वान एक्सबेट, क्रिप्टो, हाइपर नेटवर्किङ वेभसाइट र एप बन्द गर्न निर्देशन

काठमाडौं। पछिल्लो समय क्रिप्टोकरेन्सी, बिटक्वाइन, हाइपर नेटवर्किङ र अनलाइन जुवा जस्ता कानूनले बर्जित गरेको मौद्रिक उपकरणको प्रयोग बढ्न थालेको छ। वेभसाइट र एपमार्फत यस्ता कारोबारी सल्बलाएपछि नियामक नेपाल दुरसञ्चार प्राधिकरणले कडाइ गर्न थालेको छ।

पछिल्लो समय अनलाइन कारोबार बढ्दै गएपछि प्राधिकरणले फेरी अग्रसरता लिएको हो। छोटो समयमा धेरै कमाउने लोभमा पनि नेपालमा क्रिप्टोकरेन्सी र अनलाइन जुवामा कतिपय मानिसको आकर्षण बढिरहेको छ।

प्राधिकरणले अनलाइन प्रविधिबाट हुने जुवा, बेटिङ र ग्याम्बलिङ लगायतका गैरकानूनी क्रियाकलाप तथा आर्थिक अपराधसँग सम्बन्धित वेबसाइट तथा एपहरूमा पहुँच नपुग्ने व्यवस्था गर्न मोबाइल, इन्टरनेटलगायतका दुरसञ्चार सेवा प्रदायक कम्पनीहरूलाई निर्देशन दिएको छ।

नेपालको कानूनले अनलाइन प्रविधिमार्फत सञ्चालन हुने बेटिङ, ग्याम्बलिङ, वान एक्सबेट, क्रिप्टोकरेन्सी, बिटक्वाइन, हाइपर नेटवर्किङ, बालयौनजन्य सामाग्री, अश्लिल सामाग्रीहरू प्रकाशन र पहुँचमा रोक लगाएको प्रधिकरणले स्पष्ट पारेको छ।

गैरकानूनी वेबसाइट तथा एपहरू नेपालभित्र सञ्चालन हुन नसक्ने तथा पहुँच पुग्न नसक्ने गरी व्यवस्था गर्न दूरसञ्चार सेवा प्रदायक संस्थाहरुलाई सूचनामार्फत निर्देशन जारी गरिएको प्राधिकरणले जनाएको छ।

निर्देशनको पालना नगर्ने दूरसञ्चार सेवा प्रदायक संस्थालाई दूरसञ्चार ऐन, २०५३ तथा प्रचलित कानून बमोजिम कारबाही गर्ने प्राधिकरणले चेतावनी दिएको छ।

नेपालमा मौद्रिक उपकरणको रुपमा कानूनी मान्यता नदिएका भर्चुअल करेन्सी र नेटवर्क मार्केटिङ लगायतका डिजिटल प्रविधिको प्रयोग गरी हुने कारोबार हालका दिनमा बढ्दै गएका छन्। प्रहरीले यस्ता गतिविधिमा संलग्न व्यक्तिहरुलाई पक्राउ गरेर पनि रोकिएको छैन्।

अनलाइन प्रविधिमार्फत हुने क्रिप्टोकरेन्सी, बिटक्वाइन, हाइपर नेटवर्किङ, अनलाइन जुवा लगायतका गैरकानूनी क्रियाकलाप तथा आर्थिक अपराधसँग सम्बन्धित वेबसाइट, एप, अनलाइन सञ्जाल लगायतका भर्चुअल माध्यमहरूमाथि प्रतिबन्ध लागेको लामो समय भइसकेको छ।

कोइनडेस्क नामक वेबसाइटका अनुसार सन् २०२२ (२०७९) को ग्लोबल क्रिप्टो एडप्सन इन्डेक्सको आधारमा नेपाल क्रिप्टोकरेन्सीको कारोबारमा विश्वभरि १६औं स्थानमा रहेको देखाएको थियो।

दूरसञ्चार प्राधिकरणले मौद्रिक उपकरणका रूपमा कानुनी मान्यता नदिएको भर्चुअल करेन्सी र नेटवर्क मार्केटिङ र डिजिटल प्रविधिको प्रयोग गरी हुने कारोबार बढ्दै गएको स्वीकार गरेको छ।

नेपालमा वेबसाइट र एप सञ्चालनबाट कारोबार भइरहेको निश्कर्ष प्राधिकरणको छ। प्राधिकरणले यस्ता वेबसाइट र एप सञ्चालन गर्न नमिल्ने व्यवस्था गर्न इन्टरनेट सेवा प्रदायकहरुलाई निर्देशन पनि दिदै आएको छ।

नेपाल राष्ट्र बैंकले २०७४ सालमै क्रिप्टोकरेन्सीसम्बन्धी कारोबारलाई अवैध घोषणा गरेको छ। भर्चुअल मुद्रा र नेटवर्क मार्केटिङ कारोबार अहिले विश्वव्यापी समस्या बन्दै गएको छ। क्रिप्टोकरेन्सीले अन्तर्राष्ट्रिय मौद्रिक प्रणालीलाई चुनौती दिइरहेको छ।

नेपाल, बंगलादेश, चीन, कतार, मोरक्को, इराक, इजिप्ट, अल्जेरिया र ट्युनिसियालगायत अधिकांश मुलुकमा क्रिप्टोकरेन्सी कारोबार प्रतिबन्धित छ। भारतले आंशिक रुपमा क्रिप्टो कारोबार खुला गरेको छ।

क्रिप्टोकरेन्सी भर्चुअल मुद्रा हो। जसको अस्तित्व अनलाइनमा मात्रै सीमित छ। भौतिक रूपमा देख्न वा छुन नसके पनि यसको मूल्य तोकिएको हुन्छ।

यो मुद्राको केन्द्रीय बैंकका साथै नियमन गर्ने कुनै निकाय स्थापना भएको छैन। संसारभरिका कम्प्युटरमा राखिएको डिजिटल रेकर्डका आधारमा यो सञ्चालन हुन्छ।

क्रिप्टोकरेन्सीको प्रयोग गरी सरसामान खरिद गर्न वा भुक्तानी गर्न सकिन्छ। यसलाई कम्प्युटर वा मोबाइल फोनमार्फत डिजिटल वालेटमा राख्न सकिन्छ।