ब्रोकर ५८ बाट मात्रै सुरु भयो ‘आफ्टर मार्केट अर्डर’, अन्य कम्पनीले कहिले?

काठमाडौं। नेपाल स्टक एक्सचेन्ज (नेप्से) ले धितोपत्र कारोबार सञ्चालनसम्बन्धी विनियमावलीमा संशोधन गर्दै ‘आफ्टर मार्केट अर्डर’ सुविधा लागू गरेको एक महिना पूरा भइसकेको छ।

२०८२ सालमा जारी गरिएको चौथो संशोधित विनियमावली २०८३ वैशाख ७ गतेदेखि कार्यान्वयनमा आएको हो। तर एक महिना बितिसक्दा पनि यो नयाँ व्यवस्था सीमित कार्यान्वयनमा मात्र आएको छ।

हालसम्म यो सुविधा पूर्ण रूपमा सबै ब्रोकरमार्फत उपलब्ध हुन सकेको छैन। हाल परीक्षण तथा प्रारम्भिक कार्यान्वयन चरणमा केवल ब्रोकर नम्बर ५८ मार्फत मात्र लगानीकर्ताले ‘आफ्टर मार्केट अर्डर’ राख्न सक्ने सुविधा पाएका छन्। उक्त ब्रोकरले वैशाखदेखि नै आफ्नै प्रणालीमार्फत यो सेवा सञ्चालनमा ल्याएको जनाएको छ।

नेप्सेको नयाँ व्यवस्थाअनुसार, नियमित कारोबार समयभन्दा अघि वा पछि लगानीकर्ताले ब्रोकरको प्रणालीमा खरिद वा बिक्री आदेश दिन सक्ने व्यवस्था गरिएको छ। ती आदेशहरू सम्बन्धित ब्रोकरले समय प्राथमिकताका आधारमा सुरक्षित राखी बजार खुल्ने बित्तिकै नेप्सेको प्रणालीमा क्रमशः प्रविष्ट गर्नुपर्ने हुन्छ।

यसरी प्रविष्ट गरिने अर्डरमा एउटा सीमा पनि तोकिएको छ। पछिल्लो कारोबार दिनको अन्तिम कारोबार मूल्यभन्दा १५ प्रतिशतभन्दा बढी माथि वा तल हुने गरी अर्डर प्रविष्ट गर्न पाइँदैन। यदि उक्त अर्डर अर्को दिनको बजारमा म्याच हुन सकेन भने स्वतः खारेज हुने व्यवस्था गरिएको छ। त्यस अवस्थामा लगानीकर्ताले पुनः नयाँ अर्डर दिनुपर्ने हुन्छ।

हाल नियमित सेयर कारोबार बिहान ११ बजेदेखि दिउँसो ३ बजेसम्म सञ्चालन हुँदै आएको छ। सो समय बाहिर पनि लगानीकर्ताले बजारमा पहुँच पाउन सकून् भन्ने उद्देश्यले नेप्सेले यो प्रणाली ल्याएको हो। विशेषगरी विदेशमा रहेका लगानीकर्ता तथा दिनको कारोबार समयभित्र अर्डर राख्न नसक्ने व्यक्तिहरूलाई लक्षित गरेर यो सुविधा विस्तार गरिएको हो।

तर, नियम लागू भएको एक महिनासम्म पनि अधिकांश ब्रोकर कम्पनीमार्फत यो सेवा सञ्चालनमा आउन सकेको छैन। नेप्सेले भने सबै ब्रोकरको कारोबार व्यवस्थापन प्रणाली (टिएमएस) मा आवश्यक प्राविधिक समायोजन र परीक्षण भइरहेको जनाएको छ।

नेप्सेका प्रवक्ता मुुराहरि पराजुलीका अनुसार प्रणालीलाई प्रभावकारी र सुरक्षित बनाउनका लागि सूचना प्रविधि विभागको संयोजकत्वमा विशेष समिति गठन गरिएको छ।

उक्त समितिमा नेप्सेका विभिन्न विभागका प्रतिनिधि, ब्रोकरका प्रतिनिधि तथा टिएमएस विकास गर्ने कम्पनीका प्राविधिक टोलीहरू समेत सहभागी छन्। उनका अनुसार, ‘प्रणालीमा अर्डर कसरी प्रविष्ट हुन्छ, कसरी म्याच हुन्छ र लगानीकर्तालाई कति सहज हुन्छ भन्ने परीक्षण भइरहेको छ।’

नेपालमा हाल ९२ वटा ब्रोकर कम्पनी सञ्चालनमा छन्। तीमध्ये अधिकांशले वाइको नामक प्रणाली प्रयोग गर्दै आएका छन् भने केहीले एट्रेड प्रणाली प्रयोग गरिरहेका छन्। ब्रोकर नम्बर ५८ ले भने आफ्नै विकसित प्रणालीमार्फत सेवा सञ्चालन गरेको हो। केही ब्रोकरहरू भने आगामी दिनमा एट्रेड प्रणालीमा सर्ने तयारीमा रहेका छन्।

हाल दुवै प्रमुख प्रणालीहरू—वाइको र एट्रेड—मा आफ्टर मार्केट अर्डर फिचर समावेश गर्ने काम जारी छ। प्राविधिक सुधार र परीक्षण पूरा भएपछि मात्र सबै लगानीकर्ताले समान रूपमा यो सुविधा प्रयोग गर्न पाउनेछन्।

नेप्सेका अनुसार हाल युजर एक्सेप्टेन्स टेस्टिङ (यूएटी) चरणमा काम भइरहेको छ, जसमा अर्डर प्रविष्टि, म्याचिङ र प्रणालीको स्थायित्व जाँच भइरहेको छ।

प्राविधिक तयारी पूरा भएपछि मात्र आधिकारिक रूपमा सबै ब्रोकरमार्फत यो सुविधा विस्तार गरिनेछ। तर अहिले नै निश्चित समयसीमा तोक्न सकिने अवस्था नरहेको नेप्सेले जनाएको छ।

ब्रोकर संघका पूर्व अध्यक्ष भरत रानाभाट प्रणालीगत सुधारको काम तीव्र गतिमा भइरहेको बताउछन्। उनले केही दिनभित्रै सबै ब्रोकरमा यो सुविधा विस्तार हुने अपेक्षा गरिएको जानकारी दिए। नेप्सेले तोकेको मापदण्डअनुसारको ‘आफ्टर मार्केट अर्डर’ प्रणाली छिट्टै पूर्ण रूपमा सञ्चालनमा आउने सम्भावना देखिन्छ।

यसरी हेर्दा, लगानीकर्तालाई थप लचिलो कारोबार सुविधा दिने उद्देश्यले ल्याइएको ‘आफ्टर मार्केट अर्डर’ व्यवस्था व्यवहारमा भने अझै पूर्ण रूपमा कार्यान्वयनमा आउन समय लाग्ने देखिएको छ।