विश्व बजारमा खाद्य वस्तुको मूल्य फेरि बढ्यो, सन् २०२२ यताकै उच्च

विश्व बजारमा खाद्य वस्तुको मूल्य फेरि उकालो लागेको छ। संयुक्त राष्ट्रसंघको खाद्य तथा कृषि संगठन (एफएओ) का अनुसार अगस्टमा खाद्यान्नको मूल्य सूचकांक १३३.३ अंक पुगेको छ। यो जुलाईको तुलनामा १.९ प्रतिशत र एक वर्षअघिको तुलनामा २.५ प्रतिशत बढी हो। यो सन् २०२२ को अन्त्ययताकै उच्च स्तर हो।

एफएओका अनुसार खाद्यान्नको मूल्य वृद्धिको प्रभाव पाँचवटै प्रमुख वस्तु समूहमा देखिएको छ। चरम मौसम, भूराजनीतिक तनाव तथा व्यापार र ढुवानी प्रणालीमा देखिएका अवरोधले विश्वका प्रमुख कृषि उत्पादनको आपूर्ति जोखिम बढाइरहेका छन्।

संयुक्त राष्ट्रसंघका महासचिवका प्रवक्ता स्टेफान दुजारिकले पनि मौसमजन्य जोखिमका कारण खाद्य मूल्य पुनः बढ्न थालेको बताएका छन्। उनका अनुसार अगस्टमा विश्व खाद्य वस्तुको मूल्य सूचकांक बढ्नुमा उच्च तापक्रम तथा अन्य मौसमजन्य जोखिमले आपूर्तिबारे बढाएको चिन्ता प्रमुख कारण हो।

चिनीको मूल्यमा सबैभन्दा ठूलो वृद्धि
एफएओको तथ्यांकअनुसार अगस्टमा चिनी मूल्य सूचकांक सबैभन्दा धेरै बढेको छ। चिनीको मूल्य एक महिनामा ११.९ प्रतिशतले बढ्दै सन् २०२५ को जुनयताकै उच्च स्तरमा पुगेको हो। सन् २०२६/२७ को उत्पादन मौसममा विश्वव्यापी चिनी आपूर्तिबारे बढ्दो चिन्ताका कारण मूल्य बढेको एफएओले जनाएको छ। युरोपेली संघ र एसियाका केही क्षेत्रमा अत्यधिक गर्मी तथा सुख्खा मौसम, ब्राजिलमा चिनी उत्पादन घट्ने सम्भावना तथा भारतले शुल्करहित कच्चा चिनी आयात गर्न दिने निर्णयले पनि मूल्य वृद्धिमा योगदान गरेको छ।

गहुँ र मकैको मूल्य पनि बढ्यो
अगस्टमा खाद्यान्न अर्थात् अन्नबालीको मूल्य सूचकांक २.२ प्रतिशतले बढेको छ। यो सन् २०२४ को मेयताकै उच्च स्तर हो। गहुँको मूल्य २.६ प्रतिशतले बढेको छ। कृष्णसागर क्षेत्रबाट हुने निर्यात तथा ढुवानीमा निरन्तर अवरोध, युरोपका केही क्षेत्रमा गर्मी र सुख्खाका कारण उत्पादन घट्ने अनुमान तथा अमेरिकी डलर कमजोर हुनु यसको प्रमुख कारण बनेका छन्।

त्यस्तै, मकैको मूल्य २.५ प्रतिशतले बढेको छ। अमेरिका र युरोपेली संघका केही क्षेत्रमा उत्पादन घट्ने चिन्ता, इथानोल तथा पशु आहार उद्योगको बलियो माग र युक्रेनबाट हुने निर्यातमा आएको अवरोधले मकैको मूल्य बढाएको एफएओले जनाएको छ।

वनस्पति तेलको मूल्य सूचकांक पनि ०.६ प्रतिशतले बढेको छ। यो लगातार तेस्रो महिनाको वृद्धि हो र सन् २०२२ को जुनयताकै उच्च स्तरमा पुगेको छ। मासुको मूल्य १ प्रतिशत र दुग्धजन्य पदार्थको मूल्य २.३ प्रतिशतले बढेको छ। दुग्धजन्य पदार्थको मूल्य चार महिनापछि पहिलोपटक बढेको हो।

उत्पादन उच्च रहे पनि जोखिम बढ्दो
खाद्यान्नको मूल्य बढे पनि अगस्टको एफएओ खाद्य मूल्य सूचकांक सन् २०२२ को मार्चमा कायम भएको कीर्तिमानी स्तरभन्दा अझै १६.८ प्रतिशत कम छ। एफएओले सन् २०२६ को विश्वव्यापी अन्न उत्पादनको अनुमान जुलाईको तुलनामा ३४ लाख टनले घटाएको छ। यद्यपि कुल उत्पादन ऐतिहासिक रूपमा उच्च रहने अनुमान गरिएको छ।

एफएओका अनुसार सन् २०२६ मा विश्वको अन्न उत्पादन करिब २.९८ अर्ब मेट्रिक टन पुग्ने अनुमान छ। यो अहिलेसम्मकै दोस्रो ठूलो उत्पादन भए पनि गत वर्षको तुलनामा करिब २ प्रतिशत कम हो।

सन् २०२६/२७ को अन्त्यसम्म विश्वव्यापी अन्न मौज्दात ९४७.२० मिलियन टन पुग्ने प्रक्षेपण गरिएको छ, जुन यसअघिको अनुमानभन्दा १.१ प्रतिशत कम हो। जलवायु परिवर्तनजन्य जोखिम, क्षेत्रीय द्वन्द्व र ढुवानीमा देखिएका अवरोधका कारण विश्व खाद्य बजारमा अनिश्चितता बढ्दै गएको एफएओले जनाएको छ।

उत्पादन उच्च रहे पनि आपूर्ति शृंखलामा आउने अवरोधले आगामी दिनमा खाद्य मूल्यमा थप दबाब सिर्जना गर्न सक्ने देखिएको छ। सीसीटीभी