बैंकको सेयर किन्दा ईपीएस मात्र हेरेर पुग्छ?

काठमाडौँः बैंकको सेयर मूल्य सस्तो छ कि महँगो भनेर बुझ्न धेरै लगानीकर्ताले सबैभन्दा पहिले ईपीएस अर्थात् ‘प्रति सेयर आम्दानी’ हेर्ने गर्छन्।

ईपीएस महत्वपूर्ण सूचक भए पनि बैंकको सेयरमा लगानी गर्दा यसलाई मात्र आधार बनाउनु पर्याप्त हुँदैन।

ईपीएसले कम्पनीले कमाएको खुद नाफामध्ये प्रत्येक सेयरमा पर्ने आम्दानी कति हो भन्ने देखाउँछ। उदाहरणका लागि कुनै बैंकको ईपीएस १०० रुपैयाँ छ भने त्यसले प्रत्येक शेयरको हिसाबमा १०० रुपैयाँ आम्दानी भएको संकेत गर्छ।

तर, ईपीएस धेरै हुनु मात्र राम्रो लगानीको प्रमाण होइन। बैंकको सेयर मूल्यसँग तुलना नगरी ईपीएसको अर्थ पूर्ण हुँदैन। यही कारण लगानीकर्ताले मूल्य–आम्दानी अनुपात अर्थात् पीई रेसियोलाई पनि हेर्न सक्छन्।

त्यसपछि लाभांश इतिहास, वितरणयोग्य नाफा, खराब कर्जा, पुँजी पर्याप्तता, निक्षेप तथा कर्जा वृद्धि, नेट ब्याज आम्दानी र व्यवस्थापनको अवस्था पनि अध्ययन गर्नुपर्छ।

विशेषगरी बैंकको हकमा खराब कर्जाको अवस्था महत्वपूर्ण हुन्छ। बैंकले ठूलो नाफा देखाए पनि कर्जाको गुणस्तर कमजोर हुँदै गएको छ भने भविष्यमा थप प्रोभिजन गर्नुपर्ने अवस्था आउन सक्छ। त्यसले आगामी नाफामा असर पार्न सक्छ।

त्यस्तै, बैंकको पुँजी पर्याप्तता पनि महत्वपूर्ण सूचक हो। बैंकले आफ्नो जोखिमयुक्त सम्पत्तिको तुलनामा पर्याप्त पूँजी राखेको छ कि छैन भन्ने कुरा बैंकको वित्तीय स्थायित्वसँग सम्बन्धित हुन्छ। नेपाल राष्ट्र बैंकको पूँजी पर्याप्तता ढाँचाले बैंकलाई जोखिमअनुसार पर्याप्त पुँजी कायम गर्नुपर्ने व्यवस्था गरेको छ।

निक्षेप र कर्जाको वृद्धि पनि हेर्नुपर्छ। कर्जा तीव्र रूपमा बढेको छ तर निक्षेप वृद्धि कमजोर छ भने बैंकको तरलता व्यवस्थापनमा चुनौती आउन सक्छ। त्यसैले सीडी रेसियोलगायत सूचक पनि लगानीकर्ताका लागि उपयोगी हुन्छन्।

अर्को महत्वपूर्ण कुरा बैंकले कमाएको नाफाको गुणस्तर हो। ब्याज आम्दानी, शुल्क तथा कमिसन आम्दानी, ट्रेडिङ आम्दानी र अन्य स्रोतबाट नाफा कसरी बनेको हो भन्ने बुझ्नुपर्छ।

यसरी हेर्दा ईपीएस बैंकको सेयर मूल्यांकनका लागि एउटा महत्वपूर्ण सूचक हो, तर सम्पूर्ण तस्वीर भने होइन। लगानीकर्ताले ईपीएससँगै पीई रेसियो, खराब कर्जा, प्रोभिजन, पुँजी पर्याप्तता, लाभांश क्षमता, कर्जा–निक्षेप अवस्था र विगतको वित्तीय प्रदर्शनलाई पनि सँगसँगै हेर्नु उपयुक्त हुन्छ।