बागमती प्रदेशमा बैंकहरूको सवा ३६ खर्ब कर्जा, कृषिमा ३.३३ प्रतिशत मात्रै

काठमाडौँः बागमती प्रदेशमा बैंक तथा वित्तीय संस्थाको कर्जा लगानी ३६ खर्ब २४ अर्ब रुपैयाँ नाघेको छ। नेपाल राष्ट्र बैंकको आर्थिक वर्ष २०८२/०८३ को आर्थिक गतिविधि अध्ययनअनुसार प्रदेशमा कर्जा प्रवाह अघिल्लो वर्षको तुलनामा ९.०७ प्रतिशत बढेको हो। तर, कुल कर्जाको झन्डै ६० प्रतिशत सेवा क्षेत्रमा जाँदा कृषिमा भने ३.३३ प्रतिशत मात्रै लगानी भएको छ।

बागमती प्रदेशमा मात्रै बैंकहरूले ६१.६३ प्रतिशत कर्जा लगानी गरेका छन्। देशभर बैंकहरूले गरेको कर्जा प्रवाह ५८ खर्ब ८० अर्ब रहेको छ।

प्रतिवेदनअनुसार प्रदेशमा बैंक तथा वित्तीय संस्थाले ५२ खर्ब ६७ अर्ब २३ करोड रुपैयाँ निक्षेप संकलन गरेका छन्। यो अघिल्लो आर्थिक वर्षको तुलनामा ९.७९ प्रतिशत बढी हो। कर्जा प्रवाह ३६ खर्ब २४ अर्ब ७७ करोड रुपैयाँ पुगेपछि कर्जा–निक्षेप अनुपात ६८.८२ प्रतिशत कायम भएको छ।

सेवा क्षेत्रमा सबैभन्दा धेरै कर्जा

बैंक तथा वित्तीय संस्थाले सेवा क्षेत्रमा २१ खर्ब ६९ अर्ब ७४ करोड रुपैयाँ कर्जा प्रवाह गरेका छन्। यो कुल कर्जाको ५९.८६ प्रतिशत हो। सेवा क्षेत्रमा कर्जा प्रवाह वार्षिक ९.०१ प्रतिशतले बढेको छ। उपभोग्य कर्जा, वित्त तथा बीमा र पर्यटन क्षेत्रमा लगानी विस्तार भएको प्रतिवेदनले देखाएको छ।

औद्योगिक क्षेत्रमा १३ खर्ब ३४ अर्ब ३५ करोड रुपैयाँ कर्जा प्रवाह भएको छ। यो कुल कर्जाको ३६.८१ प्रतिशत हो। औद्योगिक कर्जा वार्षिक १०.१८ प्रतिशत बढेको छ। यसमध्ये विद्युत्, ग्यास तथा पानीसम्बन्धी उद्योगमा सबैभन्दा धेरै ३७ प्रतिशत कर्जा लगानी भएको छ। निर्माण उद्योगमा कर्जा प्रवाह २३.७९ प्रतिशत बढेको छ।

बागमती प्रदेशको औद्योगिक कर्जामा भौगोलिक असन्तुलन देखिएको छ। कुल औद्योगिक कर्जाको ९२.७३ प्रतिशत अर्थात् १२ खर्ब ३७ अर्ब रुपैयाँभन्दा बढी काठमाडौं जिल्लामा केन्द्रित छ। चितवनमा २.५७ प्रतिशत, ललितपुरमा २.४२ प्रतिशत र मकवानपुरमा ०.७० प्रतिशत मात्रै औद्योगिक कर्जा प्रवाह भएको छ। यसले प्रदेशका अन्य जिल्लामा उद्योग विस्तारका लागि वित्तीय पहुँच कमजोर रहेको संकेत गर्छ।

मकवानपुरको रिद्धिसिद्धि सिमेन्ट उद्योगले १० अर्ब ८१ करोड रुपैयाँ बैंक ऋण परिचालन गरे पनि बजारमा माग कम हुँदा उत्पादन क्षमता ५५ प्रतिशत मात्रै उपयोग गर्न सकेको प्रतिवेदनमा उल्लेख छ। यसले उद्योगको क्षमता उपयोग कम हुँदा ऋणको ब्याज र उत्पादन लागत व्यवस्थापनमा दबाब पर्न सक्ने देखाउँछ।

त्यस्तै, प्रदेशमा कृषि क्षेत्रमा प्रवाह भएको कर्जा ०.९१ प्रतिशत घटेर एक खर्ब २० अर्ब ६५ करोड रुपैयाँमा सीमित भएको छ। कुल कर्जामा कृषिको हिस्सा ३.३३ प्रतिशत मात्रै छ। कृषि कर्जामध्ये काठमाडौंमा ५२.५३ प्रतिशत र चितवनमा २१.७१ प्रतिशत केन्द्रित छ। अन्य जिल्लामा कृषि कर्जाको पहुँच तुलनात्मक रूपमा कमजोर देखिएको छ।

बाढीले ऋण असुलीमा जोखिम

रसुवा, नुवाकोट र धादिङ क्षेत्रमा आएको बाढीले जलविद्युत् आयोजना, सडक तथा व्यापारिक पूर्वाधारमा क्षति पुर्याएपछि बैंकको कर्जा असुलीमा जोखिम बढ्न सक्ने प्रतिवेदनले संकेत गरेको छ। प्रभावित क्षेत्रका व्यवसाय र ऋणीको आम्दानी घटेमा बैंकहरूको खराब कर्जा बढ्न सक्ने चिन्ता छ।

२०८३ असार मसान्तसम्म बागमती प्रदेशमा बैंक तथा वित्तीय संस्थाका दुई हजार ९२३ शाखा सञ्चालनमा थिए। शाखा सञ्जाल व्यापक भए पनि कर्जा लगानी सेवा र उद्योगमा केन्द्रित हुनु तथा कृषिमा लगानी घट्नु प्रदेशको वित्तीय प्रणालीका प्रमुख चुनौती देखिएका छन्।