ओझेलमा मुस्ताङको पाँच शताब्दी पुरानो छैरो छहरा गुम्बा

मुस्ताङ – हिमालपारिको जिल्ला मुस्ताङको घरपझोङ गाउँपालिका–१ छैरो गाउँस्थित छैरो छहरा गुम्बा ओझेलमा परेको छ। पाँच शताब्दी पुरानो धार्मिक तीर्थस्थल उक्त गुम्बा प्रचारप्रसारको अभावमा गुमनाम बनेको छ।

बेनी–जोमसोम–कोरोला सडक खण्डअन्तर्गत मुस्ताङको घरपझोङ–२ मार्फाको पारिपट्टि अवस्थित उक्त गुम्बा हालसम्म सडक सञ्जालसित जोडिएको छैन। धार्मिक आस्था र विश्वासकै कारण यहाँ बर्सेनि ठूलो सङ्ख्यामा दर्शनार्थी आउने गरेका स्थानीयवासी बताउँछन्। यहाँ झण्डै ५० परिवारको बसोबास छ।

छैरो छहरा गुम्बा मुस्ताङकै पुरानो हो। भौगोलिक विकटताका कारण सो गुम्बा ओझेलमा परेको छ। त्यसैले यसको उन्नयन हुन नसकेको स्थानीय सोमप्रसाद शेरचन बताउँछन। “आर्थिक अवस्था कमजोर यहाँका बासिन्दा रोजगारका लागि अन्यत्र जाने गरेका छन्”, उनले भने। स्थानीयको बसाइँसराइका कारण गुम्बाको संरक्षण हुन सकेको छैन। गाउँको पनि विकास हुन नसकेको शेरचन बताउँछन।

पछिल्लो समय गुम्बाको महत्वलाई बुझेर यसको संरक्षण र विकासमा चासो बढेको छ। “वर्षौँअघि देव (लामा) नृत्य गरिएको थियो”, उनले भने। केही वर्षयता पछिल्ला स्थानीय तह, प्रदेश र सङ्घले पूर्वाधार निर्माणमा सहयोग गर्दैआएका छन्। गुम्बामा पाँच शताब्दी पुराना वास्तुकला, भगवान् गौतमबुद्धका मूर्ति रहेका छन्। गुरु रिन्पोन्छेको विशाल मूर्तिले गुम्बाको गरिमा र महत्व बढाएको छ। गुम्बाको वरिपरिको क्षेत्र धूपीका रुखले ढाकिएको छ।

स्थानीय र प्रदेश सरकारले छुट्याएको बजेटबाट यहाँ गुम्बालगायत संरचना पुनःनिर्माण गरिएका छन्। गुम्बाको ऐतिहासिक पक्षको प्रचारप्रसार गर्न सके मुस्ताङ आउने आन्तरिक तथा बाह्य पर्यटकलाई आकर्षित गर्न सकिने यहाँका बासिन्दा बताउँछन्। गुम्बाको दर्शन गरेमा मनोकांक्षा पूरा हुने जनविश्वास छ। गुम्बाका लामा रामु थकाली पछिल्लो समय बौद्ध धर्मावलम्बीको आगमनमा वृद्धि हुँदै गएको बताउँछन।

छैरोकापूर्व गाउँका मुखिया कृष्णबहादुर गौचनका अनुसार यहाँ घ्यल्बो पूजा र गाउँको रक्षाको कामना गर्दै प्रत्येक तीन/तीन वर्षमा ऋनन्जी पूजापाठ हुने गरेको छ। छैरो छहरा गुम्बा वैशाख पहिलो सातादेखि मङ्सिर महिनाभर पूजापाठका लागि खुला हुन्छ। घरपझोङ–१ छैरोका वडाध्यक्ष आशबहादुर थकालीका अनुसार गुम्बा करिब २० रोपनी क्षेत्रफलमा फैलिएको छ।