…त्यसैले उत्साही छन् काठमाडौँ ४ मा सचिन

२०४६ सालको जनआन्दोलनपछिको संसदीय राजनीतिमा कहिले नेकपा एमालेको ‘लालकिल्ला’ त कहिले नेपाली कांग्रेसको ‘अभेद्य गढ’ बनेको काठमाडौँ क्षेत्र नम्बर–४ अहिले एउटा नयाँ मोडमा आइपुगेको छ। यो क्षेत्र पुराना शक्तिशाली दलहरू नेपाली कांग्रेस र नेकपा एमालेका लागि जति विशेष छ, त्यति नै महत्वपूर्ण छ पछिल्लो आम निर्वाचन २०७९ बाट उदाएर जेनजी आन्दोलनपछि बालशाली देखिएको राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा)का लागि। रास्वपा कांग्रेस र एमालेबाट खोसेर यो क्षेत्रलाई आफ्नो गढका रूपमा स्थापित गर्न चाहन्छ। अघिल्लोपटक काठमाडौँ–१ बाट उम्मेदवार रहेका पुकार बमलाई रास्वपाले यसपटक उक्त क्षेत्रमा सारेको छ।

आम निर्वाचन २०४८ सालमा यो क्षेत्र (तत्कालिन अवस्थामा काठमाडौँ १) एमालेको लालकिल्ला बन्यो। कांग्रेसका सन्त नेता तत्कालिन अन्तरिम सरकारका प्रधानमन्त्री कृष्णप्रसाद भट्टराईलाई पराजित गरेर एमालेका तत्कालिन महासचिव मदन भण्डारी संसद् छिरेका थिए। २०५० जेठ ३ गते चितवनको दासढुङ्गामा भएको जिप दुर्घटनामा उनको निधन भयो। त्यसपछि २०५१ मध्यावधि निर्वाचनमा एमालेबाटै मदनपत्नी एवं पूर्वराष्ट्रपति विद्यादेवी भण्डारी यस क्षेत्रबाट विजयी भइन्। २०५६ सालको निर्वाचनमा पनि एमालेले यहाँ आफ्नो प्रभूत्व कायमै राखेको थियो, सो वर्ष भएको निर्वावचनमा भण्डारीले जित दोहोर्‍याएकी थिइन्।

यसवेला कुनैवेला एमालेको लालकिल्ला रहेको यस क्षेत्रमा दलिय शक्ति फिर्ता गर्ने प्रयासमा छन् एमालेका उम्मेदवार राजन भट्टराई।

२०६४ को संविधानसभा निर्वाचनयता भने यो क्षेत्रमा कांग्रेसले जित्दै आएको छ। २०६४को पहिलो संविधानसभा निर्वाचनमा कांग्रेसका तर्फबाट सुप्रभा घिमिरेले भण्डारीलाई पराजित गरिन्, यही क्षेत्रका गगनकुमार थापा समानुपातिकबाट निर्वाचित भए। प्रस्ट र प्रखर वक्ता र धेरैले आशा गरेका थापा  २०७०, ७४ र ७९ को निर्वाचनमा यही क्षेत्रबाट प्रत्यक्षमा निर्वाचित भए। हाल उनी कांग्रेसका सभापति छन्।

जेनजी आन्दोलनपछि पुराना दलहरूप्रति बढेको अविश्वास रोक्न थापाले विशेष महाधिवेशनमार्फत् नेतृत्वमा आएपछि केही रणनीति बदले। उनी यसपटक यो क्षेत्र छाडेर मधेशमा ‘ह्विम’ ल्याउने उद्देश्यसाथ सर्लाही–४ झरेका छन्। यो क्षेत्रमा थापाले उत्तराधिकारीका रूपमा अघि सारेका छन् उनकै अनुयायी ३३ वर्षीय सचिन तिमल्सेना। २० वर्षअघि दोस्रो जनआन्दोलनतापछि जुन जोश र ऊर्जाका साथ गगन यस क्षेत्रबाट उदाए, अहिले त्यही उमेरमा उस्तै जोश र जाँगरका साथ सचिन चुनावी घरदैलोमा छन्।

उनका लागि यो केवल प्रतिनिधिसभा निर्वाचनमा एक सिट जित्ने लडाइँ हैन, बरु गगनले निर्माण गरेको विश्वासको विरासत जोगाउने परीक्षा पनि हो।

रास्वपाप्रति नागरिकको आकर्षण, कुलमान घिसिङ नेतृत्वको उज्यालो नेपाल पार्टीको उदय, पूर्वीनेपालमा बलियो पकड भएका श्रम संस्कृति पार्टीबाट उम्मेदवार एमालेको प्रभावशाली अनुहारसहित १८ उम्मेदवारहरूबिच सचिनलाई यहाँ जित निकाल्न त्यति सहज त छैन। तर पनि केही कारणहरू–जसकारण उनी उत्साही देखिएका छन्।

घरदैलोका क्रममा मतदाताबाट पाएको प्रेम र ढाडसले उनी उत्साही देखिन्छन्।

यसको प्रमुख एक कारण हो गगनको विरासत र मतदाताको ढाडस। एमालेको लालकिल्ला ढालेर कांग्रेसको अभेद्य गढ बनाएका गगनको अनुहारका कारण सचिनलाई उनकै उत्तराधिकारीका रूपमा हेरिएको छ। गगनप्रति यहाँका मतदाताको विश्वास र उनले बनाएको संगठन सचिनका लागि प्लस पोइन्ट हो।

दोस्रो हो उनको स्पष्ट भिजन र योग्यता। त्रिभुवन विश्वविद्यालयबाट द्वन्द्व, शान्ति र विकास विषयमा स्नातकोत्तर गरेका उनले अमेरिबाबाट नेतृत्व र संगठनसम्बन्धी विशेष कोर्ससमेत पूरा गरेका छन्। २०७५ सालदेखि चार वर्ष युथ कांग्रेसको संस्थाको अध्यक्षका रूपमा काम गरेका उनी गगन थापाका कामका विभिन्न आयामहरूमा जोडिएका छन्। थापाको टिममा बसेर काम गर्दा कार्ययोजना, दृष्टिकोण र इमान्दारिताबारे वकालात गरिरहने चरित्रका सचिन क्षमताकै आधारमा जित निकाल्ने सोचमा छन्। सरकारी सेवालाई ‘डिजिटल र फेसलेस’ बनाउने, ‘डिजिटल नोम्याड’ गन्तव्यको विकास गर्ने र कपन क्षेत्रको डुबान समस्या समाधान गर्ने जस्ता आधुनिक एजेन्डाले युवा पुस्तालाई आकर्षित गरेको छ।

तेस्रो हो सिमानासहित समस्याको पहिचान। उनी यहीँ जन्मिएर हुर्किएकाले स्थानीय समस्याबारे ज्ञात राख्छन्।

क्रिकेटरका रूपमा स्थापित भई राजनीतिमा सक्रिय भएका उनले कोभिड-१९ महामारीका बेला ‘अक्सिजन फर नेपाल’ मार्फत सामाजिक काम गरेका थिए। गगनको टिममा रहेर योजना निर्माण गर्ने काम पनि गरेका उनी आफूले यो क्षेत्रको सिमाना मात्रै नभएर समस्या पनि बुझेको बताउँछन्। जसकारण मतदाताले आफूलाई विश्वास गर्ने उनको भनाइ छ।

काठमाडौँ–४ मै जन्मिएर यहीँ हुर्किएका सचिन आफूले समाज राम्रोसँग बुझेको र यहाँका समस्या पहिचान गरेकाले यहाँको समुदाय, समाज र परिवेश बदल्न ल्याकत आफूमा भएको उनी बताउँछन्। उनले भने, ‘मैले यहाँको भूगोल बुझेको छु। यहाँका समस्या बुझेको छु। यहीँ बसेर काम गरेको छु। त्यसैले पनि यहाँको विकासका लागि म सक्षम छु,’ उनले भने।

यी विविध कारणले उनलाई मतदातामाझ परीक्षित युवाका रूपमा हेरिएको छ।

उनले काठमाडौँ ४ का नागरिकको जीवनमा प्रत्यक्ष प्रभाव पार्नेगरी प्रतिज्ञाका रूपमा ५ वर्षका लागि १० नतिजा सार्वजनिक गरेका छन्। सुशासन, पूर्वाधार विकास, भूमि र कृषि सुधार, स्वास्थ्य सुधार, उद्यमशिलता, रोजगारी एवं सूचना प्रविधि, शिक्षा सुधारलगायतका विषय प्रतिज्ञामा समेटेका छन्।

५ वर्षमा  १० नतिजा निकाल्ने प्रतिज्ञासहित सचिनले काठमाडौँ महानगरपालिका र बुढानीलकण्ठका वडाहरूलाई भिन्न रूपमा सम्बोधन गरेर तयार पारेको प्रतिज्ञापत्र यस्तो छ–

सुशासन र भ्रष्टाचार नियन्त्रणको संकल्प
सचिनको पहिलो प्राथमिकता राज्यका संयन्त्र र नागरिकबीच शक्ति सन्तुलन कायम गर्नु रहेको द्ध।

उनले अनावश्यक तजबिजी अधिकार कटौती गर्ने कानुन निर्माण गर्ने र सरकारी सेवालाई ‘डिजिटल र फेसलेस’ बनाउने प्रतिज्ञा गरेका छन्। उनी प्रत्येक वर्ष आफ्नो कार्य सम्पादन प्रतिवेदन सार्वजनिक गरी जवाफदेहिताको सुरुवात आफैंबाट गर्ने बताउँछन्।

एकीकृत पूर्वाधार र ट्राफिक व्यवस्थापन
काठमाडौंको ट्राफिक र सडक समस्या हल गर्न उनले ‘पूर्वाधार समन्वय ऐनु को पैरवी गर्ने लक्ष्य राखेका छन्। विशेष गरी बुढानीलकण्ठ र कपन क्षेत्रको डुबान समस्या समाधानका लागि एकीकृत पूर्वाधार योजनामार्फत ५ वर्षभित्रै ठोस नतिजा निकाल्ने उनको योजना छ।

शिक्षा र स्वास्थ्यमा आमूल सुधार
उनले स्वास्थ्यलाई ‘बीमामा आधारित एकीकृत स्वास्थ्य प्रणाली’ मार्फत औषधि र उपचारमा सबैको पहुँच सुनिश्चित गर्ने प्रतिज्ञा गरेका छन्।

विद्यालयहरूमा ‘स्कूल हेल्थ एम्बेस्डर’ कार्यक्रम र बालबालिकाको मानसिक स्वास्थ्यका लागि विशेष पहल गरिने उनको घोषणापत्रमा उल्लेख छ।

डिजिटल क्रान्ति र युवा स्टार्टअप
नेपाललाई ‘डिजिटल नोम्याड’ गन्तव्यका रूपमा विकास गर्ने र पुराना कानुनहरू खारेज गरी नयाँ साइबर सुरक्षा तथा ई–कमर्स ऐन ल्याउने उनको सोच छ। उद्यमीहरूलाई प्रक्रियागत झन्झटबाट मुक्त गर्न ‘रेगुलेटरी स्यान्डबक्स’को कानुनी व्यवस्था गर्ने उनको योजना रहेको छ।

सामाजिक न्याय र समावेशीता
लैङ्गिक हिंसाविरुद्ध शून्य सहनशीलता, अपाङ्गता भएका व्यक्तिहरूको सम्मानजनक प्रतिनिधित्व र ‘पिंक ट्याक्स’ जस्ता विभेदकारी कर प्रणालीको अन्त्य उनका प्रमुख नीतिगत प्राथमिकता हुन्।

नागरिकसँग प्रत्यक्ष संवादः सांसदको कार्यालय
निर्वाचन जितेपछि हराउने परम्पराको अन्त्य गर्दै उनले काठमाडौं क्षेत्र नं. ४ मा आधुनिक र प्रविधिमैत्री ‘सांसदको कार्यालय’ स्थापना गर्ने प्रतिज्ञा गरेका छन्। यस कार्यालयमार्फत हरेक ६ महिनामा आफ्नो कामको हिसाब बुझाउने र नागरिकसँग प्रत्यक्ष संवाद गर्ने उनको प्रतिबद्धता छ।

उपत्यकाका लागि साझा दृष्टि
काठमाडौं उपत्यकालाई एउटै भौगोलिक र सांस्कृतिक एकाइका रूपमा विकास गर्न उहाँले ‘उपत्यका रणनीतिक प्राधिकरण’को पुनःसंरचना, साझा यातायात सञ्जाल र प्रदूषणमुक्त ‘ग्रेटर हेरिटेज सर्किट’ निर्माणको प्रस्ताव अघि सारेका छन्।