प्रादेशिक अर्थतन्त्रः सबैभन्दा ठूलो बागमती, सानो कर्णाली

काठमाडौं। चालू आर्थिक वर्षमा मुलुकको अर्थतन्त्रको आकार ३.८५ प्रतिशत बढेर ६६ खर्ब रुपैयाँ पुगेको अनुमान छ। सोहीअनुसार प्रादेशिक आधारमा सबैभन्दा ठूला अर्थतन्त्र बागमती प्रदेशको रहेको छ।

बागमती प्रदेशको अर्थतन्त्रको आकार २४ खर्ब २३ अर्ब रुपैयाँ रहेको राष्ट्रिय तथ्यांक कार्यालयले जनाएको छ। राष्ट्रिय अर्थतन्त्रमा बागमती प्रदेशको हिस्सा ३६.७ प्रतिशत रहेको छ।

सबैभन्दा कम कर्णाली प्रदेशको छ। कर्णालीको दुई खर्ब ७७ अर्ब रुपैयाँ मात्र छ। यस प्रदेशको अर्थतन्त्रमा ४.२ प्रतिशत मात्र योगदान रहने प्रारम्भिक अनुमान कार्यालयको छ।अर्थतन्त्रको आकारको आधारमा कोशी प्रदेश दोस्रो स्थानमा छ। कोशी प्रदेशको १० खर्ब ४३ अर्ब रुपैयाँ अर्थात १५.८ प्रतिशत छ।

यस्तै लुम्बिनी प्रदेशको ९ खर्ब ३७ अर्ब रहेको छ। जुन १४.२ प्रतिशत हो। यस्तै मधेश प्रदेशको ८ खर्ब ६३ अर्ब रहेको छ। मधेशको हिस्सा १३.१ प्रतिशत छ। गण्डकी प्रदेशको अर्थतन्त्रको आकार पाँच खर्ब ९३ अर्ब रुपैयाँ छ। यसको मुलुकको अर्थतन्त्रमा योगदान ९ प्रतिशत रहेको छ।

सुदुरपश्चिम प्रदेशको चार खर्ब ६४ अर्ब रुपैयाँ पुगेको छ। यसको मुलुकको अर्थतन्त्रमा ७ प्रतिशत हिस्सा रहेको कार्यालयले जानकारी दिएको छ।

चालू आर्थिक वर्ष २०८२/०८३ को प्रारम्भिक अनुमानअनुसार स्थिर मुल्यमा मापन गरिएको उपभोक्ताको मूल्यको प्रादेशिक कुल गार्हस्थ्य उत्पादनको सबैभन्दा उच्च वार्षिक वृद्धिदर बागमती प्रदेशकै छ।

आर्थिक वृद्धि ३.८५ प्रतिशत, अर्थतन्त्रको आकार ६६ खर्ब रुपैयाँ

बागमती प्रदेशको ५.४० प्रतिशत वृद्धि हुने अनुमान गर्एिको छ। त्यसपछिको गण्डकी प्रदेशको ५.०१ प्रतिशत हुने अनुमान छ। सबैभन्दा न्यून वृद्धिदर मधेश प्रदेशको देखिएको छ। मधेशको आर्थिक वृद्धिदर १.३१ प्रतिशत मात्र हुने प्रारम्भिक अनुमान कार्यालयको छ।

स्थिर मूल्यमा मापन गरिएको उपभोक्ता मूल्यको राष्ट्रिय कुल गार्हस्थ्य उत्पादन वार्षिक वृद्धिदर ३.८५ प्रतिशत हुने प्रारम्भिक अनुमान गरिएकोमा बागमती र गण्डकी प्रदेशको राष्ट्रिय वार्षिक वृद्धिदरभन्दा बढी र बाँकि प्रदेशको राष्ट्रिय वार्षिक वृद्धिदरभन्दा कम हुने प्रारम्भिक अनुमान रहेको कार्यालयले जानकारी दिएको छ।

औद्योगिक वर्गीकरणअनुसारको आर्थिक क्रियाकलापलाई हेर्दा आर्थिक वर्ष २०८१/०८२ र २०८२/०८३ मा बागमती प्रदेश बाहेक सबै प्रदेशमा कृषिको योगदान सबैभन्दा बढी देखिएको छ।

बागमती प्रदेशमा थोक तथा खुद्रा व्यापारको योगदान सबैभन्दा बढी देखिन्छ।आर्थिक वर्ष २०८२/०८३ मा राष्ट्रिय तहमा दोस्रो हिस्सा ओगटेको व्यापारले कोशी तथा मधेश प्रदेशमा पनि दोस्रो हिस्सा नै ओगटेको देखिन्छ।

त्यसैगरी, बागमती प्रदेशमा घरजग्गासम्बन्धी कारोवार सेवाको हिस्सा दोस्रो स्थानमा रहेको छ। गण्डकी र कर्णाली प्रदेशमा सार्वजनिक प्रशासन र रक्षाको योगदान दोस्रो स्थानमा रहेको देखिन्छ। यस्तै लुम्बिनी र सुदुरपश्चिम प्रदेशमा शिक्षाको योगदान दोस्रो स्थानमा रहेको देखिन्छ।

अर्कोतर्फ, कोशी, गण्डकी, लुम्बिनी र सुदुरपश्चिम प्रदेशमा प्रशासनिक सहयोगी सेवा, मधेश, बागमती र कर्णाली प्रदेशमा खानी तथा उत्खनन् क्रियाकलापको योगदान सबै भन्दा न्यून देखिन्छ।

आर्थिक वर्ष २०८२/०८३ मा मधेश प्रदेशको कृषि, लुम्बिनी र सुदुरपश्चिम प्रदेशको सार्वजनिक प्रशासन तथा रक्षा वाहेक सबै प्रदेशका अन्य सबै क्रियाकलाप वृद्धिदर धनात्मक रहेको देखिन्छ।