प्रयोगकर्ताको डेटा दुरुपयोग गरेको आरोपमा मेटालाई २५ अर्ब डलर जरिवाना

काठमाडौँ: फेसबुक, इन्स्टाग्राम र ह्वाट्सएपको मूल कम्पनी मेटालाई व्यावसायिक अभ्यास र प्रयोगकर्ताको व्यक्तिगत विवरण व्यवस्थापनमा अनियमितता गरेको आरोपमा अहिलेसम्मकै ठूलो जरिवाना तोकिएको छ। अमेरिकाको न्यु मेक्सिको राज्यका एक न्यायाधीशले बुधबार मेटालाई २५ अर्ब अमेरिकी डलर जरिवाना तिर्न आदेश दिएका हुन्।

यस वर्षको सुरुवातमा दुई सातासम्म चलेको सुनुवाइपछि न्यायाधीशले मेटाले फेसबुक प्रयोगकर्ताको डेटा व्यवस्थापनसम्बन्धी विषयमा वर्षौँसम्म सर्वसाधारणलाई गलत जानकारी दिएको ठहर गरेका थिए। न्यायाधीशका अनुसार कम्पनीको गलत जानकारी दिने गतिविधि डेटा व्यवस्थापनमा मात्र सीमित नभई उसको मुख्य व्यावसायिक अभ्याससँगै जोडिएको थियो।

मेटाका प्रमुख कानुनी अधिकारी सीजे महोनीले उक्त निर्णयले न्यु मेक्सिकोमा कम्पनीलाई व्यावसायिक गतिविधि सञ्चालन गर्न लगभग असम्भव बनाउने प्रतिक्रिया दिएका छन्। कम्पनीले निर्णयविरुद्ध पुनरावेदन गर्ने र त्यसमा सफलता हासिल गर्ने उनको दाबी छ।

यो मेटाविरुद्ध हालसम्म तोकिएको सबैभन्दा ठूलो जरिवाना हो।

न्यु मेक्सिकोमा मेटाविरुद्ध दायर मुद्दाको पृष्ठभूमि क्याम्ब्रिज एनालिटिका प्रकरणसँग जोडिएको छ। त्यतिबेला कम्पनी फेसबुककै नाममा व्यावसायिक गतिविधि सञ्चालन गरिरहेको थियो।

राजनीतिक परामर्श दिने कम्पनी क्याम्ब्रिज एनालिटिकाले लाखौँ फेसबुक प्रयोगकर्ताको डेटा तथा व्यक्तिगत जानकारी प्रयोग गरेको थियो। उक्त विवरण सन् २०१६ को अमेरिकी राष्ट्रपति निर्वाचनसँग सम्बन्धित काममा समेत प्रयोग भएको थियो। सोही निर्वाचनबाट डोनाल्ड ट्रम्प पहिलोपटक अमेरिकाको राष्ट्रपति निर्वाचित भएका थिए।

न्यु मेक्सिकोले मेटामाथि घृणायुक्त अभिव्यक्ति समेटिएका सामग्रीबाट कम्पनीले कसरी लाभ लिन्छ र त्यस्ता सामग्रीविरुद्धका नियम कसरी कार्यान्वयन गर्छ भन्ने विषयमा पनि सर्वसाधारणलाई जानाजानी भ्रममा पारेको आरोप लगाएको थियो। निर्णायक मण्डलले यी विषयमा समेत कम्पनीले जनतालाई गलत जानकारी दिएको ठहर गरेको छ।

मेटाले भने आरोप अस्वीकार गर्दै आएको छ। महोनीले यो मुद्दाले अनलाइनमा व्यक्त गर्न पाइने कुरामाथि नयाँ नियम लागू गर्न अभिव्यक्तिमाथि कर लगाउन खोजेको टिप्पणी गरेका छन्।

न्यु मेक्सिकोका कानुन व्यवसायीहरूले मेटाका उच्च अधिकारीहरूले वर्षौँसम्म प्रयोगकर्ताको अनुमति नलिई उनीहरूको डेटा तेस्रो पक्षसँग साझा नगरिने वा तेस्रो पक्षले त्यस्तो विवरणमा पहुँच नपाउने दाबी गर्दै आएको विषयलाई मुद्दाको आधार बनाएका थिए। तर, व्यवहारमा त्यस्तो डेटा तेस्रो पक्षको पहुँचमा पुगेको उनीहरूको जिकिर थियो।

राज्यका कानुन व्यवसायीका अनुसार मेटाको गलत जानकारी र डेटा व्यवस्थापनसम्बन्धी गतिविधिबाट न्यु मेक्सिकोका करिब २० लाख बासिन्दा प्रभावित भएका थिए। निर्णायक मण्डलले कम्पनीले राज्यका कानुन ४ करोडभन्दा बढी पटक उल्लङ्घन गरेको ठहर गरेको छ।

बालबालिकाको सुरक्षासम्बन्धी मुद्दामा पनि कारबाही

न्यु मेक्सिको मेटाको प्रमुख कानुनी प्रतिद्वन्द्वीमध्ये एक रहँदै आएको छ। यसै वर्ष राज्यले आफ्ना सामाजिक सञ्जाल प्लेटफर्म बालबालिकाका लागि सुरक्षित रहेको विषयमा सर्वसाधारणलाई भ्रममा पारेको आरोपमा कम्पनीमाथि करिब एक अर्ब डलरको अर्को जरिवाना पनि तोकेको थियो।

उक्त मुद्दा हेर्ने न्यायाधीशले मेटाको गतिविधिलाई औद्योगिक प्रदूषकसँग तुलना गरेका थिए। हावामा प्रदूषण फैलाउने उद्योगको उदाहरण दिँदै उनले मेटाको हकमा बालबालिकाको मनोवैज्ञानिक क्षति र यौन शोषणलाई त्यसको प्रभावका रूपमा व्याख्या गरेका थिए।

यति ठूलो जरिवानाको सामना गरिरहेको मेटाले भने कृत्रिम बुद्धिमत्ता (एआई) को प्रतिस्पर्धामा अन्य प्रविधि कम्पनीसँगको दूरी कम गर्न पूर्वाधारमा ठूलो लगानी गरिरहेको छ।

कम्पनीका प्रमुख कार्यकारी अधिकृत मार्क जुकरबर्गले वित्तीय विश्लेषकहरूसँगको छलफलमा मेटाको उपभोक्तामुखी एआई उपकरण ‘म्युज’  प्रयोग गर्नेको संख्या एक करोड पुगिसकेको बताएका छन्।