बिलेटका साथै स्टील उत्पादन क्षमता बढाउँदै हामा ग्रुप, विनायक स्पातमा सवा दुई लगानी

काठमाडौँ: अर्थमन्त्री जनार्दन शर्माले आर्थिक वर्ष ०७९/०८० को बजेटमा नेपालमै बिलेट उत्पादन गर्न सहुलियत दिने योजना ल्याए। भारतबाट आयात हुने बिलेटको भन्सार बढाएपछि अधिकांश स्टील उद्योग समस्यामा परेका थिए।

नेपालमा बिलेट उत्पादन गर्न कच्चा वस्तु स्क्र्याप र स्पन्ज आइरनलाई भन्सार सहुलियत दिएपछि अधिकाँश स्टील उद्योगहरू स्वदेशमै बिलेट उत्पादन मेल्टिङ प्लान्ट राखेका छन्। हाल अधिकांश स्टील उद्योगहरू आफैले स्पन्ज र पिग आइरनबाट बिलेट उत्पादन गरिरहेका छन्।

यस्तै स्टील उत्पादनमा अग्रणी हामा ग्रुपले स्टीलको कच्चा वस्तु बिलेट उत्पादन गर्नका लागि भैरहवामा प्लान्ट स्थापनाको काम गरिरहेको छ। हाल विनायक स्पात प्रालिले बिलेट तथा स्टील उत्पादन क्षमता बढाउन पूर्वाधार निर्माण गरिरहेको छ।

हामा ग्रुपअन्र्तगतको विनायक स्पातले दुई अर्ब २७ करोड रुपैयाँ थप लगानी गरेर स्टिलको कच्चा वस्तु बिलेटका साथै टिएमटी बार उत्पादन गर्ने भएको हो।

उद्योगको हालसम्म ६४ प्रतिशत वित्तीय प्रगति भएको विनायक स्पातले जनाएको छ। ७५ प्रतिशत ऋण र बाँकी २५ प्रतिशत संस्थापकको स्वपुँजी (इक्विटी) हुने गरी लगानी संरचना बनाइएको छ। उद्योगका लागि अझै ५१ प्रतिशत इक्विटी र १८ प्रतिशत ऋण व्यवस्थापन हुन बाँकी रहेको छ।

स्टील र फलाम उद्योगमा तीन दशकभन्दा बढी अनुभव भएको भगिनी संस्था हामा आइरन एण्ड स्टील इन्डस्ट्रीज प्राइभेट लिमिटेड १९८९ देखि नेपालमा ‘हामा’ ब्रान्डमार्फत स्टील उत्पादन तथा बिक्री गर्दै आएको छ।

हामा नेपाली स्टील बजारमा रुचाइएको ब्रान्ड हो। बिलेट उत्पादन हामा समूहको ब्याकवार्ड इन्ट्रिगेसन परियोजना हो। उद्योग आफैले बिलेट उत्पादन गरी अन्य उत्पादकसँगको निर्भरता घटाउने छ।

सरकारले स्क्र्याप १ प्रतिशत शुल्क र स्पन्ज आइरन २.५ प्रतिशत भन्सार शुल्क लगाएको छ। यस्तै तयारी बिलेटको आयातमा ५ प्रतिशत भन्सार शुलक छ। यसबाट उद्योगले लाभ उठाउन सक्नेछ।

हामालाई आंशिक रूपमा सुनिश्चित बिलेट बिक्री पनि प्रदान गर्नेछ। यसबाहेक, विनायक स्पात अनुकूल स्थान जस्तै नेपाल–भारत सीमा नजिक भएकाले कच्चा पदार्थ आयात गर्न सुविधा रहेको छ।

सरकारले बिलेटमा भन्सारदर बढाएपछि तत्कालिन फेरो स्टिल प्रालि बन्द भएको थियो। फेरो स्टिल हामा ग्रुपले किनेपछि विनायक स्पातका रुपमा दर्ता भएको हो। २००३ मा स्थापना भएको फेरो स्टील स्वामित्व परिवर्तन भएपछि सन् २०२२ मा निनायक इस्पात भएको हो।

निर्माणाधीन परियोजनाको रोलिङ प्लान्टको स्तरोन्नति र परिमार्जनसँगै नयाँ र आधुनिक इलेक्ट्रिक आर्क रूट निरन्तर कास्टिङ प्लान्ट पनि स्थापना गर्दैछ। उद्योगको टीएमटी बार उत्पादन क्षमता वार्षिक दुई लाख टन हुनेछ।

उद्योगको चुक्ता पुँजी २४ करोड ८० लाख रुपैयाँ छ। उद्योग पारिवारिक स्वामित्वको व्यवसाय हो। ग्रुपको अध्यक्षता बालकृष्ण श्रेष्ठले गरेका छन्। उनको विनायक स्पातमा २३ प्रतिशत हिस्सा रहेको छ।