नेपालमा अब मान्छेको परिचयपत्र जसरी नै पशुको पनि डिजिटल अभिलेख राखिँदै

काठमाडौँ: नेपालमा अब गाई, भैंसी, बाख्रा, भेडा र बंगुरलगायत पशुधनको डिजिटल अभिलेख राखिने भएको छ। कृषि तथा पशुपन्छी विकास मन्त्रालयले ‘पशु पहिचान तथा ट्रेसेबिलिटी प्रणाली (एआईटीएस) स्थापना र कार्यान्वयन निर्देशिका, २०८२’ अन्तिम स्वीकृतिको चरणमा पुर्‍याउँदै प्रत्येक पशुलाई १२ अङ्कको अद्वितीय पहिचान नम्बर सहितको ट्याग उपलब्ध गराउने तयारी गरेको हो।

विशेष प्रयोजनका पशुमा बार–क्यूआर कोडयुक्त रेडियो फ्रिक्वेन्सी आइडेन्टिफिकेसन उपकरण, माइक्रोचिप र अन्य आधुनिक प्रविधि प्रयोग गरिनेछ।

मन्त्रालयका अनुसार नागरिकको राष्ट्रिय परिचयपत्र जस्तै एआईटीएसले पशुहरूको डिजिटल पहिचान सुनिश्चित गर्नेछ। सहसचिव डा. शरणकुमार पाण्डेले निर्देशिका फागुनभित्र पारित गर्ने लक्ष्य राखिएको र पाँच वर्षभित्र देशभरका पशुको विवरण डिजिटल प्रणालीमा समेट्ने योजना रहेको जानकारी दिए। सफ्टवेयर निर्माण भइसकेको र परीक्षणका लागि नमुना परियोजना पनि तयार पारिएको उनले बताए।

सचिव डा. दीपककुमार खरालका अनुसार प्रणालीले पशुको जन्ममिति, वंशावली, उत्पादन क्षमता, स्वास्थ्य अवस्था, खोप अभिलेख, नश्ल, स्वामित्व परिवर्तन, आवतजावत तथा मृत्यु सम्बन्धी विवरण समेट्नेछ। यसले रोग नियन्त्रण, पशु व्यवस्थापन, पशु कल्याण तथा क्षेत्रगत स्वास्थ्य अवस्थाको विश्लेषणमा सहयोग पुग्ने अपेक्षा गरिएको छ। अन्तर्राष्ट्रिय अभ्यासमा आधारित भएकाले नीतिगत निर्णय र व्यवस्थापनमा समेत उपयोगी हुने मन्त्रालयको भनाइ छ।

यस्तै, छाडा पशु समस्या न्यूनीकरण, चोरी तथा हराउने घटनामा कमी, अनुदान वितरणमा पारदर्शिता, पशु बिमा विस्तार, नश्ल सुधार, उत्पादन मूल्यांकन र पशुजन्य वस्तुको गुणस्तर प्रमाणीकरणमा समेत प्रणालीले सहयोग गर्ने विश्वास गरिएको छ। अन्तर्राष्ट्रिय व्यापार सहजीकरणका लागि आवश्यक आधार तयार पार्न पनि यसले भूमिका खेल्ने बताइएको छ।