नेपाल–भारत र बंगलादेशले आर्थिक कूटनीतिमा सुधार गरे ठूलो फाइदा लिन सक्ने

नेपाली ऊर्जा एवम अर्थ विज्ञहरूले भारत, बंगलादेश र नेपालबीच त्रिपक्षीय सहकार्यको महत्वपूर्ण सम्भावना रहेको बताएका छन्। उनीहरूले ऊर्जा, व्यापार र कनेक्टिभिटी जस्ता क्षेत्रमा हुने सहकार्यले क्षेत्रीय बजार सिर्जना गर्न र साझा समृद्धि हासिल गर्न मद्दत गर्ने बताएका छन्।

एएनआईसँग कुरा गर्दै, नेपाल फाउन्डेसनका विज्ञ अर्थात ऊर्जाविद् विवेकराज कँडेलले यस क्षेत्रका देशहरूले अब एक्लो रहन नसक्ने र पारस्परिक आर्थिक लाभमा आधारित साझेदारी निर्माणमा ध्यान केन्द्रित गर्नुपर्ने बताए।

‘म त्रिपक्षीय सहयोगको धेरै सम्भावना देख्छु। किनभने हामी यस्तो ठाउँमा छौं जहाँ एक्लोपन सहन सक्दैनौँ। त्यो भनेको आर्थिक कूटनीतिको कुरा हो। त्यसमा आपसी छलफल महत्वपूर्ण छ,’ उनले भने।

ऊर्जा क्षेत्रमा अवसरहरू प्रकाश पार्दै कँडेलले नेपालको अतिरिक्त स्वच्छ ऊर्जाले बंगलादेशको औद्योगिक वृद्धिलाई सहयोग गर्न सक्छ, जबकि भारतले ट्रान्जिट देशको रूपमा आफ्नो भूमिकाबाट लाभ उठाउन सक्छ।

‘म तपाईंलाई ऊर्जाको उदाहरण दिन्छु। नेपालको स्वच्छ ऊर्जा अधिकांश बंगलादेशका उद्योगहरूको लागि ठूलो प्रोत्साहन दिनसक्छ। भारत, एक ट्रान्जिट देशको रूपमा, आफ्नो ट्रान्जिट पूर्वाधारलाई मुद्रीकरण गर्न सक्छ,’ उनले भने।

कँडेलले क्षेत्रीय सहयोग सबै सरोकारवालाहरूको लागि ठोस आर्थिक लाभमा केन्द्रीत हुनुपर्नेमा जोड दिए। ‘त्यसैले, हामीले कुनै पनि देशले परोपकारिताबाट मात्र काम गर्ने अपेक्षा गर्नु हुँदैन। आर्थिक प्रोत्साहन हुनुपर्छ। हामीले सँगै जे गर्छौं त्यसमा साझा हिस्सा हुनुपर्छ,’ उनले थपे।

ऊर्जा एवम अर्थविद कँडेलले पर्यटन क्षेत्रलाई त्रिपक्षीय सहयोगको लागि बलियो सम्भावना भएको अर्को क्षेत्रको रूपमा पनि औंल्याए। विशेष गरी सुधारिएको कनेक्टिभिटी र मानिसहरूको सहज आवागमनमार्फत यो संभव हुने उनको भनाइ थियो।

क्षेत्रीय सम्पर्कलाई बलियो बनाउनुपर्ने आवश्यकतामा जोड दिँदै कँडेलले यात्रा र व्यावसायिक सम्पर्कलाई सहज बनाउनु प्राथमिकतामा हुनुपर्ने बताए।

विभिन्न देशका मन्त्रालयद्वारा आयोजित आर्थिक कूटनीति सम्मेलनमा भाग लिन हाल बंगलादेशको भ्रमण गरिरहेका कँडेलले नेपाल र बंगलादेशमा हाल नयाँ जनादेश र आर्थिक संलग्नतालाई बलियो बनाउने अवसर भएका सरकारहरूको नेतृत्वमा रहेको उल्लेख गरे।

‘नेपाल र बंगलादेशको बारेमा कुरा गर्दा दुबै देशहरूसँग एकदमै ताजा जनादेश छ। दुई सरकारहरू धेरै ऊर्जावान छन्। तर मुख्य कुरा के हो भने आर्थिक कूटनीतिको सन्दर्भमा, नागरिकहरूलाई प्रगति र साझा समृद्धिको हिस्सा बन्न ऊर्जा प्राथमिकतामा हुनुपर्छ,’ उनको भनाइ थियो। क्षेत्रीय सहयोगको बारेमा आशा व्यक्त गर्दै, कँडेलले बंगलादेश, भारत र नेपाल बीचको ठूलो आर्थिक एकीकरणले विकास र विकासको लागि पर्याप्त अवसरहरू सिर्जना गर्न मद्दत गर्न सक्छ।