अमेरिका–इरान युद्धले सुनमा ‘सेलिङ प्रेसर’, ऐतिहासिक रेकर्डबाट ५२ हजारले घट्यो भाउ

काठमाडौँ: अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा देखिएको अस्थिरता र भू–राजनीतिक तनावबीच सुनको मूल्यमा ठूलो उतारचढाव देखिएको छ। पछिल्लो समय सुनको मूल्य निरन्तर ओरालो लागेको छ।

इरानविरुद्ध नयाँ अमेरिकी सैन्य कारबाहीपछि मध्यपूर्वमा पुनः भूराजनीतिक तनाव र कच्चा तेलको उच्च मूल्यले लगानीकर्ताको मनोबल घटाएको कारण बिहीबार मल्टी कमोडिटी एक्सचेन्जमा सुन र चाँदीको मूल्यमा तीव्र गिरावट आएको छ।

नेपाल सुनचाँदी व्यवसायी महासंघका पूर्वअध्यक्ष तेजरत्न शाक्यका अनुसार सुनको मूल्यले विगतमा कायम गरेको ऐतिहासिक उचाइबाट अहिले ओरालो लाग्ने क्रम सुरु भएको छ। आज (बिहीबार) नेपाली बजारमा छापावाल सुनको मूल्य मूल्य ५ हजार १०० रुपैयाँ घटेर प्रतितोला दुई लाख ८६ हजार सात सय रुपैयाँ कायम भएको छ। यो मूल्य गत माघ १५ गते कायम भएको उच्च बिन्दु भन्दा झण्डै ५२ हजार छ सय रुपैयाँ कम हो।

माघ १५ को त्यो ऐतिहासिक रेकर्ड

नेपालमा सुनको मूल्य हालसम्मकै उच्च माघ १५ गते प्रतितोला तीन लाख ३९ हजार तीन सय रुपैयाँ पुगेको थियो। त्यो समयमा अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा पनि सुनको भाउ आकासिएर प्रतिऔंस पाँच हजार पाँच सय ९५ डलर (झण्डै ५६०० डलर) को उचाइ पुगेर नयाँ रेकर्ड कायम गरेको थियो।

‘अहिलेको मूल्य र माघ १५ को मूल्यलाई तुलना गर्दा बजारमा ठूलो गिरावट आएको देखिन्छ,’ शाक्यले नेपाल क्लिक्ससँग भने, ‘अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा ५६ सय डलर पुगेको सुन अहिले घटेर चार हजार ८३ डलरमा झरेको छ। जसको प्रत्यक्ष प्रभाव नेपालमा पनि देखिएको हो।’

सामान्यतया युद्ध वा तनावको समयमा सुनको मूल्य बढ्नुपर्ने हो। तर, अहिले इरान र अमेरिकाबीचको तनाव र ‘स्टेट अफ होर्मुज’को संकटका बीच मूल्यमा गिरावट आएको छ। लगानीकर्तामा बिक्रीको चाप (सेलिङ प्रेसर) भएका कारण अहिले सुनको मूल्यमा गिरावट आएको शाक्यको तर्क छ।

‘होर्मुजको संकटले गर्दा तेलको मूल्य बढ्ने र आर्थिक क्षेत्रमा नकारात्मक असर पर्ने डरले लगानीकर्ताहरूमा त्रास छ,’ शाक्य भने, ‘तर अहिले अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा सेलिङ प्रेसर यति धेरै छ कि लगानीकर्ताहरू सुरक्षित हुनुभन्दा पहिलेको नाफा बुक गर्नतिर लागेका छन्, जसले गर्दा मूल्य घटेको हो।’

डलर र ब्याजदरको प्रभाव
अमेरिकी केन्द्रीय बैंक फेडरल रिजर्भले मुद्रास्फीति नियन्त्रण गर्न ब्याजदर बढाउन सक्ने सम्भावनाले पनि सुनको मूल्यमा दबाब सिर्जना गरेको छ। शाक्यका अनुसार डलर र सुन दुवैको स्थिति अहिले अन्योलपूर्ण छ। ‘पहिले डलर कमजोर हुँदा सुन बलियो हुन्थ्यो, तर अहिले डलर पनि स्थिर छैन र सुनमा पनि लगानीकर्ताको मनोबल धर्मराएको छ,’ उनले भने।

अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा सुनको मूल्य उल्लेख्य मात्रामा घटे पनि नेपालमा भने सरकारको कर नीतिका कारण उपभोक्ताले सोचेजस्तो राहत पाउन सकेका छैनन्। सरकारले सुनको भन्सार दर १० प्रतिशतबाट बढाएर २० प्रतिशत पुर्याएपछि नेपाली बजारमा सुन प्रतितोला २५ हजार रुपैयाँसम्म महँगो भएको हो।

‘यदि सरकारले यो पटक भन्सार नबढाएको भए आज सुनको भाउ २ लाख ५० हजार रुपैयाँको हाराहारीमा हुन्थ्यो,’ शाक्य भन्छन्, ‘अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा भाउ घट्दा पनि नेपालमा भन्सार वृद्धिका कारण मूल्य अझै उच्च नै देखिएको छ।’

के मूल्य अझै घट्ला?
पूर्वअध्यक्ष शाक्यको प्रक्षेपणअनुसार सुनको मूल्य अझै केही समय घट्ने संकेत देखिएको छ। उनी भन्छन्, ‘अहिले चार हजार ८३ डलरमा रहेको सुन अझै घटेर प्रतिऔंस चार हजार डलरसम्म झर्ने सम्भावना छ। यदि यसो भयो भने नेपाली बजारमा सुनको मूल्यमा अझै केही गिरावट आउन सक्छ।’

तर, मध्यपूर्वको स्थिति अझै भयावह भएमा र व्यापारिक मार्गहरू ठप्प भएमा भने सुनको मूल्यले पुनः उकालो यात्रा तय गर्न सक्ने जोखिम पनि कायमै रहेको उनी बताउछन्।