नीति तथा कार्यक्रमप्रति पुँजी बजार निराश, नेप्सेमा उच्च गिरावट

काठमाडौँः सरकारले सार्वजनिक गरेको आगामी आर्थिक वर्षको नीति तथा कार्यक्रमप्रति लगानीकर्ता उत्साहित हुन नसक्दा मंगलबार सेयर बजारमा उच्च गिरावट देखिएको छ। साताको दोस्रो कारोबार दिन नेपाल स्टक एक्सचेञ्ज (नेप्से) परिसूचक ३९.४४ अंकले घटेर २ हजार ७४४.४० विन्दुमा बन्द भएको हो। बजारमा अधिकांश कम्पनीको सेयर मूल्य घट्दा लगानीकर्तामा निराशा देखिएको छ।

आज कुल १ करोड ६ लाख ७८ हजार कित्ता सेयर खरिद–बिक्री हुँदा ४ अर्ब ६६ करोड ५० लाख रुपैयाँ बराबरको कारोबार भएको छ। कारोबारमा आएका कम्पनीमध्ये १३ कम्पनीको सेयर मूल्य बढेको छ भने २५१ कम्पनीको सेयर मूल्य घटेको छ। पाँच कम्पनीको सेयर मूल्य स्थिर रहेको छ।

आज धौलागिरी लघुवित्त वित्तीय संस्था लिमिटेडको सेयर मूल्य सर्वाधिक १५ प्रतिशतले बढेको छ। कारोबार रकमका आधारमा भने नेशनल हाइड्रोपावर कम्पनी लिमिटेड अगाडि देखिएको छ। कम्पनीको १८ करोड ९९ लाख रुपैयाँ बराबरको सेयर कारोबार भएको हो।

लगानीकर्ताहरूका अनुसार सरकारले ल्याएको नीति तथा कार्यक्रममा पुँजी बजारका लागि ठोस तथा नयाँ कार्यक्रम नआएकाले बजारमा अपेक्षित उत्साह देखिन सकेन। लगानीकर्ता देव गुरागाईंका अनुसार सरकारले अघिल्ला नीतिहरूलाई दोहोर्याउने शैलीमा कार्यक्रम ल्याएको छ, जसले लगानीकर्ताको मनोबल बढाउन सकेन।

उनले भने, ‘नीति तथा कार्यक्रममा पूँजी बजार सुधारका लागि नयाँ र प्रभावकारी योजना आउने अपेक्षा थियो। तर पुरानै विषयलाई दोहोर्याइएकाले बजारले सकारात्मक प्रतिक्रिया दिन सकेन।’

उनका अनुसार अहिले बजारमा ठूलो लगानीकर्ताको सक्रियता कमजोर देखिएको छ। सरकारले सम्पत्ति शुद्धीकरणसम्बन्धी छानबिनलाई तीव्र बनाएको कारण ठूला लगानीकर्ता केही सतर्क बनेको उनले बताए। ‘ठूला लगानीकर्ता बजारमा खुलेर प्रवेश गर्न सकेका छैनन्। त्यसैले अपेक्षित सुधार आउन ढिलाइ भएको हो,’ उनले भने।

यद्यपि, गुरागाईंले अहिलेको अवस्था दीर्घकालीन लगानीकर्ताका लागि अवसरका रूपमा रहेको बताएका छन्। उनका अनुसार बजार घटेका बेला अध्ययन गरेर लगानी गर्नेहरूले भविष्यमा राम्रो प्रतिफल पाउन सक्ने सम्भावना हुन्छ। ‘बजारप्रति धैर्य राख्नुपर्छ। अध्ययन गरेर लगानी गर्नेका लागि अहिलेको समय उपयुक्त हुन सक्छ,’ उनले भने।

सरकारले नीति तथा कार्यक्रममा पुँजी बजारसँग सम्बन्धित चार वटा मुख्य बुँदा समावेश गरेको छ। कार्यक्रममा पुँजी बजारलाई सुरक्षित, प्रतिस्पर्धी तथा अन्तर्राष्ट्रिय मापदण्डअनुरूप विकास गर्ने उल्लेख गरिएको छ। त्यसैगरी धितोपत्र नियमन, नेप्से तथा क्लियरिङ प्रणालीको पुनःसंरचना गर्ने, संस्थागत लगानीकर्ता, पेन्सन कोष, बीमा कम्पनी, म्युचुअल फण्ड तथा गैरआवासीय नेपाली (एनआरएन) को सहभागिता विस्तार गर्ने योजना अघि सारिएको छ।

त्यस्तै सरकारले ऋण बजार, बन्ड बजार, पूर्वाधार बन्ड तथा जोखिम व्यवस्थापन उपकरण विकास गरी दीर्घकालीन पुँजी निर्माण गर्ने नीति लिएको जनाएको छ। वैकल्पिक विकास वित्त, डायस्पोरा पुँजी तथा निजी लगानी परिचालनमार्फत पूर्वाधार वित्तपोषणको नयाँ मोडल लागू गर्ने योजना पनि कार्यक्रममा समेटिएको छ।

विशेषगरी गैरआवासीय नेपालीलाई पुँजी बजारमा सहभागी गराउने सरकारी योजनालाई सकारात्मक रूपमा हेरिएको छ। लगानीकर्ताहरूका अनुसार एनआरएनको सहभागिताले बजारमा दीर्घकालीन पुँजी भित्रिने र बजारलाई स्थायित्व दिन सहयोग पुग्ने अपेक्षा गरिएको छ।

संघीय संसद्को संयुक्त बैठकमा राष्ट्रपति रामचन्द्र पौडेल ले प्रस्तुत गरेको नीति तथा कार्यक्रममा संस्थागत लगानीकर्ताको सहभागिता विस्तारमार्फत बजारलाई मजबुत बनाउने लक्ष्य उल्लेख गरिएको छ। तर लगानीकर्ताहरूले भने यस्ता घोषणालाई व्यवहारमा कसरी कार्यान्वयन गरिन्छ भन्ने कुराले मात्रै बजारको भविष्य निर्धारण गर्ने बताएका छन्।

विश्लेषकहरूका अनुसार अहिले लगानीकर्ता स्पष्ट कार्ययोजना, नियामकीय सुधार र बजारमैत्री नीतिको प्रतीक्षामा छन्। घोषणामात्रै पर्याप्त नहुने भन्दै उनीहरूले कार्यान्वयन पक्ष प्रभावकारी भए मात्र पुँजी बजारमा दीर्घकालीन सकारात्मक प्रभाव पर्ने बताएका छन्।