ब्याजदर घट्नु, सेयर बजार र घरजग्गा मन्दीले आयकर संकलनमा धक्का

काठमाडौँ: सरकारलाई आयकर असुलीमा धक्का लागेको छ। चालू आर्थिक वर्षको आठ महिनामा सरकारले एक खर्ब ७० अर्ब ८० करोड रुपैयाँ मात्र आयकर संकलन गरेको छ। आठ महिनामा सरकारले दुई खर्ब ३७ अर्ब ८० करोड रुपैयाँ आयकर असूलीको लक्ष्य लिएको छ। लक्ष्यको ७१.८३ प्रतिशत मात्र आयकर असूली भएको अर्थ मन्त्रालयले जनाएको छ।

लक्ष्यभन्दा ६७ करोड रुपैयाँ कम आयकर संकलन भएको मन्त्रालयले सार्वजनिक गरेको तथ्यांकले देखाएको छ। चालू आर्थिक वर्षमा आयकरबाट चार खर्ब सात अर्ब रुपैयाँ बढी संकलन गर्ने अर्थको लक्ष्य रहेको छ। गत वर्षको आठ महिनामा एक खर्ब ७३ अर्ब २६ करोड रुपैयाँ संकलन भएको थियो। गत वर्षको तुलनामा यो वर्ष आयकर १.४२ प्रतिशत कम संकलन भएको छ।

बैंकको ब्याजदर घटेको, सेयर बजार सुस्ताएको र घरजग्गा कारोबारमा मन्दी आएपछि यसको असर आयकरमा परेको आन्तरिक राजस्व विभागका महानिर्देशक मदन दाहाल बताउछन्। मन्दीका कारण सेयर बजार र घरजग्गा कारोबारबाट प्राप्त हुने पुँजीगत लाभकर असर परेको छ। बैंकको ब्याजदर घट्ने बित्तिकै आयकरमा परेको उनको भनाइ छ।

पछिल्लो समय बैंकको निक्षेपमा ब्याजदर घटेर ४.४९ प्रतिशतमा सीमित भएको छ। लामो समयदेखि सेयर बजारमा सुधार हुन सकेको छैन्। यस्तै घरजग्गा कारोबारमा मन्दी छ।

विकास निर्माण गतिविधि सुस्त हुँदा ठेक्काबाट हुने कर पनि घटेको छ। संस्थागत आयकर औसत २५ र व्यक्तिगत आम्दानीअनुसार ३९ प्रतिशतसम्म छ। आठ महिना (साउनदेखि फागुनसम्म) सरकारले लक्ष्य भन्दा कम राजस्व संकलन गरेको छ। आर्थिक वर्षको फागुनसम्म लक्ष्यको ८२.६० प्रतिशत मात्र राजस्व संकलन भएको अर्थ मन्त्रालयले जनाएको छ।

लक्ष्यअनुसार राजस्व उठाउन सरकार असफल, फागुनसम्म सात खर्ब ५१ अर्ब मात्र संकलन

आठ महिनामा सरकारले नौ खर्ब १० अर्ब २० करोड रुपैयाँ राजस्व संकलन लक्ष्य लिएको छ। आठ महिनामा सात खर्ब ५१ अर्ब ८५ करोड रुपैयाँ मात्र राजस्व उठेको अर्थले जानकारी दिएको छ। आठ महिनामा सरकारले लक्ष्यभन्दा एक खर्ब ५८ अर्ब ३४ करोड रुपैयाँ कम राजस्व संकलन गरेको छ।

आठ महिनासम्म राजस्व संकलन डेढ खर्ब रुपैयाँ बढी ऋणात्मक भएकाले चालू आर्थिक वर्षमा पनि लिएको लक्ष्य पूरा हुने सम्भावना कम छ। चालू आर्थिक वर्षमा सरकारले १४ खर्ब ८० अर्ब रुपैयाँ राजस्व संकलन गर्ने लक्ष्य लिएको छ।

सरकारले फागुनमा मात्रै ९६ अर्ब ५७ करोड रुपैयाँ राजस्व उठाउने लक्ष्य लिएकोमा ८२ अर्ब ५२ करोड रुपैयाँ मात्र संकलन भएको छ। प्रत्येक महिना लक्ष्यअनुसार राजस्व संकलन नभएको अर्थको तथ्याँंकले देखाएको छ। गत वर्षको भन्दा चालू वर्ष तीन अर्ब ७४ करोड रुपैयाँमात्र बढी राजस्व उठेको छ।