सर्वोत्तम सिमेन्टले ल्यायो बुक बिल्डिङबाट आईपीओ, कस्तो हुन्छ प्रक्रिया?

काठमाडौं- नेपालमा पहिलोपटक बुक बिल्डिङमार्फत सेयरको सार्वजनिक निष्कासन हुने भएको छ। सर्वोत्तम सिमेन्ट लिमिटेडले बुक बिल्डिङ प्रणालीमार्फत मंसिर ६ गतेदेखि सेयरको सार्वजनिक निष्कासन (आईपीओ) जारी गर्ने भएको हो।

सर्वोत्तम सिमेन्टले बुक बिल्डिङमार्फत जारी पुँजी ४ अर्ब ६५ करोडको १२.९०३३ प्रतिशत हुन आउने ६० करोड रुपैयाँको सेयर निष्कासन गर्न लागेको हो। योग्य संस्थागत लगानीकर्ता (क्यूआईआई) का लागि ४० प्रतिशत अर्थात् २४ लाख कित्ता सेयर मंसिर ६ देखि १० गतेसम्म जारी गर्नेछ।

सेयरको प्रारम्भिक ‘कट-अफ’ मूल्य प्रति कित्ता ४०१ रुपैयाँ तय भएको छ। क्यूआईआईहरुले अधिकतम ६०१.५० रुपैयाँसम्म मूल्य कबोल गर्न सक्छन्। ४०१ र ६०१.५० बीचमा क्यूआईआईले जति मूल्य पनि कबोल गर्न पाउँछन्। तर उनीहरू सबैले समान संख्या/अनुपातमा सेयर पाउँछन् भन्ने चाहिँ निश्चित हुँदैन।

बुक बिल्डिङमा क्युआईआईका लागि तोकिएको संस्थाले आवेदन दिएपछि वास्तविक कट अफ मूल्य यकिन गरिन्छ। सर्वोत्तमको हकमा ६०१ रुपैयाँबाट सुरु गरी जति रुपैयाँमा आइपुग्दा २४ लाख कित्ता सेयर सकिन्छन् त्यहीसम्म कबोल गर्ने लगानीकर्ताले मात्र सेयर पाउँदछन्। यो प्रक्रिया अक्सन समान हो। तर ४०१ रुपैयाँभन्दा कम मूल्यमा कसैले पनि आवेदन दिन पाउँदैनन्। २४ लाख कित्ता सेयर बिक्री हुने न्यूनतम मूल्य वास्तविक कट अफ मूल्य हो।

वास्तविक कट-अफ मूल्य भने बोलकबोलपछि मात्रै तय हुन्छ। बोलकबोल सम्पन्न भएको अर्को दिन नेप्सेले कट-अफ मूल्य निकाल्छ। क्यूआईआई बाँडफाँट गर्दा निष्कासित सेयर पूर्णरुपमा बिक्री हुने सबैभन्दा न्यूनतम मूल्य कट-अफ मूल्य हो।

बोलकबोलमा यदि ५०० रुपैयाँका दरले सर्वोत्तमको सबै २४ लाख कित्ता सेयर बिक्री भयो भने त्यसैलाई कट-अफ मूल्य मानिनेछ। त्यसपछि कट-अफभन्दा १० प्रतिशत कम मूल्यमा सर्वसाधारणका लागि आइपीओ जारी हुन्छ।

क्युआईआईलाई बाँडफाँट सम्पन्न भएको ७ दिनभित्र नेपाल धितोपत्र बोर्ड (सेबोन)मा विवरण दिनुपर्छ। सेबोनले सन्तुष्ट भएर स्वीकृति दिएपछि सर्वसाधारणलाई आइपीओ जारी गर्ने प्रक्रिया अघि बढ्छ।

सर्वसाधारणले बाँकी ३६ लाख कित्ताका लागि आवेदन दिन पाउँछन्। यसमा आरक्षणको सेयर पनि हुन्छ। कम्पनीको आइपीओमा ५० कित्ताभन्दा कम संख्यामा आवेदन दिन नमिल्ने व्यवस्था गर्न लागिएको छ।

बुक बिल्डिङलाई सेयर निष्काशनको सबैभन्दा वैज्ञानिक विधि मानिन्छ। प्रिमियम मूल्यमा सेयर निष्कासनको अनुमति दिँदा नेपाल धितोपत्र बोर्ड (सेबोन) एकपछि अर्को गरी विवादित भइरहेका बेला सर्वोत्तमले बुक बिल्डिङ विधि रोजेको हो।

सौरभ ग्रुपको २९ प्रतिशत होल्डिङ रहेको सर्वोत्तम सिमेन्ट मार्केटको ‘टप टायर प्लेयर’ हो। क्लिंकर र ग्राइन्डिङ गरेर उद्योगसँग वार्षिक १० लाख टन उत्पादन क्षमता छ।

नवलपरासीमा यसको प्लान्ट छ। कम्पनीले गत आर्थिक वर्ष ५ अर्ब ३८ करोडको व्यापार गर्‍यो। चालु वर्ष सर्वोत्तमले ७ अर्ब ८९ करोडको कारोबार गर्ने प्रक्षेपण गरेको छ। जुन अघिल्लो वर्षको भन्दा ४६.६५ प्रतिशत बढी हो। यसवर्ष तीन महिनामै कम्पनीको व्यापार डेढ अर्ब नाघेको छ। कम्पनीले पहिलो त्रैमासमै ३० करोड रुपैयाँको सिमेन्ट भारत निर्यात गरेको छ। चालु आर्थिक वर्ष ८२ करोड ८४ लाख खुद मुनाफा कमाउने कम्पनीको लक्ष्य छ। सर्वोत्तमले झापाको मानसा सिमेन्ट उद्योग किन्ने तयारी गरेको छ।