तेह्रथुमदेखि मुख्यसचिवसम्म यस्तो छ गड्तौलाको प्रशासन यात्रा

काठमाडौँ- नेपालको प्रशासनिक इतिहासले पहिलो पटक महिला मुख्यसचिव पाएको छ। पहिलो महिला मुख्यसचिव बन्ने अवसर तेह्रथुममा जमिएकी लिलादेवी गड्तौलाले पाएकी हुन्।

करिब ६ दशक पहिले जन्म लिएकी गड्तौला छोरीलाई शिक्षा दिनु पर्छ भन्ने साेच राख्ने मध्यमस्तरीय परिवारमा हुर्केकी हुन्।

मुख्यसचिवको भूमिकामा १ महिना प्रशासन चलाउने अवसर उनलाई प्राप्त भएको छ। आउने भदौ १५ मा उनी उमेरहदका कारण अनिवार्य अवकास पाउने छिन्। तर, आफूलाई प्राप्त भएको अवधिमा विवादरहित रूपमा काम गर्ने वाचा गरेकी छिन्। उनले आफ्नो कार्यकालमा कर्मचारी प्रशासनलाई चुस्त बनाउनुका साथै सबै कर्मचारीलाई हौसला प्रदान गरेर काम गराउने बताइन्। कर्मचारीहरूको मनोबल बढाउँदै सरकारलाई सहयोग गर्ने उनको इच्छा छ।

सानैदेखि कानुनमा रुची भएका कारण उनले प्रशासनमा पनि कानुनलाई रोजिन्। पढाईमा निरन्तर रुचीका कारण गड्तौलाले राजनीति शास्त्रमा समेत स्नातकोत्तरसम्मको अध्ययन गरेकी छिन्।

कानुनबाट स्नातकोत्तर गरेकी उनले गत असार १० गते निमित्त सचिवको जिम्मेवारी पाएकी थिइन्। तत्कालीन मुख्यसचिव डा।वैकुण्ठ अर्याललाई अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोगबाट विशेष अदालतमा भ्रष्टाचारको मुद्दा दायर गरेपछि उनले उक्त जिम्मेवारी पाएकी थिइन्।

विहीबार बसेको मन्त्रिपरिषद्को बैठकले रिक्त मुख्यसचिवमा प्रधानमन्त्री कार्यालयकी वरिष्ठतम सचिव गड्तौलालाई नियुक्ति गर्ने निर्णय गरसँगै देशले पहिलो महिला मुख्यसचिव पाएको हो।

उनी २०५२ पुसमा शाखा अधिकृतबाट कानुन सेवामा प्रवेश गरेकी थिइन्। सिंह वाहिनी माध्यमिक विद्यालयमा विद्यालय तहको अध्ययन पुरा गरेकी उनले त्यसपछि नेपाल ल क्याम्पसबाट आइएल र बीएल उत्तीर्ण गरिन्। उनले थप अध्ययनका लागि काठमाडौँ स्कुल अफ ल पुगिन्। उनले त्यहाँबाट ह्यूमन राइट्स एन्ड जेन्डर जष्टिसमा स्नातकोत्तर (एलएलएम) गरिन्। उनले कानुनमा मात्र चित्त बुझाइनन्।

२०६३ कात्तिकमा उपसचिव हुँदै २०७० माघमा सहसचिव बनिन्। त्यसको सात वर्षपछि २०७७ कात्तिकमा नेपाल सरकारको विशिष्ट श्रेणी (सचिव) मा बढुवा भइन्। २०८१ असार १० गतेदेखि ३० गतेसम्म निमित्त मुख्यसचिव र असार ३१ गतेदेखि कायममुकायम मुख्य सचिव बनेकी गड्तौला बिहीबारबाट मुख्यसचिव भएकी छन्। उनले देवानी संहिता मस्यौदा कार्यदल सदस्य रहेर काम गरेकी थिइन्। हाल लागू भएको देवानी संहिता निर्माणका क्रममा उनले आफ्नो क्षमता प्रदर्शन गरेकी थिइन्।

करिब १७ वर्ष कानुन, न्याय तथा संसदीय मामिला मन्त्रालयमा काम गरेकी उनले विशेषतः विधेयक मस्यौदामा दक्खल राख्छिन्। उनीसँग गृह मन्त्रालय, जलस्रोत मन्त्रालय, ऊर्जा मन्त्रालय, उद्योग मन्त्रालय, परराष्ट्र मन्त्रालय र निर्वाचन आयोगमा समेत काम गरेको अनुभव रहेको छ। उनले २०६४ र २०७० सालको संविधानसभा निर्वाचनमा निर्वाचन अधिकृत भएर काम गरेकी थिइन्।

उनी प्रधानमन्त्री कार्यालयमा कानुन मामिला हेर्ने सचिव थिइन्। गड्तौला वरिष्ठताका आधारमा स्वतः निमित्त मुख्यसचिवको जिम्मेवारी पाउने सूचीमा थिइन्। तत्कालीन प्रधानमन्त्री पुष्पकमल दाहाल प्रचण्ड नेतृत्वको सरकारले उनलाई कामु मुख्यसचिव बनाएको थियो। तत्कालीन सरकारले आफू अनुकूलका मुख्यसचिव ल्याउने वातावरण नबन्दासम्म कायम मुकायम मुख्यसचिवको रूपमा उनलाई नियुक्त गरेको थियो। तर वर्तमान सरकारले उनलाई पूर्ण जिम्मेवारी दिएको हो।

उनीभन्दा माथि मुख्य सचिवको लाइनमा तोयनारायण ज्ञवाली, रामकृष्ण सुवेदी, दिनेश भट्टराई र एकनारायण अर्याल थिए। तर उनले बाजी मार्न सफल भइन्।