फेरिएको दाप्चा, पहिलो गुल्जार, आजकल सुनसान (फोटोफिचर)

कुनै समय पूर्वी नेपाल र काठमाडौँको बिसौनी, व्यापारिक केन्द्र  काभ्रेपलाञ्चोकको नमोबुद्ध नगरपालिकास्थित  दाप्चा बजार आजकल सुनसान प्रायः छ।

काठमाडौँलाई पूर्वी नेपालसँग जोड्ने प्रमुख व्यापारिक केन्द्र दाप्चा ठाउँ उही हो, घर पनि पुरानै छन्। हिजो र आजको दाप्चामा फरक भनेको यहाँ कुनैबेला हुने व्यापारिक चहलपहल हो। बीपी राजमार्ग निर्माणअघि दाप्चामा दाल, तोरी, गेडागुडी, भटमास, घिउ, खाद्यान्न, नुन, कपडालगायतको दोहोरो कारोबार हुन्थ्यो। भोजपुर, ओखलढुंगा, सिन्धुली र मिथिलातिरका मानिस पैदल हिँडेर दाप्चा आउँथे। काठमाडौँबाट पनि व्यापारीहरू दाप्चा पुग्थे।

भक्तपुरबाट बनेपा हुँदै केही नेवार परिवार व्यापारकै उद्देश्यले दाप्चा पुगेपछि दाप्चामा व्यापारिक गतिविधि झनै फस्टाएको थियो। राणाकालीन समयमा यो ठाउँ व्यापारिक केन्द्रको रूपमा विकास भएको मानिन्छ। २००० सालको सुरूआतदेखि २०५० सालसम्म दाप्चा निकै गुल्जार बजार हो।

जापान सरकारको सहयोगमा २०५३ साल (सन् १९९६) मा बीपी राजमार्ग निर्माण सुरू भयो। २०७१ सालमा (सन् २०१५) मा निर्माण कार्य सकेर नेपाल सरकारलाई हस्तान्तरण गरियो। यसपछि पूर्वी नेपाल आउजाउ गर्ने, व्यापार गर्नेहरू राजमार्ग प्रयोग गर्न थाले। काठमाडौँसँग सिधा पहुँच बनाउन सहज भयो। योसँगै दाप्चाको व्यापारिक अस्तित्व मेटिन थाल्यो।

राजमार्ग बनेसँगै व्यापारिक चहलपहल घट्न थाल्यो। जसले गर्दा स्थानीयले पनि बसाइँ सर्न थाले। यही कारण पछिल्लो दुई दशकदेखि दाप्चामा खास व्यापारिक चहलपहल छैन। बजार सुनसान भएपनि यहाँका पुराना घर, गल्ली र संस्कृतिले इतिहासको झल्को दिन्छन्। घरधनी बसाइँ सरेपछि र संरक्षण नहुँदा ढुंगा–माटोका कतिपय घर भत्किएका छन्।