सेबोनद्वारा पहिलोपटक धितोपत्र वित्तीय सेवासम्बन्धी ‘कन्सल्टेसन पेपर’ सार्वजनिक

काठमाडौँः नेपाल धितोपत्र बोर्ड (सेबोन) ले नेपालको पूँजी बजारमा नयाँ धितोपत्र वित्तीय सेवा सञ्चालनको तयारीस्वरूप पहिलोपटक ‘नेपालको धितोपत्र बजारमा मार्जिन लेन्डिङ, धितोपत्र उधारो तथा सापटी र सर्ट सेलिङका लागि आवश्यक नीतिगत, कानुनी, संरचनागत तथा प्राविधिक व्यवस्था सम्बन्धी अवधारणापत्र, २०८३’ शीर्षकको कन्सल्टेसन पेपर सार्वजनिक गरेको छ।

बोर्डले बजारको तयारी (मार्केट रेडिनेस) मूल्याङ्कन गर्नुका साथै सरोकारवाला पक्षबाट राय तथा सुझाव संकलन गर्ने उद्देश्यले उक्त अवधारणापत्र सार्वजनिक गरेको जनाएको छ।

नेपाल सरकारको आर्थिक वर्ष २०८३/८४ को बजेट वक्तव्यमा इन्ट्राडे कारोबार, सर्ट सेलिङ तथा डेरिभेटिभ जस्ता आधुनिक वित्तीय उपकरण चरणबद्ध रूपमा लागू गर्ने घोषणा गरिएको थियो। सोहीअनुसार बोर्डले आफ्नो वार्षिक पूँजी बजार नीति तथा कार्यक्रममा मार्जिन लेन्डिङ, सेक्युरिटिज लेन्डिङ एन्ड बोरोइङ तथा सर्ट सेलिङ सञ्चालनका लागि आवश्यक कानुनी, संस्थागत तथा प्रक्रियागत संरचना विकास गर्ने योजना अघि सारेको हो।

सेबोनका अनुसार अन्तर्राष्ट्रिय अनुभवले मार्जिन लेन्डिङ, धितोपत्र उधारो तथा सापटी र कभर्ड सर्ट सेलिङ ले पूँजी बजारलाई थप गहिरो, प्रतिस्पर्धी, तरल तथा दक्ष बनाउन महत्वपूर्ण भूमिका खेलेको देखिएको छ। नेपालमा पनि यी सेवाहरू चरणबद्ध रूपमा लागू गरी बजारलाई आधुनिक, सुरक्षित तथा अन्तर्राष्ट्रिय अभ्यासअनुरूप विकास गर्ने लक्ष्य लिइएको बोर्डले जनाएको छ।

चार अध्यायमा विभाजन गरिएको अवधारणापत्रमा नेपालको पूँजी बजारको वर्तमान अवस्था, अन्तर्राष्ट्रिय अभ्यास, नियामकीय प्रभाव विश्लेषण तथा नेपालका लागि उपयुक्त नीति सिफारिस समावेश गरिएको छ। यसमा नेपालका लागि उपयुक्त मार्जिन लेन्डिङ, सेक्युरिटिज लेन्डिङ एन्ड बोरोइङ तथा कभर्ड सर्ट सेलिङ मोडलसमेत प्रस्ताव गरिएको छ।

यस्तै, अवधारणापत्रले नेपाल धितोपत्र बोर्ड, नेपाल स्टक एक्सचेन्ज, सिडिएस एन्ड क्लियरिङ, धितोपत्र दलाल तथा व्यापारी, बैंक तथा वित्तीय संस्था, संस्थागत लगानीकर्ता लगायत सम्बन्धित निकायहरूको भूमिका स्पष्ट रूपमा उल्लेख गरेको छ। साथै कानुनी सुधार, नियामकीय पुनर्संरचना, सूचना प्रविधिको आधुनिकीकरण, जोखिम व्यवस्थापन, मानव स्रोत विकास, लगानीकर्ता शिक्षा तथा चरणबद्ध कार्यान्वयन रणनीतिलाई प्राथमिकता दिइएको छ।

बोर्डले अवधारणापत्रमाथि प्राप्त सुझावका आधारमा मार्जिन लेन्डिङ, धितोपत्र उधारो तथा सापटी तथा कभर्ड सर्ट सेलिङ सम्बन्धी नियमावली तर्जुमा गरी सार्वजनिक गरिने जनाएको छ। इच्छुक सरोकारवालालाई आफ्नो सुझाव रिसर्च२सेबोन.जिओभी.एनपी मा पठाउन बोर्डले आग्रह गरेको छ।

सेबोनका अनुसार यी धितोपत्र वित्तीय सेवाको सफल कार्यान्वयनले नेपालको पूँजी बजारमा स्थायित्व, तरलता र लगानीकर्ताको सहभागिता वृद्धि गर्नुका साथै नयाँ वित्तीय उपकरणको विकास तथा निजी क्षेत्रको दीर्घकालीन पूँजी परिचालनमा महत्वपूर्ण योगदान पुग्ने अपेक्षा गरिएको छ।