२१६ मेगावाटको माथिल्लो त्रिशुली–१ को सुरुङ ‘ब्रेक थ्रु’ हुँदै, ७० प्रतिशत काम सकियो

काठमाडौं। कोरियाली र नेपाली साझेदारीमा निर्माण भइरहेको २१६ मेगावाटको माथिल्लो त्रिशुली–१ जलविद्युत आयोजनाको सुरुङ खन्ने काम अन्तिम चरणमा पुगेको छ।

आउँदो १० दिनपछि १० किलोमिटर लामो मुल सुरुङ छिचोलिने (ब्रेक थ्रु) हुने भएको छ। सुरुङ निर्माण अन्तिम चरणमा पुगेको १० दिनपछि (अक्टुबर २५) ब्रेक थ्रु हुने कार्यतालिका तय भएको विकासकर्ता नेपाल वाटर एन्ड इनर्जी डेभलपमेन्ट कम्पनीका महाप्रवन्धक गिरिराज अधिकारीले बताए।

उनका अनुसार आयोजनाको ७० प्रतिशत भौतिक प्रगति भएको छ। अब बाँकी ३० प्रतिशत काम एक वर्षमा सक्ने लक्ष्य लिएको छ। आयोजना आगामी सन् २०२६ को डिसेम्बर(२०८३ पुस) मा सम्पन्न गर्ने लक्ष्य रहेको उनले जानकारी दिए।

आयोजनाको विद्युतगृह र बाँधमा उपकरण जडानको काम सुरु हुन लागेको छ। बाँधको गेट जडानका साथै सुरुङमा कंक्रिटलाइन मुख्य काम बाँकी छ।

आयोजना बनाउन ६४ करोड ७३ लाख अमेरिकी डलर अर्थात ६५ अर्ब रुपैयाँ लाग्ने अनुमान गरिएको छ। जसमध्ये ४५ करोड ३२ लाख अमेरिकी डलर करिव ५२ अर्ब रुपैयाँ विदेशी बैंकबाट ऋण लगानी भएको छ।

बाँकी नेपाल वाटरको स्वपुँजी (इक्विटी) लगानी रहेको छ। आयोजनामा ७० प्रतिशत बैंकको ऋण र ३० प्रतिशत स्वपूँजी हुने गरी लगानी संरचना बनाइएको छ। प्रत्यक्ष वैदेशिक लगानी (एफडीआई) मा निर्माण हुन लागेको माथिल्लो त्रिशुली–१ आयोजना हालसम्मकै ठूलो आयोजना हो।

आयोजनामा विश्व बैंक समूहको अन्तर्राष्ट्रिय वित्त निगम (आइएफसी) ले १६ करोड १३ लाख, एसियाली विकास बैंक (एडीबी) ले ६ करोड, एसियाली पूर्वाधार लगानी बैंक (एआईआईबी) ले ३ करोड ९६ लाख र कोरियाली आयात निर्यात (एक्जिीम) बैंकले १० करोड डलर लगानी गरेका छन्।

यस्तै कोरिया डेभलपमेन्ट बैंक (केडीबी) ले ३ करोड ८ लाख, वेलायतको कमनवेल्थ डेभलपमेन्ट कर्पोरेशनको २ करोड १९ लाख, नेदरल्याण्ड डेभलपमेन्ट फाइनान्स कम्पनी (एफएमओ) को १ करोड ५४ लाख, फ्रेन्च डेभलपमेन्ट फाइनान्सियल इन्ष्टिच्यूसन (प्रोपारको) १ करोड १० लाख र अन्तराष्ट्रिय विकासका लागि ओपेक फण्डको (ओएफआइडी) १ करोड ३२ लाख डलर ऋण लगानी भएको छ।

द बैंक अफ न्यूयोर्क मेलनले ‘अफसोर एकाउण्ट’ र नेपाल इभेस्टमेन्ट मेगा बैंकले ‘अनसोर एकाउण्ट’ बैकका रुपमा काम गर्ने समझदारी भएको छ।

सेयर हिस्सा ९० प्रतिशत कोरिया र १० प्रतिशत जेड कन्सल्ट नेपालीको छ। नेपाल वाटरमा कोरियाको साउथ इष्ट कम्पनी लिमिटेड (कोसेप) को ५२, डेलियम इन्डिस्ट्रियल कम्पनी लिमिटेडको १६ र केर्योङ कन्ट्रस्क्सन कम्पनी लिमिटेडको १०, विश्व बैंकअन्तर्गतको आइएफसीको १२ तथा स्थानीय लगानीकर्ता जेड कन्सल्टको १० प्रतिशत स्वामित्व हुने गरी लगानी संरचना तयार पारिएको छ। आयोजनाको निर्माण कम्पनी कोरियाको दुसान कर्पोरेशन रहेको छ।

सरकारले आयोजनालाई १० वर्ष पुरै र ५ वर्ष ५० प्रतिशत संस्थागत कर (कर्पोरेट ट्याक्स) छुट दिने निर्णय गरिसकेको छ । कम्पनीले विदेशी मुद्रा जोखिम (हेजिङ) मा ३३ प्रतिशत हिस्सा व्योहर्ने सहमति भएको छ।

नेपाल विद्युत प्राधिकरणसँग नेपाल वाटरले गरेको विद्युत खरिद सम्झौता (पीपीए) ८० प्रतिशत डलर र २० प्रतिशत नेपाली रुपैयाँमा भुक्तानी गर्ने सहमति भएको छ। नेपाल वाटरले प्रतिफल १७ प्रतिशतसम्म मात्र पाउने छ।

सुख्खायामको ६ महिनामा प्रतियुनिट ८ रुपैयाँ ४० पैसा र वर्षादमा ४ रुपैयाँ ८० पैसामा पीपीए भएको छ । आगामी १० वर्षसम्मका लागि मात्र डलरमा पीपीए भएको छ। प्राधिकरणले कुल पीपीए रकमको ८० प्रतिशत डलर र २० प्रतिशत नेपाली रुपैयाँमा भुक्तानी गर्ने सहमति भएको छ।

३० वर्षसम्मका लागि पीपीए भएको हो। सरकारले आयोजनाको विद्युत उत्पादन इजाजत (लाइसेन्स) ३५ वर्षका लागि दिएको छ।

आन्तरिक खपतका लागि आयोजना निर्माण हुन लागेको हो । आफै निर्माण, सञ्चालन र हस्तान्तरण (बुट) नीतिअन्तर्गत सरकारले आयोजना कोरियाली कम्पनी नेपाल वाटरलाई दिएको हो।

क्यू ५० मोडेलमा डिजाइन भएकाले माथिल्लो त्रिशूलीले सुख्खायाममा पनि जडित क्षमताको ३९ प्रतिशत अर्थात १०६ मेगावाट बिजुली उत्पादन गर्ने सम्भाव्यता अध्ययनले देखाएको छ। यस्तै ६१ प्रतिशत बिजुली वर्षादमा उत्पादन हुने छ।

आयोजनाबाट वार्षिक १ अर्ब ५३ करोड ३० लाख युनिट बिजुली उत्पादन हुने अध्यनले देखाएको छ। आयोजना रसुवामा पर्छ । आयोजना रसुवाको हाकु र मैलुङको बीचमा निर्माण हुन लागेको हो । विद्युत प्राधिकरणले निर्माण गरिरहेको त्रिशूली–३ बी हब सबस्टेशनमा जोडी राष्ट्रिय प्रसारण प्रणालीमा प्रवाह गरिनेछ।