डलरलगायत प्रमुख मुद्रा कमजोर बन्दै,सुन ‘रिजर्भ करेन्सी’बन्न लागेको हो?

काठमाडौं। अहिले विश्व बजारमा सुनको मूल्यवृद्धि चिन्ताको विषय बनेको छ। सुनको भाउ बढेर दिनहुँ नयाँ रेकर्ड कायम भइरहेका छन्। अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा सुनको भाउ निरन्तर बढेर प्रतिऔंस ४२ सय ३९ डलरसम्म पुगेको छ। यो हालसम्म कै उच्च मूल्य हो।

सुनलाई रिजर्भ करेन्सी (सञ्चित मुद्रा) मानेर लगानीकर्ताले लगानी बढाएपछि मूल्य बढ्दा यसको असर विश्व बजारमा परेको नेपाल सुनचाँदी व्यवसायी महासंघका पूर्वअध्यक्ष तेजरत्न शाक्य बताउँछन्।

नेपाल क्लिक्ससँग कुरा कुरा गर्दै उनले भने “पहिला सुनलाई सुरक्षित लगानीको क्षेत्रको रुपमा लिइँदै आएकोमा अब रिजर्भ करेन्सीको मानेर सञ्चिती बढाउन थालिएको छ” उनले भने “पहिला सम्पत्ति बचाउन सुरक्षित क्षेत्र ठानेर लगानी गरेको पाइन्थ्यो। अहिले पैसाको रुपमा लिएर सुनलाई सञ्चिती हुन थालेको छ।”

अहिले विश्वमा डलर, युरो, पाउन्ड र युआनलगायत सबै मुद्रा कमजोर भएका छन्। मुद्रा कमजोर हुन थालेपछि सुन करेन्सीको रुपमा प्रयोग हुन थालेको जानकारी आएको उनले बताए।

“अब डलर, रुबल र युआन राखेर भएन सुनै चाहियो भन्ने कुरा आएको छ। पहेंलो धातु सुन मात्र हो भन्ने सोच आम जनमानसमा पुगेको छ” उनले भने।

अहिले अमेरिकामा ब्याजदर घटिरहेको छ भने मूल्यवृद्धि उकालो लागिरहेको छ। यसलाई नियन्त्रण गर्न बैंकको ब्याजदर घटाउनु पर्ने कुरा आएको उनले सुनाए। लगानीकर्तामाझ डलर, पाउन्ड, युआनलगायत मुद्रामाथि विश्वास घट्दै गएपछि सुनको मूल्य बढेको उनको तर्क छ। सुनको भाउ अझै बढ्ने अनुमान गरिएको छ।

बिहीबार नेपाली बजारमा सुनको भाउ तोलामा दुई हजार रुपैयाँले बढेर दुई लाख ५० हजार ९०० सय पुगेको महासंघले जनाएको छ। सुनको यो मूल्य हालसम्मकै उच्च हो। बुधबार सुन प्रतितोला दुई लाख ४८ हजार ९०० रुपैयाँमा कारोबार भएको थियो।

महासंघका अनुसार सुनको झैं चाँदीको मूल्य पनि तोलामा ३५ रुपैयाँ बढेको छ। चाँदी प्रतितोला तीन हजार २७५ रुपैयाँमा कारोबार भइरहेको छ। बुधबार चाँदी तोलाको तीन हजार २४० रुपैयाँमा कारोबार भएको थियो।

निरन्तर सुनको मूल्य बढ्न थालेपछि स्थानीय बजारमा सुनको कृत्रिम अभाव देखिएको छ। अहिले बजारमा सुन पाउन छाडेको महासंघका पूर्वअध्यक्ष शाक्य बताउँछन्। सुनको भाउ उकालो लागेपछि बजारमा सुनसान देखिएको छ। गत साता नेपाल राष्ट्र बैंकले सुन आयातको कोटा बढाएर २५ किलो पुर्याएको छ। वाणिज्य बैंकले दैनिक २० किलो आयात गर्दै आएका थिए।

राष्ट्र बैंकले एकीकृत परिपत्र–२०८१ मा संशोधन गरेर आयात गर्न सकिने सुनको दैनिक परिमाण २५ केजी बनाएको हो। यस्तो सुन नेपाल बैंकर्स संघको सिफारिसमा वाणिज्य बैंकहरूले मात्र आयात गर्न सक्नेछन्।

सुनचाँदी व्यवसाय गर्ने व्यवसायीले चाँदीका गरगहना, कलात्मक वस्तु आदि बनाउन औद्योगिक कच्चा पदार्थको रूपमा आफ्नै प्रयोजनको लागि चाँदी आयात गर्दा एकपटकमा तीन लाख डलर वा सो बराबरको अन्य परिवत्र्य विदेशी मुद्राको सीमासम्म सटही सुविधा प्रदान गर्न सक्ने व्यवस्था रहेको छ।

व्यवसायीले चाँदी आयात गर्दा प्रतिपटक अमेरिकी डलर एक लाख वा सो बराबरको अन्य परिवत्र्य विदेशी मुद्राको सीमासम्म सटही सुविधा प्रदान गर्न सकिने व्यवस्था राष्ट्र बैंकले गरेको छ।