के पृथ्वीकै सबैभन्दा पुरानो चट्टान भेटिएको हो?

न्युयोर्क- वैज्ञानिकहरूले क्यानाडामा पाइएको एक चट्टान पृथ्वीको सबैभन्दा पुरानो हुन सक्ने दाबी गरेका छन्।

नुभुवागिटुक ग्रिनस्टोन बेल्ट पुरानो चट्टान हुन सक्ने उनीहरूको अध्ययनको निष्कर्ष छ। लामो समयदेखि यो प्राचीन चट्टानका रूपमा परिचित छन्। क्युबेकको हडसन खाडीको पूर्वी किनारमा रेखायुक्त खैरो ढुङ्गाको मैदान पुरानो भन्नेमा धेरै वैज्ञानिक एकमत भएपनि कति पुरानो भन्नेमा एकमत वैज्ञानिकबीच नै छैन।

दुई दशकअघिको अनुसन्धानले ती चट्टानहरू ४ अर्ब ३० करोड वर्ष पुरानो हुनसक्ने अनुमान गरेको थियो। तिनीहरूलाई पृथ्वीको इतिहासको प्रारम्भिक अवधिमा राखेको छ।

तर फरक मिति निर्धारण विधि प्रयोग गर्ने अन्य वैज्ञानिकहरूले लामो समयअघिका दूषित पदार्थहरूले चट्टानको उमेरलाई बिगारिरहेको बताएका छन्। ती चट्टान वास्तवमा तीन अर्ब ८० करोड वर्ष पुराना मात्र थिए भन्ने तर्क गर्नेहरू पनि छन्।

नयाँ अध्ययनमा अनुसन्धानकर्ताहरूले बेल्टको फरक खण्डबाट चट्टानको नमूना लिएका थिए। यसअघि भनिएका दुई मिति निर्धारणका प्रविधिहरू प्रयोग गरी समयको साथ एक रेडियोधर्मी तत्व अर्कोमा कसरी क्षय हुन्छ भनेर मापन गरेर यसको उमेर अनुमान गरे। परिणामतः चट्टानहरू करिब ४ अर्ब १६ करोड वर्ष पुराना भएको अनुमान गरिएको छ।

‘फरक विधिहरूले ठ्याक्कै उही उमेर दिए’, ओटावा विश्वविद्यालयका अध्ययन लेखक जोनाथन ओ’निलले भने। नयाँ अनुसन्धान बिहीबार साइन्स जर्नलमा प्रकाशित भएको थियो।

पृथ्वी करिब चार अर्ब ५० करोड वर्ष पहिले सौर्यमण्डलको अस्तित्वपछि धुलो र ग्यासको बादलबाट उत्पन्न भएको थियो। आदिम चट्टानहरू प्रायः पृथ्वीको गतिशील टेक्टोनिक प्लेटहरूद्वारा पग्लिन्छन् र रिसाइकल हुन्छन्, जसले तिनीहरूलाई आज सतहमा अत्यन्त दुर्लभ बनाउँछ।

वैज्ञानिकहरूले क्यानाडाको अर्को संरचनाबाट चार अर्ब वर्ष पुरानो चट्टानहरू पत्ता लगाएका छन् जसलाई कास्टा नाइस कम्प्लेक्स भनिन्छ। तर नुभुआगिटुक चट्टानहरू अझ पुराना हुन सक्छन्।

पृथ्वीको प्रारम्भिक इतिहासबाट चट्टानहरूको अध्ययन गर्दा यो ग्रह कस्तो देखिन्थ्यो, यसको उथलपुथल भएको म्याग्मा महासागरहरूले कसरी टेक्टोनिक प्लेटहरूलाई बाटो दियो र जीवन कसरी सुरु भयो भन्ने कुराको झलक दिन सक्छ।

ज्वालामुखी चट्टान र लाभाको अध्ययन गर्ने र नयाँ अध्ययनमा संलग्न नभएका आयोवा विश्वविद्यालयका मार्क रेगनले भने, ‘त्यसबेला पृथ्वीमा के भइरहेको थियो भन्ने नमूना लिनु साँच्चै मूल्यवान् छ।’

चट्टानको गठन आदिवासी इनुक्जुक भूमिमा छ र स्थानीय इनुइट समुदायले वैज्ञानिकहरूलाई अघिल्लो भ्रमणबाट भएको क्षतिका कारण साइटबाट नमूना लिन अस्थायी रूपमा प्रतिबन्ध लगाएको छ।

पिटुविक ल्यान्डहोल्डिङ्ग कर्पोरेसनसँग जग्गा व्यवस्थापन गर्ने टोमी पालिसरका अनुसार केही भूवैज्ञानिकहरूले साइट भ्रमण गरेपछि चट्टानका ठूला टुक्राहरू हराइरहेका थिए र समुदायले अनलाइन बिक्रीका लागि टुक्राहरू देखेका थिए।

इनुइट समुदाय वैज्ञानिकहरूसँग मिलेर प्रान्तीय पार्क स्थापना गर्न चाहन्छ जसले अनुसन्धानकर्ताहरूलाई यसको अध्ययन गर्न अनुमति दिँदै भूमिको रक्षा गर्नेछ। ‘यी चट्टानहरूका लागि धेरै चासो छ, जुन हामी बुझ्छौँ’, समुदायका एक सदस्य पालिसरले भने, ‘हामी थप क्षति चाहँदैनौँ।’ -रासस