मोदीले आफूलाई खुसी नपारेको भन्दै ट्रम्पले दिए ५०० प्रतिशतसम्म भन्सार बढाउने चेतावनी

एजेन्सी: अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले वासिङ्टनको मागअनुसार भारतले रूसी तेल खरिदमा कटौती नगरे अमेरिकाले भारतमाथि भन्सार शुल्क बढाउने चेतावनी दिएका छन्। यसले निष्कर्षविहीन व्यापार वार्ताका बीच दक्षिण एसियाली मुलुकमाथि दबाब थपिएको सम्भावना बढेको छ।

एयर फोर्स वनमा पत्रकारहरूसँग कुरा गर्दै ट्रम्पले भने, ‘मोदी (भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदी) राम्रो व्यक्ति हुन्। उहाँलाई थाहा थियो म खुसी छैन, र मलाई खुसी पार्नु महत्त्वपूर्ण थियो।’ रूसी तेल खरिदबारे सोधिएको प्रश्नमा ट्रम्पले भने, ‘उनीहरू व्यापार गर्छन्, र हामी उनीहरूमाथि धेरै छिट्टै भन्सार शुल्क बढाउन सक्छौँ।’

भारतको वाणिज्य मन्त्रालयले यसबारे गरिएको टिप्पणीको अनुरोधमा तत्काल प्रतिक्रिया दिएको छैन। ट्रम्पका यी टिप्पणीहरू पछिल्ला महिनादेखि चलिरहेको व्यापार वार्तापछि आएका हुन्। गत वर्ष रूसबाट ठूलो मात्रामा तेल खरिद गरेको सजायस्वरूप अमेरिकाले भारतीय वस्तुहरूमा आयात भन्सार शुल्क ५० प्रतिशतमा दोब्बर पारेको थियो।

सोमबार भारतीय बजारमा यसको असर देखिएको छ। सूचना प्रविधि क्षेत्रको सेयर सूचकांक करिब २.५ प्रतिशतले घट्दै एक महिनाभन्दा बढीको न्यूनतम बिन्दुमा पुग्यो। अमेरिकी–भारत व्यापार सम्झौता अझै ढिलिन सक्ने चिन्ताले लगानीकर्ताहरू सतर्क बनेका छन्। ट्रम्पका निकट सहयोगी तथा रिपब्लिकन सिनेटर लिन्ड्से ग्राहम, जो ट्रम्पसँगै यात्रा गरिरहेका छन्, उनले भने, ‘रूसी तेल कम्पनीहरूमाथि अमेरिकी प्रतिबन्ध र भारतमाथि उच्च भन्सार शुल्कले भारतको तेल आयात घटाउन मद्दत गरेको छ।’

ग्राहमले भारतजस्ता रूसी तेल खरिद जारी राख्ने देशहरूमा ५०० प्रतिशतसम्म भन्सार शुल्क लगाउने विधेयकको समर्थन गरिरहेका छन्। ‘यदि तपाईं सस्तो रूसी तेल किन्नुहुन्छ भने, (तपाईंले) पुटिनको युद्ध मेसिनलाई चलाइराख्नु भएको हुन्छ,’ उनले भने, ‘हामी राष्ट्रपतिलाई भन्सार शुल्कमार्फत यो कठिन छनोट बनाउने अधिकार दिन खोजिरहेका छौँ।’

ग्राहमका अनुसार ट्रम्पका कदमहरूकै कारण भारत अहिले ‘उल्लेख्य रूपमा कम रूसी तेल’ किन्दै आएको छ।

तर व्यापार विज्ञहरूले नयाँ दिल्लीको सतर्क दृष्टिकोणले उसको हैसियत कमजोर पार्न सक्ने चेतावनी दिएका छन्। ग्लोबल ट्रेड रिसर्च इनिसिएटिभका संस्थापक अजय श्रीवास्तवले भारतीय निर्यातहरू पहिले नै अमेरिकी बजारमा ५० प्रतिशत भन्सार शुल्कको सामना गरिरहेका छन्, जसमध्ये २५ प्रतिशत रूसी कच्चा तेल खरिदसँग जोडिएको बताए।

उनका अनुसार भारतीय रिफाइनरीहरूले प्रतिबन्धपछि आयात घटाए पनि खरिद पूर्ण रूपमा रोकिएको छैन, जसले भारतलाई ‘रणनीतिक ग्रे जोन’मा राखेको छ। ‘अब अस्पष्टताले काम गर्दैन,’ श्रीवास्तवले भारतले रूसी तेलबारे आफ्नो धारणा स्पष्ट रूपमा सार्वजनिक गर्न आग्रह गरे। उनले चेतावनी दिए कि पूर्ण रूपमा रोक्दा पनि अमेरिकी दबाब अन्त्य नहुन सक्छ; दबाब अन्य व्यापार मागतर्फ सर्न सक्छ, र उच्च भन्सार शुल्कले निर्यातमा अझ गहिरो क्षति पुर्‍याउने जोखिम छ।

यसैबीच, संयुक्त राज्यले शनिबार भेनेजुएलाका राष्ट्रपति निकोलस मादुरोलाई पक्राउ गरेपछि भारतले सावधानीपूर्ण कूटनीतिक धारणा अपनाएको छ। वासिङ्टनको नाम नलिई भारतले संवादको आह्वान गरेको छ।

कडा भन्सार शुल्कका बाबजुद, नोभेम्बरमा भारतको अमेरिका निर्यात उछालिएको थियो। यद्यपि मेदेखि नोभेम्बर २०२५ बीचमा ढुवानी २० प्रतिशतभन्दा बढीले घटेको थियो। वासिङ्टनसँग व्यापार सम्झौता टुंग्याउने प्रयासका बीच भारत सरकारले अमेरिकी चिन्ता सम्बोधन गर्न रिफाइनरीहरूलाई रूसी र अमेरिकी तेल खरिदको साप्ताहिक विवरण उपलब्ध गराउन भनेको छ। भन्सार शुल्क लागेपछि मोदीले ट्रम्पसँग कम्तीमा तीन पटक फोनवार्ता गरिसकेका छन्। भारतका वाणिज्य सचिवले गत महिना अमेरिकी व्यापार अधिकारीहरूसँग भेट गरे पनि वार्ता अझै निष्कर्षमा पुगेको छैन।– रोयटर्सबाट