१० वर्षमै कायापलट: कसरी विश्व फुटबलको पावरहाउस बन्यो इङ्ल्यान्ड?

दश वर्षअघि इङ्ल्यान्डको फुटबल टोली मुख्य प्रतियोगिताहरूको प्रमुख दाबेदार बन्नेछ भन्नु हाँस्यास्पद सुनिन्थ्यो। आखिर, सन् २०१६ को युरो कपमा इङ्ल्यान्ड सानो टोली आइसल्याण्डसँग हारेर अन्तिम १६ बाटै बाहिरिएको थियो। त्यसअघि ब्राजिलमा भएको विश्वकपमा पनि इङ्ल्यान्डको प्रदर्शन निकै खराब थियो। त्यहाँ आफ्नो समूहको पुछारमा रहँदै, कोस्टारिकासँग बराबरी गरेर इङ्ल्यान्डले केवल एक अंक मात्र जोडेको थियो।

तर अहिले समय बदलिएको छ। जुड बेलिङ्घम र ह्यारी केन जस्ता उत्कृष्ट खेलाडीहरूको साथले गर्दा इङ्ल्यान्ड अहिले च्याम्पियन बन्ने प्रबल दाबेदार मानिन्छ। यो वर्ष मात्र होइन, अब इङ्ल्यान्ड हरेक वर्ष उपाधिको दाबेदार हुनेछ। सन् २०१६ पछि भएका पाँचवटा ठूला प्रतियोगिताहरूमध्ये इङ्ल्यान्ड चार पटक सेमिफाइनलमा पुगेको छ। यो इङ्ल्यान्डको इतिहासमा पहिले कहिल्यै नभएको सफलता हो।

अहिले अर्जेन्टिना र फ्रान्सले मात्र इङ्ल्यान्डभन्दा राम्रो गरेका छन्, किनकि उनीहरूसँग विश्वकप र कोपा अमेरिकाका उपाधिहरू छन्। शनिबार नर्वेलाई अतिरिक्त समयमा २-१ ले हराएपछि, अब सेमिफाइनलमा इङ्ल्यान्डको भेट लियोनेल मेस्सीको टोली अर्जेन्टिनासँग हुनेछ। यदि यस पटक पनि इङ्ल्यान्ड चुक्यो भने पनि, यो टोली अब सधैं उच्च स्तरमा प्रतिस्पर्धा गर्न तयार भइसकेको छ।

सन् १९९६ को युरो कपका बेला बनाइएको ‘थ्री लायन्स’ गीतलाई इङ्ल्यान्ड बाहिरका मानिसहरूले घमण्डी गीत भन्दै गिज्याउने गर्थे। तर यो गीतले इङ्ल्यान्डको टोलीलाई समर्थन गर्नुको वास्तविक पीडा र अनुभवलाई समेटेको थियो। ‘इङ्ल्यान्डले फेरि यो अवसर गुमाउनेछ’ भन्ने गीतको हरफले विगतका तीता अनुभवहरूलाई दर्शाउँथ्यो।

इङ्ल्यान्डका समर्थकहरूले सधैं जितको अपेक्षा गर्थे भन्ने कुरा इतिहासले पनि पुष्टि गर्दैन। सन् १९६८ पछि इङ्ल्यान्डलाई अर्को सेमिफाइनल पुग्न २२ वर्ष लागेको थियो। त्यस बीचमा इङ्ल्यान्ड दुईवटा विश्वकप र तीनवटा युरो कपमा छनोट समेत हुन सकेन। सन् १९९६ पछि पनि सेमिफाइनल पुग्न फेरि २२ वर्ष नै कुर्नुपर्यो। त्यो समयमा इङ्ल्यान्ड केवल हार र निराशाको शिकार हुने गर्दथ्यो।

सन् १९९८ मा अर्जेन्टिना विरुद्ध डेभिड बेकह्याम र २००६ मा पोर्चुगल विरुद्ध वेन रुनीले रातो कार्ड पाएका कारण इङ्ल्यान्ड पराजित भएको थियो। सन् २००२ मा ब्राजिल विरुद्ध गोलकिपर डेभिड सिम्यानको गल्तीले गर्दा इङ्ल्यान्ड क्वार्टरफाइनलबाट बाहिरिएको थियो। सन् २००८ को युरो कपमा त इङ्ल्यान्ड छनोट नै हुन सकेन।

सन् २०१८ अघिका ६८ वर्षमा इङ्ल्यान्ड जम्मा एउटा फाइनल र तीनवटा सेमिफाइनलमा मात्र पुगेको थियो। इङ्ल्यान्डको ‘स्वर्ण पुस्ता’ भनिने खेलाडीहरूले समेत क्वार्टरफाइनल पार गर्न सकेनन्। तर अहिले सबै कुरा फेरिएको छ। आजका युवा समर्थकहरूले इङ्ल्यान्डले सधैं राम्रो खेलिरहेको मात्र देखेका छन्। पछिल्लो आठ वर्षमा टोलीले दुईवटा फाइनल र दुईवटा सेमिफाइनलको यात्रा तय गरिसकेको छ।

ग्यारेथ साउथगेटले इङ्ल्यान्डलाई लगातार दुई पटक युरो कपको फाइनलसम्म पुर्‍याए, जहाँ इङ्ल्यान्ड इटाली र स्पेनसँग पराजित भयो। अब त्यो अधुरो सपना पूरा गर्ने जिम्मेवारी थोमस टुचेलको काँधमा छ। इङ्ल्यान्डको महिला टोलीले पनि लगातार युरो कप जितेर र विश्वकपको उपविजेता बनेर नयाँ इतिहास रचेका छन्। अबको दुई वर्षमा आफ्नै देशमा हुने युरो कपमा पनि यो सफलता जारी रहने देखिन्छ।

यो ठूलो परिवर्तन संयोगले मात्र भएको होइन। सन् २०१३ मा फुटबल संघका अध्यक्ष ग्रेग ड्याकले अङ्ग्रेजी फुटबलको संरचना सुधार गर्नुपर्ने कुरामा जोड दिएका थिए। उनले इङ्ल्यान्डलाई सन् २०२० मा सेमिफाइनल पुर्‍याउने र २०२२ को विश्वकप जिताउने लक्ष्य राखेका थिए। धेरैले त्यसबेला उनको मजाक उडाएका थिए, तर उनी आफ्नो लक्ष्यको निकै नजिक पुगे।

यस सफलताका लागि दुईवटा कुराले मुख्य भूमिका खेलेका छन्। पहिलो, सन् २०११ मा सुरु गरिएको खेलाडी विकास योजना (EPPP) र दोस्रो, सन् २०१२ मा खोलिएको ‘सेन्ट जोर्जेस पार्क’ प्रशिक्षण केन्द्र। यो एक दीर्घकालीन लगानी थियो। आजका खेलाडीहरूले आधुनिक सुविधाहरू र उत्कृष्ट प्रशिक्षकहरूबाट तालिम पाउँछन्।

हुन त सबै एकेडेमीका खेलाडीहरू व्यावसायिक फुटबलर बन्दैनन्, तर यसले प्रतिभाशाली खेलाडीहरूको ठूलो लाइन नै तयार पारिदिएको छ। जुड बेलिङ्घम, डिक्लन राइस र बुकायो साका जस्ता खेलाडीहरू यसै प्रणालीका उत्पादन हुन्। अहिले इङ्ल्यान्डसँग यति धेरै विकल्प छन् कि मुख्य खेलाडीहरू नहुँदा पनि टोली उत्तिकै बलियो देखिन्छ। थोमस टुचेलले कतिपय स्टार खेलाडीहरूलाई नराखीकन पनि टोलीलाई विश्वकपको अन्तिम चारसम्म पुर्‍याउन सफल भएका छन्। नयाँ प्रतिभाहरू आउने क्रम अझै जारी छ।

अहिले समर्थकहरूको उत्साह पनि फेरिएको छ। पुराना निराशाजनक गीतहरूको सट्टा नयाँ जोसिला गीतहरू रंगशालामा गुञ्जिन थालेका छन्। यसले के देखाउँछ भने प्रशंसकहरू अब हारको डरबाट मुक्त भएर सफलता मनाउन तयार छन्। यो नयाँ इङ्ल्यान्ड टोली पहिलेको भन्दा धेरै साहसी र आत्मविश्वासी छ। मेक्सिको विरुद्धको खेलमा १० खेलाडीमा सीमित भएर पनि इङ्ल्यान्डले जितेर आफ्नो क्षमता प्रमाणित गर्यो।

अब इङ्ल्यान्ड वास्तवमै एक शक्तिशाली टोली हो भनेर स्वीकार्ने समय आएको छ। टुचेलले अब अर्जेन्टिनालाई हराएर इङ्ल्यान्डलाई विश्वकपको फाइनलमा पुर्‍याउनुपर्नेछ। न्यु जर्सीमा हुने फाइनल खेलमा जे पनि हुन सक्छ। अब एउटै कुरा बाँकी छ र त्यो हो मुख्य ट्रफी। यो गौरवशाली इतिहास पूरा गर्न अब ह्यारी केनले आफ्नो हातमा विश्वकपको ट्रफी उचाल्न आवश्यक छ। –बीबीसीबाट