जलविद्युतमा ठूला व्यवसायिक घरनाको प्रवेश: विशाल र त्रिवेणी ग्रुपले किने कालिगण्डकी गर्जको ५१ प्रतिशत सेयर

काठमाडौं: पछिल्लो समय नेपालका ठूला व्यवसायिक घरनाहरु जलविद्युतमा लगानी बढाउन थालेका छन्। सिमेन्ट, डन्डी, खाद्यन्न, तेल उत्पादनका साथै व्यापारमा संलग्न ठूला व्यवसायिको नजर जलविद्युतमा परेको छ । यसैगरी दुई व्यवसायिक घरना विशाल ग्रुप र त्रिवेणी ग्रुपले जलविद्युतमा आक्रामक भएर लगानी विस्तार गर्न थालेका छन्।

दुई ग्रुपको संयुक्त लगानीमा ५२.४ मेगावाटको लिखु चार केही वर्षअघि नै र भर्खरै ८२ मेगावाटको तल्लो सोलु जलविद्युत आयोजना सञ्चालनमा आएको छ। ग्रुपले व्यवसायी ज्ञानेन्द्रलाल प्रधानसँगको साझेदारीमा १८० मेगावाट क्षमताको कालिगण्डकी गर्ज अर्धजलासय जलविद्युत आयोजना बनाउन सुरु गरेको हो।

विशाल र त्रिवेणी ग्रुपले कालिगण्डकी गर्जको ५१ प्रतिशत स्वामित्व खरिद गरेर आयोजनामा प्रवेश गरेका छन्।

ग्रुपहरुले ग्रीन भेन्चर्स लिमिटेडमार्फत आयोजनाको बहुमत स्वामित्व खरिद गरेका हुन्। ग्रीन भेन्चर्सले ५२.२ मेगावाटको लिखु चार आयोजना सञ्चालन गरिरहेको छ । ग्रीन भेन्चर्स र कालीगण्डकी गर्ज हाइड्रोपावरबीच मंगलबार ५१ प्रतिशत संस्थापक सेयरहरु खरिद सम्झौता भइसकेको छ।

ऊर्जा जलस्रोत तथा सिँचाइ मन्त्रालयले आयोजनाबाट विद्युत उत्पादन गर्न कालिगण्डकी गर्ज हाइड्रोपावरलाई अनुमतिपत्र (जेनेरेसन लाइसेन्स) दिइसकेको छ। आयोजनामा लक्ष्मी सनराईज बैंकको अगुवाईमा विभिन्न बैंकहरुको सहवित्तीयकरणमा ऋण लगानी सम्झौता भईसकेको छ।

आयोजना बनाउन ३९ अर्ब ५० करोड रुपैयाँ खर्च हुने ग्रीन भेन्चर्सले जनाएको छ । बैंकको ऋण ७५ र स्वपुँजी (इक्विटी) २५ प्रतिशत हुने गरी लगानी संरचना बनाइएको छ।

जसअनुसार लक्ष्मीले बैंकले ९ अर्ब, ग्लोबल आइएमई बैकले ९ अर्ब, सिद्धार्थ बैंकले ५ अर्ब, हिमालयन बैंक र नेपाल एसबिआई बैकले ३ ३ अर्ब र एभरेष्ट बैंकले २ अर्ब ५० करोड रुपैयाँ ऋण लगानी गर्ने भएका छन्।

बाँकी लगानी स्वपुँजी संस्थापक लगानीकर्ता त्रिवेणी, विशाल र प्रधान समूहबाट जुटाइने भएको छ । आयोजनामा त्रिवेणी र विशाल ग्रुपको ५१, व्यवसायी ज्ञानेन्द्रलाल प्रधानको २५ प्रतिशत स्वामित्व हुने गरि लगानी संरचना बनाइएको छ । बाँकी लगानी साधारण सेयर (आईपीओ) जारी गरेर जुटाउने योजना रहेको ग्रीन भेन्चर्सले जनाएको छ।

आयोजनाको अध्यक्षमा सुभासचन्द्र संघाइ, अनुज अग्रवाल र ज्ञानेन्द्रलाल प्रधान सञ्चालक रहेका छन।

अर्धजलाशय आयोजनाबाट वार्षिक १ अर्ब ५ करोड ५५ लाख ५२ हजार ३१३ युनिट बिजुली उत्पादन हुने अध्ययनले देखाएको छ। वर्खामा ७१ करोड ७३ लाख ३८ हजार र सुक्खायाममा ३३ करोड ८१ लाख १३ हजार युनिट बिजुली उत्पादन हुने विकासकर्ता कम्पनीले जनाएको छ।

आयोजनाबाट उत्पादन हुने बिजुली खरिदबिक्री सम्झौता (पीपीए) भइसकेको छ। नेपाल विद्युत प्राधिकरणले अर्धजलाशय आयोजनालाई बेग्लै पीपीए दर निर्धारण गरेको छ । जसअनुसार बर्खामा प्रतियुनिट ४.८० रुपैयाँ, पिकिङ अवधिका लागि १०.५५ रुपैयाँ र पिकिङ नहुने अवधिका लागि ८.४० रुपैयाँ पीपीएदर तोकेको छ।

नेपाल विद्युत प्राधिकरणलाई बिजुली बेचेर कम्पनीले वार्षिक सात अर्ब रुपैयाँ आम्दानी गर्नेछ । आयोजनाबाट १७ प्रतिशत प्रतिफल प्राप्त हुनेछ। राम्रो प्रतिफल देखिएकाले आयोजना वित्तीय रुपमा आकर्षक भएको छ।

आयोजनाले आउदो २०८६ असारदेखि बिजुली उत्पादन थाल्ने लक्ष्य लिएको छ । अर्धजलासय आयोजना छ घण्टा पिकिङ हुने गरी डिजाइन गरिएको छ। विद्युतगृहमा ६० मेगावाट क्षमताका तीनवटा टवाईन जडान गरिने भएको छ । सुरुङको लम्बाइ ५ किलोमिटर रहेको छ भने हेड ५ सय मिटर रहेको छ।

आयोजनाले प्राधिकरणबाट वार्षिक ३ प्रतिशतका दरले ८ पटक मूल्यवृद्धि पाउने छ। सुक्खायाममा आयोजनाको पिकिङ अवधि दैनिक ६ घण्टा हुने छ । आयोजनाले सुक्खायाममा पनि दैनिक ६ घण्टा १ सय ८० मेगावाट बिजुली उत्पादन गर्ने छ।

आयोजनाको मुस्ताङको थासाङ गाउँपालिकाको घाँसामा बाँध र म्याग्दीको अन्नपूर्ण गाउँपालिका–४ नारच्याङमा विद्युतगृह प्रस्ताव गरिएको आयोजना म्याग्दीमा हालसम्मकै ठूलो हो।

आयोजना म्याग्दीको बेनीबाट २० किलोमिटर टाढा पर्छ। उत्पादन हुने बिजुली नेपाल विद्युत प्राधिकरणको म्याग्दीको दाना सबस्टेशनमा जोडिने भएको छ। आयोजनाले १ किलोमिटर लामो प्रसारण लाइन बनाउनुपर्ने भएको छ।

नेपाल राष्ट्र बैंकले जलविद्युतमा न्यूनतम् १० प्रतिशत लगानी गर्नुपर्ने निर्देशित कर्जा नीति लिएका कारण र लगानी जोखिम नहुने देखेपछि बैंकहरुले यस क्षेत्रमा ठूलो लगानी गरेका छन् । आयोजनाबाट उत्पादन हुने बिजुलीको बजार ग्यारेन्टी भएकाले पनि बैंक तथा वित्तीय संस्थाले निर्धक्क भएर जलविद्युतमा लगानी बढाइरहेका छन्।

यस क्षेत्रमा बैंक तथा वित्तीय संस्थाहरुले मात्रै चार खर्ब ३६ अर्ब रुपैयाँ बढी लगानी गरेका छन् । गत वर्ष मात्रै बैंक तथा वित्तीय संस्थाहरुले झण्डै ६९ अर्ब रुपैयाँ थप लगानी भएको राष्ट्र बैंकले गरेको छ।

जलविद्युतमा लगानी गर्न खुलेको हाइड्रो इलेक्ट्रिसिटी इन्भेस्टमेन्ट एन्ड डेभलपमेन्ट कम्पनी लिमिटेड (एचआईडीसीएल) कर्मचारी सञ्चय कोष, नागरिक लगानी कोषलगायत संस्थापकहरुले गरेको स्वपुँजीसमेत गरी ठूलो लगानी गरेका छन्।