मनाइँदै विश्व प्रेस स्वतन्त्रता दिवस

काठमाडौं– नेपालसहित विश्वभर आज विश्व प्रेस स्वतन्त्रता दिवस मनाइँदै छ। अभिव्यक्ति स्वतन्त्रतालाई निर्वाध प्रचलनमा ल्याउन र नागरिकलाई सही सूचना दिएर जिम्मेवार बनाउन सञ्चार क्षेत्रले नै भूमिका निर्वाह गर्न सक्ने ठानिन्छ।

युनेस्कोको आयोजनामा अफ्रिकी राष्ट्र नामिबियाको विन्डहक सहरमा भएको पत्रकारको सम्मेलनले ‘बहुलवादी र स्वतन्त्र प्रेसका लागि विण्डहक घोषणापत्र’ जारी गरेको थियो।
त्यसैको सम्झनामा सन् १९९३ देखि संयुक्त राष्ट्रसंघले यो दिवस मनाउने निर्णय गरेको हो।

राष्ट्रसंघको यो निर्णयसँगै आजको दिनलाई प्रेस तथा अभिव्यक्ति स्वतन्त्रताका पक्षधरले महत्त्वपूर्ण दिनका रूपमा लिन्छन्। आज संसारभर प्रेस स्वतन्त्रताको महत्त्वबारे चर्चा गरिँदै छ।

वरिष्ठ पत्रकार, पत्रकारिताका प्राध्यापक र स्वतन्त्रताका पक्षपातीको सहभागितामा तयार पारिएको ‘बहुलवादी र स्वतन्त्र प्रेसको लागि विण्डहक घोषणापत्र’ मा प्रेस तथा अभिव्यक्ति स्वन्त्रताको पक्षमा बलियो प्रतिबद्धता जनाइएको थियो भने स्वतन्त्र र बहुलवादी प्रेसका पक्षमा सो सम्मेलनले आफूलाई प्रस्ट रूपमा उभ्याएको थियो।

यो वर्षका लागि युनेस्कोले ‘भविष्यको अधिकार सुनिश्चितता ः मानव अधिकारको संवाहक अभिव्यक्ति स्वतन्त्रता’ नारा तय गरेको छ। नागरिकले आफूलाई अभिव्यक्त गर्न सक्यो भने मात्र उसले सबै प्रकारका मानव अधिकारको प्रयोग गर्न सक्नेछ भन्ने भावका साथ यो नारा तय गरिएको छ।

त्यसकारण अधिकारको प्रयोगको दिशामा एउटा फड्को मार्ने गरी सञ्चार क्षेत्रले आफूलाई अझ क्रियाशील बनाउन काम गर्न यो वर्षको युनेस्कोले तय गरेको नाराले अपिल गरेको छ।

नेपालमा प्रेस स्वतन्त्रताको हक निर्वाध प्रयोगमा आइरहे पनि पत्रकारको हकाधिकारका लागि खोलिएका पत्रकार महासंघलगायत संस्थाको नेतृत्वमा पुगेकाहरुले कलमजीवीहरुको पक्षमा वकालत नगर्दा पत्रकारिता पेसा संकटापन्न अवस्थामा पुगेको छ।