कागजी निर्यातले धानेको अर्थतन्त्र: बाहिरको भटमास, नेपालमा प्रशोधन, १ खर्ब २८ अर्बको पुनःनिर्यात

काठमाडौँ: नेपालको वैदेशिक व्यापारमा भटमासको तेलको हिस्सा निकै मजबुत देखिएको छ। भन्सार विभागको तथ्यांक अनुसार आर्थिक वर्ष २०८२/८३ मा नेपालबाट १ खर्ब २८ अर्ब रुपैयाँ बराबरको भटमासको तेल निर्यात भएको छ।

नेपालको कुल निर्यातको करिब ४० प्रतिशत हिस्सा भटमासको तेलले ओगटेको छ। तर यो उपलब्धि स्वदेशी उत्पादनको विस्तारभन्दा बढी कागजी अर्थात् तेस्रो मुलुकबाट कच्चा भटमासको तेल आयात गरी नेपालमा प्रशोधन गरेर भारत पुनःनिर्यात गर्ने व्यापारमा आधारित छ।

तथ्यांक अनुसार, नेपालले कुल ५ लाख ९३ हजार ८ सय २३ मेट्रिक टन भटमासको तेल निर्यात गरेको छ। नेपालमा प्रशोधन गरिएको यो तेल मुख्य रूपमा भारतीय बजारमा निर्यात हुने गरेको छ। तेस्रो मुलुकबाट कच्चा तेल आयात गरी नेपालमा प्रशोधन गरेर पुनः निर्यात गरिने यो व्यवसायले नेपालको विदेशी मुद्रा आर्जनमा ठूलो सहयोग पुर्‍याउँदै आएको छ।

विगतका केही आर्थिक वर्षहरूको तथ्याङ्कलाई हेर्ने हो भने भटमासको तेलको निर्यातमा ठूलो उतारचढाव देखिएको छ। आर्थिक वर्ष २०७५/७६ मा जम्मा २ अर्ब ३४ करोड रुपैयाँको निर्यात भएकोमा, आर्थिक वर्ष २०७७/७८ मा यो ह्वात्तै बढेर ५३ अर्ब ६५ करोड रुपैयाँ पुगेको थियो। त्यसपछिका वर्षहरूमा भारतको आयात नीतिमा आएको परिवर्तनका कारण निर्यातमा केही गिरावट आए तापनि पछिल्लो समय पुनः सुधारको संकेत देखिएको छ।