सुदूरपश्चिममा बैंकको ऋण लगानी कैलाली र कञ्चनपुरमा केन्द्रीत, अन्य ७ जिल्लामा न्यून

काठमाडौँः सुदूरपश्चिम प्रदेशमा बैंक तथा वित्तीय संस्थाको कर्जा प्रवाह सुस्त रहेको छ। नेपाल राष्ट्र बैंकको आर्थिक वर्ष २०८२/०८३ को वार्षिक अध्ययन प्रतिवेदनअनुसार प्रदेशमा बैंक तथा वित्तीय संस्थाहरुलेृ कूल २ खर्ब ६ अर्ब रुपैयाँभन्दा बढी निक्षेप संकलन गरेका छन्।

प्रदेशमा कुल १ खर्ब ६३ अर्ब ४१ करोड रुपैयाँ कर्जा प्रवाह भएको छ। निक्षेप १८.५६ प्रतिशत बढ्दा कर्जा प्रवाह ३.८२ प्रतिशत मात्रै बढेको राष्ट्र बैंकको अध्ययन प्रतिवेदनले देखाएको छ।

प्रदेशका ९ जिल्लामध्ये कर्जा प्रवाह कैलाली र कञ्चनपुरमा अत्यधिक केन्द्रित छ। कुल कर्जाको ६८.३७ प्रतिशत कैलाली र १९.९२ प्रतिशत कञ्चनपुरमा प्रवाह भएको छ। यी २ जिल्लाले मात्रै कुल कर्जाको ८८.२९ प्रतिशत हिस्सा ओगटेका छन्। बाँकी ७ पहाडी तथा हिमाली जिल्लामा भने ११.७१ प्रतिशत कर्जा मात्रै पुगेको छ।

प्रतिवेदनअनुसार पहाडी ७ जिल्लाबाट ५९ अर्ब १८ करोड रुपैयाँभन्दा बढी निक्षेप संकलन भएको छ। तर, ती जिल्लामा कर्जा प्रवाहको हिस्सा तुलनात्मक रूपमा निकै कम छ। बाजुरामा ५ अर्ब ४४ करोड निक्षेप संकलन हुँदा १ अर्ब ५८ करोड रुपैयाँ मात्रै कर्जा प्रवाह भएको छ। बैतडीमा ९ अर्ब ७७ करोड निक्षेप संकलन हुँदा २ अर्ब २४ करोड रुपैयाँ कर्जा प्रवाह भएको छ।

कृषि क्षेत्रमा पनि बैंकको लगानी घटेको छ। प्रदेशको कुल गार्हस्थ्य उत्पादन (जीडीपी) मा कृषिको योगदान ३३.६५ प्रतिशत रहे पनि कुल कर्जामा कृषि क्षेत्रको हिस्सा ९.५६ प्रतिशत मात्रै छ। समीक्षा वर्षमा कृषि कर्जा २.१३ प्रतिशत घटेर १५ अर्ब ६२ करोड रुपैयाँमा सीमित भएको छ।

यसैगरी, प्रदेशमा प्रवाह भएको कुल कर्जाको ७३.४८ प्रतिशत अर्थात् १ खर्ब २० अर्ब ७ करोड रुपैयाँ सेवा क्षेत्रमा गएको छ। औद्योगिक क्षेत्रमा २७ अर्ब ७१ करोड रुपैयाँ कर्जा प्रवाह भएको छ। जुन कुल कर्जाको १६.९६ प्रतिशत हो।

रोजगारीका अवसर सीमित रहेको संकेत वैदेशिक रोजगारीको तथ्यांकले पनि गर्छ। आर्थिक वर्ष २०८२/०८३ मा सुदूरपश्चिमबाट ६२ हजार ७३६ जनाले वैदेशिक रोजगारीका लागि श्रम स्वीकृति लिएका छन्। यो अघिल्लो वर्षको तुलनामा ५३.७९ प्रतिशत बढी हो।

राष्ट्र बैंकको प्रतिवेदनले प्रदेशमा संकलित निक्षेपलाई कृषि, उद्योग, पर्यटन र स्थानीय उद्यममा परिचालन गर्ने सम्भावना औँल्याएको छ। जिल्लागत रूपमा कर्जा प्रवाहमा देखिएको असमानता र उत्पादनमूलक क्षेत्रमा लगानीको अवस्था सुदूरपश्चिमको आर्थिक विकासका लागि महत्वपूर्ण चुनौतीका रूपमा देखिएका छन्।