राइड सेयरिङ कम्पनीविरुद्ध चालकहरूको आन्दोलन चर्किँदै

काठमाडौँः राइड सेयरिङ कम्पनीविरुद्ध आन्दोलनरत चालकहरूले आफ्नो आन्दोलन थप सशक्त बनाउने चेतावनी दिएका छन्। स्वतन्त्र चालक फाउन्डेसन नेपालको आयोजनामा चालकहरूले मंगलबार काठमाडौंमा मोटरसाइकल तथा स्कुटर र्याली निकालेका हुन्। यसअघि सोमबार माइतीघर क्षेत्रमा प्रदर्शनसमेत गरिएको थियो।

चालकहरूको मुख्य गुनासो न्यून भाडादर, उच्च कमिसन, असुरक्षित कार्य वातावरण तथा स्पष्ट सरकारी नीतिको अभाव रहेको छ। फाउन्डेसनका अध्यक्ष मुक्तिनाथ फुयाँल का अनुसार हालको अवस्थाले चालकहरूको दैनिक जीवन धान्नसमेत कठिन भएको छ।

उनले राइड सेयरिङ कम्पनीहरू जस्तै पठाओ नेपाल, इनड्राइभ र याङ्गो नेपाल ले चालकहरूको श्रमको उचित मूल्य नदिएको आरोप लगाए। उनका अनुसार दुई वर्षअघि प्रतिकिलोमिटर २७–२८ रुपैयाँ पाउने चालकहरू अहिले ९–१० रुपैयाँमा काम गर्न बाध्य छन्।

चालकहरूले कमिसन दर उच्च भएको र कम्पनीहरूले ठूलो आम्दानी गरिरहे पनि आफूहरूको अवस्था दयनीय रहेको बताएका छन्। “दिनभरि गाडी चलाउँदा बेलुका तेल हाल्ने पैसा पनि पुग्दैन,” फुयाँलले गुनासो गरे।

राइड सेयरिङ चालकहरू औपचारिक श्रमिकका रूपमा मान्यता नपाएका कारण सामाजिक सुरक्षा, बीमा तथा न्यूनतम पारिश्रमिकबाट वञ्चित रहेको उनीहरूको भनाइ छ। दुर्घटनाको अवस्थामा कम्पनीबाट पर्याप्त सहयोग नपाउने र बीमा प्रक्रिया जटिल हुने समस्या पनि रहेको उनीहरूले बताएका छन्।

चालकहरूको प्रमुख माग ‘वैज्ञानिक भाडादर’ निर्धारण गर्नु हो, जसले यात्रु र चालक दुवैलाई न्याय दिन सकोस्। साथै, अनिवार्य बीमा, सामाजिक सुरक्षा कोषमा आबद्धता, प्रभावकारी गुनासो सुनुवाइ संयन्त्र तथा स्पष्ट कानुनी व्यवस्था गर्नुपर्ने माग गरिएको छ।

नेपालमा राइड सेयरिङसम्बन्धी स्पष्ट कानुन अझै कार्यान्वयनमा नआएको अवस्था छ। यसअघि उच्च अदालत पाटन ले २०७६ सालमै राइड सेयरिङलाई नियमन गर्ने कानुन बनाउन आदेश दिएको थियो। तर हालसम्म सो आदेश पूर्ण रूपमा कार्यान्वयन हुन सकेको छैन।

चालकहरूले माग सम्बोधन नभए थप कडा आन्दोलनमा उत्रिने चेतावनी दिएका छन्। उनका अनुसार राइड सेयरिङ सेवा शहरी यातायातको महत्वपूर्ण हिस्सा बनिसकेको अवस्थामा यसको नियमन र श्रमिक अधिकार सुनिश्चित गर्नु राज्यको जिम्मेवारी हो।