असारमा पनि घटाए बैंकहरूले ब्याजदर, कुनको कति?

काठमाडौँः ऋणको माग ज्यादै न्यून भएपछि वाणिज्य बैंकहरूले असार महिनाका लागि मुद्दती निक्षेप (फिक्स्ड डिपोजिट) को ब्याजदर घटाएका छन्। असार १ गतेदेखि लागू हुने गरी केही बैंकहरूले व्यक्तिगत तथा संस्थागत दुवै प्रकारका मुद्दती निक्षेपमा ब्याजदर कटौती गरेका हुन्।

बैंकहरूले सार्वजनिक गरेको नयाँ ब्याजदरअनुसार व्यक्तिगत मुद्दती निक्षेपको औसत ब्याजदर ०.०७ प्रतिशत बिन्दुले घटेर ४.२७ प्रतिशतमा झरेको छ। अघिल्लो महिना जेठमा यस्तो निक्षेपको औसत ब्याजदर ४.३४ प्रतिशत थियो।

त्यस्तै, संस्थागत मुद्दती निक्षेपतर्फ पनि ब्याजदरमा सामान्य गिरावट आएको छ। असारका लागि औसत ब्याजदर ०.०२ प्रतिशत बिन्दुले घटेर ३.१८ प्रतिशत कायम भएको छ। जेठ महिनामा यो दर ३.२० प्रतिशत थियो।

असार महिनाका लागि २० वाणिज्य बैंकमध्ये ७ बैंकले ब्याजदर घटाएका छन् भने १३ बैंकले अघिल्लो महिनाकै दर कायम राखेका छन्। ब्याजदर घटाउने बैंकहरूमा कुमारी बैंक, लक्ष्मी सनराइज बैंक, प्राइम कमर्सियल बैंक, एनएमबी बैंक, स्ट्यान्डर्ड चार्टर्ड बैंक, हिमालयन बैंक र एनआईसी एशिया बैंक रहेका छन्।

यता कृषि विकास बैंक, एभरेष्ट बैंक, नेपाल बैंक, नेपाल एसबिआई बैंक, ग्लोबल आइएमई बैंक, सिटिजन्स बैंक इन्टरनेसनल, प्रभु बैंक, माछापुच्छ्रे बैंक, सिद्धार्थ बैंक, नबिल बैंक, सानिमा बैंक, राष्ट्रिय वाणिज्य बैंक तथा नेपाल इन्भेष्टमेन्ट मेगा बैंकले भने अघिल्लो महिनाकै ब्याजदरलाई निरन्तरता दिएका छन्।

गत फागुन २१ गते सम्पन्न निर्वाचनपछि राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) नेतृत्वमा एकल सरकार गठन हुँदा अर्थतन्त्रमा सुधार आउने, लगानी बढ्ने र बैंकिङ प्रणालीमा थुप्रिएको तरलता बजारमा प्रवाह हुने अपेक्षा गरिएको थियो। तर सरकार गठन भएको तीन महिना बितिसक्दा पनि अपेक्षाअनुसार लगानीकर्ताको विश्वास बढ्न सकेको देखिँदैन।

हाल बैंकिङ प्रणालीमा ११ खर्ब रुपैयाँभन्दा बढी लगानीयोग्य रकम (तरलता) थुप्रिएको छ। अत्यधिक तरलता व्यवस्थापनका लागि नेपाल राष्ट्र बैंकले हरेक साता निक्षेप संकलन उपकरणमार्फत बजारबाट रकम खिचिरहेको छ। बैंकहरूमा निक्षेप संकलन निरन्तर बढे पनि कर्जा प्रवाह भने अपेक्षित रूपमा विस्तार हुन सकेको छैन।

अर्थतन्त्रमा देखिएको सुस्तता, लगानी विस्तारमा कमी तथा कर्जाको कमजोर मागका कारण बैंकहरूमा निक्षेप थुप्रिने क्रम जारी रहेको छ। रास्वपाको नेतृत्वमा बलियो सरकार गठन भए पनि लगानीकर्ता अझै पूर्ण रूपमा आश्वस्त हुन नसकेको संकेत बैंकहरूको कर्जा लगानी तथ्यांकले गरेको छ।

नेपाल राष्ट्र बैंकका अनुसार चालु आर्थिक वर्ष २०८२/८३ को पहिलो १० महिना (साउन–वैशाख) सम्ममा वाणिज्य बैंकहरूबाट निजी क्षेत्रमा प्रवाह भएको कर्जा ५.७ प्रतिशतले मात्र बढेको छ। यस अवधिमा कर्जा तीन खर्ब १२ अर्ब रुपैयाँले वृद्धि भई कुल ५८ खर्ब ८ अर्ब ७१ करोड रुपैयाँ पुगेको छ। यता बैंक तथा वित्तीय संस्थाहरूको कुल निक्षेप ९.४ प्रतिशत अर्थात् ६ खर्ब ४५ अर्ब ४१ करोड रुपैयाँले बढेर ७५ खर्ब ४९ अर्ब २८ करोड रुपैयाँ पुगेको छ।

निक्षेपको लागत घटाउने तथा कर्जाको ब्याजदर थप सस्तो बनाउने उद्देश्यले बैंकहरूले ब्याजदर कटौतीलाई निरन्तरता दिएका छन्। तर ब्याजदर घट्दासमेत कर्जा मागमा उल्लेख्य सुधार नआउनुले आर्थिक गतिविधि अझै अपेक्षित रूपमा चलायमान हुन नसकेको देखाउँछ।