन्त्रालय रहेको उनको भनाइ छ।

मन्त्रालयगत रुपमा भएका गतिविधिको बारेमा जानकारी लिएपछि मुख्यमन्त्री अधिकारीले कर्मचारीलाई उच्च मनोबलका साथ काम गर्न स्वास्थ्यकर्मीलाई निर्देशन गरेका थिए। स्वास्थ्य क्षेत्रमा काम गर्नेले गर्व गर्नुपर्ने उनको भनाइ थियो।

‘प्राविधिक रुपमा तपाईहरु उच्च मनोबलका कम स्रोतसाधनलाई ध्यान दिँदै काम गर्नुहोस्,’ मुख्यमन्त्री अधिकारीले भने, ‘यहाँहरुले पुर्‍याएको सेवालाई सरकारले कदर गर्छ।’

मुख्यमन्त्री अधिकारीले आफू संघीय सरकारको स्वास्थ्यमन्त्री हुँदा र पहिलोपटक मुख्यमन्त्री हुँदा सुरु गरेका महत्वपूर्ण कार्यक्रमको उपलब्धि देखिन थालेको भन्दै खुशी व्यक्त गरेका थिए।

के हो डायलाइसिस?
मिर्गौलाको कार्यक्षमतामा ह्रास आएपछि मिर्गौलामा भएका विकार सफा गर्ने पद्धतिलाई डायलाइसिस भनिन्छ। मिर्गौला प्रत्यारोपण गरिएका बिरामीहरुको डाइलाइसिस गरिरहनुपर्ने हुन्छ। मिर्गौलाको कार्यक्षमता १५ प्रतिशतभन्दा कम भएपछि डायलाइसिस गरिन्छ।

मिर्गौंलामा फोहोर जमेपछि रक्तचापमा असन्तुलन पैदा हुन्छ। मिर्गौलाको कार्यक्षमतामा ह्रास आउन थालेपछि रिंगटा लाग्ने, बान्ता हुने, सुन्निने लगायतका लक्षणहरु देखिन्छन् ।

डायलाइसिस दुई प्रकारको हुन्छ। हेमोडायलाइसिसमा रगतलाई नलीको माध्यमबाट शुद्धीकरण गरेर शरीरमै फिर्ता गरिन्छ। पेरिटोनियल डायलाइसिसमा आफ्नै पेटको भित्री सतहको सहायतामा रगतलाई शुद्धीकरण गरिन्छ।

मिर्गौलाले पूर्ण रूपमा काम गर्न छोडेको अवस्थामा सातामा ३ पटकसम्म डायलाइसिस गर्नु पर्छ।