‘एससिओ सम्मेलन युगको सुरुवात’

एजेन्सी– चाइना ग्लोबल टेलिभिजन नेटवर्क (सिजिटिएन) का प्रसिद्ध भूराजनीतिक विश्लेषक एवम टिप्पणीकार मलिक अयुब सुम्बलले सांघाइ सहयोग संगठन शिखर सम्मेलनले विश्वव्यापी सहयोगको नयाँ युगको सुरुवात गर्ने दाबी गरेका छन्।

शिखर सम्मेलन संगठनको इतिहासमा सबैभन्दा ठूलो हुने बताएका उनले समूहको बढ्दो प्रभाव र अन्तर्राष्ट्रिय पहुँचलाई प्रतिबिम्बित गर्ने पनि बताए। सम्मेलनको बारेमा टिप्पणी गर्दै, उनले सन् २००१ मा स्थापना भएदेखि चीनले सम्मेलनको अध्यक्षता ग्रहण गरेको यो पाँचौं पटक पनि बताए।

‘सांघाई सहयोग संगठन (एससिओ)एक व्यापक बहुपक्षीय संगठन हो। चीन र यसका सदस्य राष्ट्रहरू बीचको व्यापार अहिले ५ सय १२ बिलियन अमेरिकी डलर नाघेको छ, जसले लगभग ३ प्रतिशत वार्षिक वृद्धि दरलाई प्रतिबिम्बित गर्दछ। यस्तो आर्थिक गतिले एससिओ राष्ट्रहरूसँग चीनको गहिरो सम्बन्ध र युरेशियाभरि बलियो व्यापार सञ्जालको प्रवद्र्धनलाई जोड दिन्छ,’उनले भने।
एससीओको स्तरलाई प्रकाश पार्दै सुम्बलले भने, ‘यो विश्वको सबैभन्दा ठूलो क्षेत्रीय संगठन हो, जसले विश्व जनसंख्याको ४२ प्रतिशत र युरेसियाको जनसंख्याको ६५ प्रतिशत प्रतिनिधित्व गर्दछ। आर्थिक रूपमा, यसले विश्वव्यापी जीडीपीमा लगभग २३ प्रतिशत योगदान पु¥याउँछ । जसले विश्वव्यापी मञ्चमा एक प्रमुख हिस्सेदार बनाउँछ।’

उनले एससीओको भूमिका सुरक्षाभन्दा धेरै पर रहेकाले व्यापार, ऊर्जा, प्रविधि र सांस्कृतिक आदानप्रदानमा सहयोग गरिरहेको औंल्याए। सुम्बलले सदस्य राष्ट्रहरूको प्राकृतिक स्रोत सम्पत्ति महत्वपूर्ण भएको भन्दै विश्वको प्राकृतिक ग्यास भण्डारको अनुमानित २०–२५ प्रतिशत ओगटेको बताए।

हालको शिखर सम्मेलनको महत्वलाई जोड दिँदै उनले भने, ‘शिखर सम्मेलनमा अभूतपूर्व सहभागिता देखिँदैछ। मध्य पूर्व र ग्लोबल साउथका देशहरूको चासोले एससीओ नयाँ साझेदारी, लगानीका अवसरहरू र भूराजनीतिक संलग्नताको लागि आकर्षक केन्द्र बन्दै गएको देखाउँछ।’

चीनक राष्ट्रपतित्वलाई नवप्रवर्तन संचालित विकासलाई अगाडि बढाउने अवसरको रुपमा रहेको बताउँदै उनले भने,‘चीनले हरित ऊर्जा र कृत्रिम बुद्धिमत्तामा उल्लेखनीय योगदान पु¥याउने अपेक्षा गरिएको छ, आर्थिक परिदृश्यलाई फराकिलो बनाउँदै संस्थागत लचिलोपनलाई सुदृढ पार्नेछ।’