बढ्दो आर्थिक संकटबीच बेइजिङमा चिनियाँ नेताहरूको रणनीतिक बैठक

बेइजिङ,एएफपी। चीनको सत्तारूढ कम्युनिस्ट पार्टीका शीर्ष नेतागण यस हप्ता राजधानी बेइजिङमा भेला भई सन् २०३० सम्म देशको राजनीतिक, आर्थिक र व्यापारिक दिशा तय गर्ने रणनीति बनाउन जुटेका छन्।

अघिल्ला दशकहरूमा अलगाव र गरिबीबाट उठेर विश्वकै दोस्रो ठूलो अर्थतन्त्र बनेको चीन अहिले प्राविधिक र औद्योगिक महाशक्तिको रूपमा स्थापित छ। यसको विशाल निर्यात क्षमताले विश्वव्यापी ढुवानी मार्गहरू भरिएका छन्। तर, हालका वर्षहरूमा देशले गम्भीर आर्थिक चुनौतीहरूको सामना गरिरहेको छ— तीमध्ये बूढो हुँदै गएको जनसङ्ख्या, सुस्त घरेलु खर्च र अमेरिकासँग बढ्दो व्यापारिक तनाव प्रमुख हुन्।

पार्टीको आगामी पञ्चवर्षीय योजना तयारीमा केन्द्रित ‘चौथो पूर्ण अधिवेशन’ बिहीबार समापन हुँदैछ। यही बैठकले यी जटिल विषयहरूमा नेतृत्वले कस्तो नीति लिन्छ भन्ने कुरामा स्पष्ट सङ्केत दिने अपेक्षा गरिएको छ।
उपभोक्ता खर्च घट्यो

हाल चीनमा उपभोक्ता खर्च कमजोर देखिएको छ। सन् १९७० र १९८० को दशकको उत्तरार्धमा बजार सुधारपछि निर्यातमुखी औद्योगिकीकरण र विशाल पूर्वाधार लगानीबाट देशले दीर्घकालीन विकास हासिल गरेको थियो। तर, अहिले जनसाङ्ख्यिकीय परिवर्तन र सहरीकरण सुस्त हुँदै गएपछि अर्थशास्त्रीहरूले दीर्घकालीन विकासका लागि घरेलु उपभोगमा आधारित मोडेलतर्फ मोडिन सुझाव दिइरहेका छन्।

कोभिड–१९ महामारीपछि उपभोक्ताको विश्वास अझै पुनःस्थापित हुन सकेको छैन। रियल स्टेट क्षेत्रमा जारी संकट, सीमित सामाजिक सुरक्षा र तीव्र प्रतिस्पर्धी श्रम बजारले खर्च घटाएको छ। एएनजेड रिसर्चका विश्लेषकहरूले भनेका छन्, “कमजोर निजी उपभोगका पछाडि चक्रीय र संरचनात्मक दुवै कारण छन्।”

हालैका वर्षहरूमा जनसङ्ख्या घट्दै गएको र कामदारको सङ्ख्यामा गिरावट आएकोले उपभोग ढाँचा परिवर्तन हुँदै गएको विशेषज्ञहरूको विश्लेषण छ।

यसैबीच, अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पको पुनरागमनसँगै पुनः बढेको कर नीतिले चीनको निर्यात उद्योगमा थप दबाब सिर्जना गरेको छ। अमेरिकी बजारमा वैकल्पिक मार्ग खोज्ने प्रयास भइरहे पनि दुवै देशबीचको व्यापार तनाव यथावत् छ। वासिङ्गटनले चीनको दुर्लभ पृथ्वी (खनिज तत्व) उद्योगमा लगाएको नयाँ प्रतिबन्धविरुद्ध आफ्ना सहयोगी राष्ट्रहरूलाई पनि एकजुट गर्न खोजिरहेको छ।

अर्थविशेषज्ञहरू आगामी महिना राष्ट्रपति सी जिनपिङ र ट्रम्पबीच हुन सक्ने सम्भावित भेटलाई एउटा व्यापारिक तनाव घटाउने सम्भावनाका रूपमा हेरिरहेका छन्।

चीनले दुर्लभ पृथ्वी पदार्थहरूको उत्खनन र प्रशोधनमा अग्रणी स्थान कायम राखेको छ । यसले व्यापारिक विवादमा त्यसलाई महत्त्वपूर्ण रणनीतिक लाभ दिएको छ। फिच सोलुसनको एकाइ बिएमआईले आफ्नो प्रतिवेदनमा भनेको छ, “चीनको प्रभुत्व तोड्ने प्रयासहरू तीव्र हुँदै जाने छन्, तर छोटो अवधिमा यसको पकड कमजोर हुने सम्भावना न्यून छ।”

चीनले हाल घरेलु उपभोगको कमजोरीलाई सन्तुलन गर्न निर्माण र लगानीमुखी आर्थिक मोडेलतर्फ ध्यान केन्द्रित गरेको छ। तर, यसले उद्योगहरूमा अत्यधिक उत्पादनको समस्या बढाएको छ। नोमुराका विश्लेषकहरूका अनुसार यो अतिक्षमता चीनलाई निर्यात बढाउन बाध्य पारिरहेको छ, जसले अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा प्रतिस्पर्धा र व्यापारिक तनाव दुबै बढाएको छ।

विद्युतीय सवारी साधनदेखि सौर्य प्यानलसम्मका क्षेत्रमा चीनमाथि बजार ‘बाढी’ ल्याएको आरोप लागिरहेको छ।

यसैबीच रियल स्टेट बजारको पतनले देशको आन्तरिक मागमा गम्भीर असर पारेको छ। सम्भावित घरमालिकहरूको आत्मविश्वास घटेको छ भने इस्पात, कङ्क्रिट र सिसाजस्ता उत्पादनको माग पनि घटेको छ।

नोमुराका विश्लेषकहरूका अनुसार पार्टी नेताहरूको यो साप्ताहिक बैठकले आगामी पाँच वर्षका लागि सबैभन्दा प्रमुख घरेलु चुनौती ‘रियल स्टेटको असन्तुलन समाधान गर्ने’ कार्य हुने संकेत दिएको छ।

बेइजिङमा भेला भएका नेताहरूले यिनै आर्थिक समस्याहरूलाई सम्बोधन गर्ने ठोस नीति निर्माण गर्नुपर्ने दाबीसहित देशको दीर्घकालीन विकासको मार्गचित्र तय गर्ने प्रयास गरिरहेका छन्।