भोटेकोशी बाढीको असर बजारमा: तीजका सामानको बिक्री ५० देखि ७० प्रतिशतसम्म खस्कियो

काठमाडौँ: गत भदौ १० मा रसुवाको भोटेकोशी नदीमा आएको विनाशकारी बाढीको प्रत्यक्ष असर तीज लक्षित बजारमा परेको छ। विशेषगरी तीजको बेला बढी माग हुने कपडा, चुरा, पोते तथा गरगहनाको कारोबार विगतको तुलनामा अपेक्षाअनुसार हुन नसकेको व्यवसायीहरूले बताएका छन्।

तीज नजिकिँदै गर्दा बजारमा चहलपहल बढ्नुपर्ने भए पनि यस वर्ष प्राकृतिक विपद् र देशको समग्र परिस्थितिका कारण उपभोक्ताको खर्च गर्ने क्षमता तथा पर्व मनाउने उत्साहमा कमी आएको व्यवसायीहरूको भनाइ छ।

कलंकीमा कस्मेटिक व्यवसाय गर्दै आएका संगम मुस्कान मरासैनीले यस वर्ष तीजका लागि नयाँ सामान ठूलो परिमाणमा आयात नगरिएको बताए। विगतमा आयात गरेर गोदाममा राखिएको स्टकबाटै अहिलेको माग धानिरहेको उनले जानकारी दिए।

उनका अनुसार प्राकृतिक विपद्का कारण कतिपय व्यापारीको ठूलो परिमाणको सामान बगाउँदा केही सामग्रीको आपूर्तिमा असर परेको छ। बाढीका कारण व्यापारिक सामानमा क्षति पुगेकाले केही वस्तुको अभाव देखिए पनि तीजमा बढी प्रयोग हुने चुरा, पोतेलगायतका सामग्रीमा भने तत्काल ठूलो समस्या नरहेको उनले बताए।

‘तीजका लागि यसपटक नयाँ सामान ठूलो परिमाणमा ल्याइएको छैन। पहिले ल्याएर राखेको स्टकबाटै अहिले व्यापार भइरहेको छ,’ मरासैनीले भने। सामान्य अवस्थामा तीज नजिकिँदै गर्दा रातो कपडा, चुरा, पोते तथा अन्य शृंगार सामग्रीको माग बढ्ने भए पनि यसपटक बजारको समग्र अवस्थाले त्यसलाई प्रभावित गरेको उनले बताए। प्राकृतिक विपद्का कारण उपभोक्ताको प्राथमिकता दैनिक आवश्यकतामा केन्द्रित भएकाले चाडपर्व लक्षित गैरआवश्यक वस्तुको खरिदमा कमी आएको उनको भनाइ छ।

यस वर्ष माग कम हुने अनुमानका कारण व्यवसायीहरूले नयाँ स्टक थप्नसमेत जोखिम नलिएको उनले बताए। बाढीपहिरोका कारण आपूर्ति प्रणालीमा असर परे पनि चुरा, पोतेलगायत प्रमुख तीज सामग्रीको तत्काल अभाव हुने अवस्था भने नरहेको उनले स्पष्ट पारे।

सुनको मूल्य महँगो भएकाले सुनका गहना खरिद गर्ने क्षमता घट्दा चुरा, पोते तथा कृत्रिम गहनाको व्यापार भने भइरहेको उनले बताए। तर प्राकृतिक विपद्का कारण देश शोकमा रहेकाले विगतमा जस्तो उत्साहपूर्ण रूपमा तीज मनाउने वातावरण नरहेको उनको भनाइ छ। मरासैनीका अनुसार अहिले चुरा, पोते तथा शृंगारका सामग्रीको व्यापार विगतको तुलनामा करिब ३० देखि ५० प्रतिशतमा सीमित भएको छ।

‘अहिले सुनको भाउ छुन नसक्ने गरी महँगो भएको छ। त्यसैले यी गहनाहरूको बिक्री भइरहेको छ। तर पहिलाको जस्तो व्यापार छैन। अहिले देश नै शोकमा छ। त्यसकारण तीज पनि पहिलाको जस्तो उत्सवका रूपमा मनाइएको छैन। व्यापार ३० देखि ५० प्रतिशतजति मात्र छ,’ उनले भने।

बाढी तथा विपद्का कारण आपूर्ति प्रणालीमा केही असर परे पनि भारतबाट आउने सामानको आपूर्ति भने पूर्ण रूपमा नरोकिएको उनले बताए। स्थलमार्ग तथा हवाई मार्गबाट सामान आइरहेको उनको भनाइ छ। तातोपानी नाका प्रभावित हुँदा त्यहाँबाट सामान ल्याउने कतिपय व्यापारीको सामग्री बाढीले बगाएकाले केही वस्तुको अभाव देखिएको उनले बताए।

यस्तै, अर्की व्यवसायी रोनीका श्रेष्ठले गत वर्षको तुलनामा यस वर्ष व्यापार निकै घटेको बताइन्। बाढी तथा पहिरोका कारण सामानको आपूर्ति प्रभावित हुँदा त्यसको प्रत्यक्ष असर व्यापारमा परेको उनको भनाइ छ।

बजारमा चहलपहल घटेसँगै महँगा सामग्रीको बिक्री कम भएको र सस्ता सामग्रीको माग भने बढेको उनले बताइन्। ‘सामानहरू म बाहिरबाट ल्याउँछु। म होलसेलबाट सामान किन्ने गर्छु। अहिले पोहोर सालको भन्दा एकदम कम छ व्यापार। बाढी आएदेखि एकदम गाह्रो भइरहेको छ। व्यापार पहिले ठीक थियो, तर बाढी आएपछि अहिले एकदम घटिरहेको छ। पहिरोले गर्दा सामानहरू नै परिरहेको छ,’ उनले भनिन्।

श्रेष्ठका अनुसार अहिले ग्राहकले महँगा तथा गोल्ड प्लेटेड सामग्रीभन्दा चुरा, पोतेलगायत सस्ता सामग्री बढी रुचाउने गरेका छन्। गत वर्षको तुलनामा बजारमा चहलपहल कम भएकाले महँगा सामग्रीको बिक्रीमा गिरावट आएको उनले बताइन्। ‘अहिले चुरा–पोतेजस्तो सस्तो–सस्तो आइटम धेरै बिक्री हुन्छ। गोल्ड प्लेटेडहरू अहिले एकदम कम भइरहेको छ। पोहोर सालको जस्तो चहलपहल छैन। बाढीपछि झन् धेरै कम छ। त्यसैले अहिले जाने भनेको सस्तो–सस्तो आइटम नै धेरै हो,’ उनले भनिन्।

होलसेल बजारमै पर्याप्त सामान नआउँदा त्यसको असर खुद्रा व्यापारमा समेत परेको श्रेष्ठले बताइन्। यस्तै, कुर्था तथा महिला र बालबालिकाका कपडा व्यवसायी अपेक्ष ढुङ्गेलले यस वर्ष व्यापारिक अवस्था कमजोर रहेको बताइन्। गत वर्षको तुलनामा यस वर्ष आफ्नो व्यवसायको कारोबार २५ प्रतिशत पनि हुन नसकेको उनको भनाइ छ।

‘देशमै शोक परेको अवस्थामा व्यापार भएन भन्न पनि मिल्दैन। तर आफूले गरेको लगानीअनुसार प्रतिफल नहुँदा व्यापारीलाई पीडा हुन्छ। अहिले व्यापार एकदमै डाउन छ,’ ढुङ्गेलले भनिन्।

उनका अनुसार बजारमा मानिसहरूको चहलपहलसमेत घटेको छ। ठूलो संख्यामा मानिसहरूले ज्यान गुमाएको र धेरै परिवार शोकमा रहेका कारण सामान्य अवस्थाजस्तो बजार घुम्ने तथा किनमेल गर्ने वातावरण बन्न नसकेको उनले बताइन्। ‘मान्छेहरू नै हराइरहेको अवस्थामा आफन्तहरू बजार घुम्न आउने कुरा भएन। म आफैं पनि नुवाकोटको भएकाले मनमा पीडा छ। व्यवसायमा भएकाले काम गरिरहेको छु, तर बजार पनि त्यति चलायमान छैन,’ उनले भनिन्।

करिब ६ वर्षदेखि व्यवसाय गर्दै आएकी ढुङ्गेलले विगतको तुलनामा यस वर्ष व्यापारको अवस्था कमजोर बनेको बताइन्। तीजलाई लक्षित गरेर व्यवसायीहरूले हरेक वर्ष रातो तथा गुलाबी रंगका साडी, कुर्तालगायतका कपडा ठूलो परिमाणमा ल्याउने गरेका हुन्छन्। तर यस वर्ष तीज कार्यक्रम तथा सामूहिक दर खाने कार्यक्रमहरूमा कमी आएकाले परम्परागत तीज पहिरनको मागसमेत घटेको उनले बताइन्।

उनका अनुसार आफ्नो व्यवसायले भारतबाट प्रत्यक्ष रूपमा कपडा ल्याउने भएकाले यस वर्ष तीज लक्षित रातो–गुलाबी कपडाको पर्याप्त स्टक राखिएको थियो। तर अपेक्षित ग्राहक नआएपछि थोक बिक्रीसमेत प्रभावित भएको उनले बताइन्।

‘हामीले तीजका लागि रेड–पिंक टेस्टमै टन्नै सामान झारेका थियौँ। तर यसपालि होलसेल पनि बेच्न सकेनौँ। ग्राहकहरू नै आइरहनुभएको छैन,’ उनले भनिन्। तीज नजिकिँदै गर्दा बजारमा शृंगारका सामग्री, कपडा तथा गरगहनाको माग बढ्ने अपेक्षा गरिए पनि यस वर्ष व्यवसायीहरूको अनुमानअनुसार कारोबार हुन सकेको छैन। हालैको बाढी तथा अन्य विपद्का कारण उपभोक्ताको प्राथमिकता फेरिनु, आपूर्ति प्रणालीमा परेको असर र देशमा देखिएको शोकको अवस्थाले तीज लक्षित बजारलाई प्रभावित गरेको व्यवसायीहरूको भनाइ छ।