होर्मुजपछि बाब–अल–मन्देब जलमार्गमा अवरोध, तेल भाउ ब्यारेलको १०० डलर नजिक

काठमाडौं।पश्चिम एसियामा अमेरिका र इरानबीच बढ्दो सैन्य तनावका कारण बुधबार अन्तरर्राष्ट्रिय बजारमा कच्चा तेलको मूल्य एक महिनायताकै उच्च विन्दुमा पुगेको छ।

गत सातादेखि अमेरिका र इरानबीचको सैन्य टकराव चर्किएसँगै विश्वको समुद्री तेल आपूर्तिको करिब पाँचौँ भाग ओसारपसार हुने हर्मुज जलसन्धिमा अवरोध आउन सक्ने चिन्ताले कच्चा तेलको मूल्य बढेको हो।

अन्तरर्राष्ट्रिय मापदण्ड ब्रेन्ट क्रुडमा प्रतिब्यारेल ९२.२६ डलर पुगेको छ। यो वृद्धि अमेरिकाले इरानी सैन्य लक्ष्यहरूमा थप हवाई आक्रमण गरेपछि तथा इरानले खाडी क्षेत्रमा रहेका अमेरिकी तथा साझेदार राष्ट्रका सैन्य सम्पत्तिमाथि जवाफी आक्रमण गरेपछि भएको हो।

इरानको सबैभन्दा शक्तिशाली हतियार कसरी बन्न पुग्यो होर्मुज जलमार्ग?

बजारमा बढ्दो भू–राजनीतिक तनावसँगै लगानीकर्ताहरू आर्थिक दृष्टिकोणबारे अन्योलमा छन्। उच्च तेल मूल्यले मुद्रास्फीति फेरि बढ्न सक्ने र केन्द्रीय बैंकहरुको ब्याजदर कटौतीको योजनामा छन्।

केही दिन यता इरान समर्थित यमनका हुथी विद्रोहीहरूको धम्कीपछि साउदी अरबबाट तेल बोकेर भारत र चीनतर्फ गइरहेका दुईवटा तेल ट्यांकरले लाल सागरमा बाटो बदलेर आफ्नो मार्ग परिवर्तन गरेका समाचारहरु आइरहेका छन्। हुथी विद्रोहीहरूले सोमबार साउदी अरबविरुद्ध नौसैनिक नाकाबन्दीको घोषणा गरेका थिए।

होर्मुजपछि हुथी विद्रोहीलाई लाल सागर अवरुद्ध गर्न उक्साउँदै इरान,कच्चा तेल आपूर्तिमा थप समस्या आउने!

दुवै जहाज बाब–अल–मन्देब जलमार्गतर्फ अघि बढिरहे पनि यमनका इरान समर्थित हुथी विद्रोहीहरूको धम्कीपछि फर्किएर स्वेज नहरतर्फ मोडिएको अन्तर्राष्ट्रिय समाचार संस्था रोयटर्सले जनाएको छ।

इरान समर्थित यमनका हुथी विद्रोहीहरूले साउदी अरेबियाका बन्दरगाह अवरुद्ध गर्ने चेतावनी दिएपछि तनाव थप बढेको छ। राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले यस्तो प्रयास भए त्यसको कडा जवाफ दिइने चेतावनी दिएका छन्। साउदी अरेबियाले पनि हुथीहरूको धम्कीको कडा निन्दा गरेको छ।

समुद्री सुरक्षा कम्पनी भ्यानगार्ड टेकका अनुसार साउदी अरेबियाको यानबु बन्दरगाहबाट कच्चा तेल बोकेर निस्किएका दुई ट्याङ्करले लाल सागरमा मार्ग परिवर्तन गरेका छन्। विश्लेषकहरूका अनुसार हुथीहरूले साउदी तेल निर्यात मार्गमा अवरोध पुर्‍याउन सफल भए विश्व ऊर्जा बजारमा गम्भीर असर पर्न सक्छ।

होर्मुज जलमार्ग नियन्त्रणमा लिन अमेरिका–इरानबीच रस्साकस्सी

चिनियाँ तेल ट्यांकर ‘सिन लोङ याङ’ साउदी अरबको यन्बु बन्दरगाहबाट करिब २० लाख ब्यारेल कच्चा तेल बोकेर चीनका लागि प्रस्थान गरेको थियो। जहाज मंगलबार बिहान बाब–अल–मन्देब जलमार्ग पुग्नुअघि नै रोकिएको थियो। भारततर्फ गइरहेको अर्को ट्यांकरले पनि त्यसैगरी आफ्नो मार्ग परिवर्तन गर्दै उत्तरतर्फ लागेको छ।

होर्मुज जलमार्ग बन्द भएपछि साउदीले आफ्नो ‘इस्ट–वेस्ट पाइपलाइन’मार्फत कच्चा तेललाई लाल सागरस्थित यन्बु बन्दरगाहसम्म पुर्‍याएर त्यहाँबाट एसियाली देशहरूमा पठाइरहेको छ।

जहाजहरूले बाब–अल–मन्देबको मार्ग प्रयोग गर्न छाडे भने उनीहरूले स्वेज नहर हुँदै अफ्रिकाको लामो समुद्री मार्ग प्रयोग गर्नुपर्नेछ। यसले हजारौं माइल दुरी यात्रा गर्दा समय र ढुवानी लागत बढ्ने भएको छ।