कच्चा तेलको भाउ निरन्तर उकालो यात्रामा, मूल्य बढाउने त्राश

काठमाडौं। केही दिनयता पश्चिम एसिया (खाडी) पुनः अशान्त बनेपछि कच्चा तेलको भाउ निरन्तर उकालो लागेको छ।

साउदी अरबको दमामस्थित किङ फहद अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थमा यमनका हुथी विद्रोहीले ड्रोन आक्रमण गरेपछि खाडी मुलुकहरु थप अशान्त बन्दा कच्चा तेलको भाउ उकालो लागेको हो।

ब्रेन्ट क्रुडमा कच्चा तेलको भाउ बढेर ब्यारेलको ११६.७ डलर पुगको छ। शुक्रबार तेलको भाउ ११३.४ डलर पुगेको आयल प्राइस डटकमले जनाएको छ।

यस्तै मुरबान क्रुडमा कच्चा तेल ब्यारेलको ११८ डलर पुगेको छ। शुक्रबार ११४.४ डलर थियो। यस्तै अमेरिकाको वेस्ट टेक्सास इन्टरमिडिएट (डब्ल्युटीआई) मा ब्यारेलको १०३.३ डलरमा कारोबार भएको आयल प्राइसले जानकारी दिएको छ।

गत फेब्रुअरीमा अमेरिका, इजरायल र इरानबीच सुरु भएको युद्धका कारण विश्व बजारका कच्चा तेलको भाउ बढेर ब्यारेलको १२५ डलर माथि पुगेको थियो।

त्यसपछि कच्चा तेलको भाउमा उतारचढाव आइरहेको छ। युद्ध हुनुअघि कच्चा तेलको भाउ ब्यारेलको ६५ देखि ७० डलर आसपासमा थियो।

कच्चा तेलको भाउ पुनः उकालो लागेकाले यसको असर नेपालमा पर्ने भएको छ। नेपालमा पनि तेलको भाउ अझ बढ्ने देखिएको छ।

इरानले होर्मुज जलमार्ग बन्द हुन्दा पूर्वएसियामा तेल आपूर्ति अवरुद्ध हुँदै आएको थियो। उक्त जलमार्गबाट विश्वकको २० प्रतिशत तेल आपूर्ति हुने गरेको छ।

साउदी अरबमा नागरिक तथा ऊर्जा पूर्वाधारलाई लक्षित गरी भइरहेका निरन्तर आक्रमणको भारतलगायत अन्य मुलुकहरुले कडा निन्दा गरेको छन्।

एकै दिन ६० लाख ब्यारेल फ्युचर कारोबार

अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल् ट्रम्पले इरानी पावर प्लान्टहरूमा आक्रमण गर्ने धम्कीबाट पछि हट्नुभन्दा केही समय अघि शुक्रबार तेल व्यापारीहरूले केवल दुई मिनेटमा कम्तिमा ६० लाख ब्यारेल कच्चा तेल बराबरको फ्युचर्स बेचेका छन्।

एकै पटक ठूलो कारोबार गर्ने व्यापारहरूमाथि संघीय नियामकले गतिविधिको बारेमा अनुसन्धान गरिरहेको बताएको छ।

कमोडिटी फ्युचर्स ट्रेडिङ कमिसनका अध्यक्ष माइकल सेलिङले प्रवर्तन विभागले इरान युद्धको समयमा तेल व्यापारको जाँच गरिरहेको बताए। जसमा ट्रम्पको घोषणा अघिको असामान्य वृद्धि पनि समावेश छ।

‘हाम्रो प्रवर्तन विभागले यी सबै व्यापारहरूलाई हेरिरहेको छ’ सेलिङले ब्लूमबर्ग टेलिभिजनलाई भने ‘हामी यो कुरालाई धेरै गम्भीरताका साथ लिन्छौं।’

मार्च २३ को बिक्रीमा ब्रेन्ट र वेस्ट टेक्सास इन्टरमिडिएट फ्युचर्स समावेश थिए। ब्लूमबर्गका अनुसार, दुई मिनेटको विन्डोमा व्यापारिक मात्रा अघिल्लो हप्ताको सोही अवधिमा रेकर्ड गरिएको मात्राको ८.५ गुणा बढी थियो।

समयले केही व्यापारीहरूलाई ट्रम्पको योजनाहरूको बारेमा अग्रिम जानकारी थियो कि थिएन भन्ने बारेमा प्रश्न उठाएको छ।

फेब्रुअरीमा इरान युद्ध सुरु भएदेखि नै तेल बजारहरू राष्ट्रपतिको घोषणाहरूप्रति विशेष रूपमा संवेदनशील छन्। सैन्य हमलाको धम्की र त्यसपछिका तीव्र मूल्य उतारचढाव निम्त्याउन सक्छन्।

मार्च २३ को कारोबार मात्र असामान्य गतिविधि थिएन। ब्लूमबर्गले यस वसन्तमा ट्रम्पको प्रमुख घोषणाहरू अघि तेल व्यापारको मात्रामा धेरै वृद्धि भएको रिपोर्ट गरेको थियो। जसले गैरसार्वजनिक जानकारीको सम्भावित प्रयोगको बारेमा चिन्ता बढाएको थियो।

सेलिङले कुनै पनि व्यापारीहरूलाई संलग्न पहिचान गरेनन् वा अनुसन्धानकर्ताहरूले गलत काम गरेको प्रमाण पत्ता लगाएको छ कि छैन भनेर खुलासा गरेनन्।