काठमाडौँः चालू आर्थिक वर्ष २०८२/८३ को पहिलो १० महिनामा नेपालको वैदेशिक व्यापार उल्लेखनीय रूपमा विस्तार भएको छ। भन्सार विभागको तथ्यांकअनुसार यस अवधिमा कुल व्यापार १९ खर्ब ४१ अर्ब रुपैयाँ नाघेको छ। तर, आयात अत्यधिक बढ्दा व्यापार घाटा पनि बढेको देखिएको छ।
वैशाख मसान्तसम्म नेपालले १६ खर्ब ९२ अर्ब रुपैयाँभन्दा बढीको वस्तु विदेशबाट आयात गरेको छ। गत वर्षको यही अवधिको तुलनामा आयात करिब १४.८२ प्रतिशतले बढेको हो। त्यस्तै, निर्याततर्फ पनि वृद्धि देखिएर दुई खर्ब ४८ अर्ब ९६ करोड रुपैयाँ पुगेको छ, जुन अघिल्लो वर्षभन्दा १४.२५ प्रतिशत बढी हो।
यद्यपि, निर्यातको तुलनामा आयातको आकार धेरै ठूलो भएकाले व्यापार घाटा १४ खर्ब ४३ अर्ब रुपैयाँ पुगेको छ। अघिल्लो वर्ष यही अवधिमा यस्तो घाटा १२ खर्ब ५६ अर्ब रुपैयाँ थियो। यसले नेपालले विदेशबाट खरिद गर्ने वस्तुको मूल्य निर्यातभन्दा झन्डै सात गुणा बढी रहेको देखाउँछ।
कुल वैदेशिक व्यापारमा आयातको हिस्सा ८७ प्रतिशतभन्दा बढी रहेको छ भने निर्यातको हिस्सा १३ प्रतिशतभन्दा कम छ। निर्यात बढे पनि व्यापार संरचनामा यसको योगदान कमजोर नै देखिएको छ।
आयातित वस्तुमध्ये डिजेल सबैभन्दा अग्रस्थानमा रहेको छ। १० महिनामा मात्रै एक खर्ब ३० अर्ब रुपैयाँभन्दा बढीको डिजेल आयात भएको छ। त्यसपछि कच्चा सोयाबिन तेल, पेट्रोल, एलपिजी ग्यास, मल, फलामजन्य कच्चा पदार्थ र कोइला प्रमुख आयातित वस्तु बनेका छन्। स्मार्टफोन, सुन–चाँदी, विद्युतीय सवारी, औषधि तथा खाद्यान्नको आयात पनि उल्लेखनीय रहेको छ।
निर्याततर्फ भने प्रशोधित सोयाबिन तेल सबैभन्दा धेरै निर्यात भएको वस्तु बनेको छ। यसको निर्यात करिब एक खर्ब रुपैयाँ पुगेको छ। त्यसबाहेक अलैँची, कार्पेट, सूर्यमुखी तेल, जुटका कपडा तथा विभिन्न कपडाजन्य सामग्री पनि प्रमुख निर्यात सूचीमा परेका छन्। चिया, फलफूलका रस, पशु आहार र पास्ताजस्ता वस्तुको निर्यात पनि बढ्दो क्रममा देखिएको छ।
समग्रमा, नेपालको वैदेशिक व्यापार विस्तार भए पनि आयातमा अत्यधिक निर्भरता कायम रहँदा व्यापार घाटा झन् गहिरिँदै गएको तथ्यांकले देखाएको छ।
