ब्याजदर घटाउन फेडरल रिजर्भको तयारी, सुनको मूल्य झनै बढ्ने जोखिम

काठमाडौं। अमेरिकी केन्द्रीय बैंक फेडरल रिजर्भले ब्याजदर घटाउने तयारी गरेको छ। सन् २०२५ सुरु भएपछि फेडरल रिजर्भले पहिलो पटक ब्याजदर कटौती गर्ने तयारी गरेको हो। यसले बढ्दो राजनीतिक दबाब र सम्भावित विभाजनका साथ अगाडि बढ्ने बाटोमा प्रतिस्पर्धी शक्तिहरूको आलोचना खेप्नुपरेको छ।

यदी फेडरल रिजर्भले ब्याजदर कटौती गरेमा डलरमा लगानी गर्दै आएका लगानीकर्ता सुनमा झुम्मिने छन्। सुनको मूल्य आकासिने संभावना बढेको छ।

फेडरल रिजर्भले ब्याजदर घटाउने अनुमानका आधारमा लगानीकर्ताले सुनमा अधिक लगानी बढाउँदा विश्व बजारमा सुनको भाउले दिनहुँ नयाँ रेकर्ड कायम गरिरहेको छ। गोल्ड प्राइसका अनुसार अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा सुन प्रतिर्औंस ३६ सय ५६ डलरमा कारोबार भएको छ। यसबीचमा डलरको भाउ कम भएको छ।

फेडरल रिजर्भले आफ्नो दुई दिने नीति समीक्षा बैठकको अन्त्यमा दरहरू घटाउने कुरामा करिब सकारात्मक देखिएको छ। व्यापक रूपमा कमजोर रोजगार बजारबाट प्रेरित हुँदै २५ आधार बिन्दुको कटौतीको अपेक्षा बजारले गरेको छ। आउने थप कटौतीको गति र आकार पक्का भने अझै भएको छैन।

बैंक अफ इङल्यान्डले पनि ब्याजदर घटाएर २.५० प्रतिशतमा झारेको छ । यस्तै बैंक अफ क्यानाडाले पनि ब्याजजदर घटाएर साढे दुई प्रतिशत कायम गरेको छ। उन्नत अर्थतन्त्रका केन्द्रीय बैंकहरुले धमाधम ब्याजदर घटाउन थालेपछि अमेरिकाको फेडरल रिजर्भलाई थप दबाब परेको छ।

ब्याजदर घटाउन राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले फेडरल रिजर्भ बैंकका अध्यक्ष जेरिम पावेललाई दबाब दिइरहेका छन् । तर, पावेलले नघटाउने अडान लिइरहेका कारण लामो समय ब्याजदर स्थिर रहेन गएको छ । फेडरलको ब्याजदर ४.२५ प्रतिशतसम्म रहेको छ।

यता सेयर बजार उठ्न सकेको छैन। लगानी सुरक्षित गर्न डलरको बिकल्पमा सुनमा लगानी बढेको छ।

फेडरल रिजर्भले ब्याजदर घटाए विश्व बजारमा सुनको भाउ बढेर प्रतिऔंस चार हजार डलरसम्म पुग्ने देखिएको नेपाल सुनचाँदी व्यवसायी महासंघका पूर्वअध्यक्ष तेजरत्न शाक्यले बताए । उनका अनुसार बुधबार प्रतिऔंस ३७ सय डलर नजिक पुगेकोमा हिजो केही घटेर साढे ३६ सय ५६ डलरमा आएको छ।

प्रतिऔंस चारहजार डलर पुग्यो भने नेपालमा सुनको भाउ बढेर २ लाख ३५ हजार रुपैयाँसम्म पुग्ने उनले जानकारी दिए। बुधबार नेपाली बजारमा सुनको भाउ प्रतितोला २ लाख १६ हजार १०० रुपैयाँमा कारोबार भएको छ । विश्व बजारमा भाउ केही कम भएकाले बिहीबार नेपालमा केही सस्तो हुनसक्ने व्यवसायी शाक्यको अनमान छ।

बुधबार फेडको दर–निर्धारण गर्ने खुला बजार समिति (एफओएमसी) ले आफ्नो दोस्रो दिनको छलफललाई स्थानीय समयअनुसार बुधबार बिहान ९ः०० बजेका लागि निर्धारित गरेको छ।

मंगलबार बिहान समितिको बैठक बस्नुअघि नै राष्ट्रपति ट्रम्पको कदमले यसको संरचनामा अनिश्चितता पैदा गरेको थियो। केन्द्रीय बैंलाई दरहरू घटाउन महिनौँसम्म दबाब दिएका राष्ट्रपति ट्रम्पले यसअघि फेड अध्यक्ष लिसा कुकलाई बर्खास्त गर्ने कदम चालेका थिए।

यस्तो छ असहमति
अर्थशास्त्रीहरूले एफओएमसीको बीचमा थप विभाजन देख्ने अपेक्षा गरेका छन्। किनकि नीति निर्माताहरू ट्रम्पको नयाँ कर नीति र बिग्रँदो रोजगार बजारका कारण उच्च मुद्रास्फीतिको जोखिमलाई सन्तुलनमा राख्दै अगाडि बढ्नेछन्।

सामान्यतया, फेडले मुद्रास्फीतिलाई आफ्नो दुई प्रतिशतको लक्ष्यमा फिर्ता ल्याउन दरहरू उच्च स्तरमा राख्न इच्छुक हुन सक्छ। यसले कमजोर श्रम बजारलाई समर्थन गर्न दरहरू घटाउने निर्णय लिन पनि सक्छ।

मुद्रास्फीति उल्लेखनीय रूपमा २ प्रतिशतभन्दा माथि छ। तर, यस पटक रोजगारीको चिन्ताले जित्ने अनुमान गरिएको छ।

तर आर्थिक चित्रको अर्थ यो हो कि यदि अधिकांशले २५ आधार बिन्दुको कटौतीको लागि मतदान गरे पनि अधिकारीहरूले दुबै दिशामा असहमति जनाउन सक्दछन्। यो स्थिति सन् २०१९ पछि देखिएको थिएन।

“यो राम्रो ठाउँ होइन,” केपीएमजीका प्रमुख अर्थशास्त्री डायन स्वकले भनेका छन्।

“वास्तविकता मुद्रास्फीति र यसका कारण देखिएको बेरोजगारी दर हो,” उनले भनेका छन्।

फेड गभर्नरहरू क्रिस्टोफर वालर र मिशेल बोमनले ५० अंकको कटौतीको पक्षमा सहमति नजनाउन सक्छन्। उनीहरूले एफओएमसीको दरहरू कटौती गर्नेभन्दा स्थिर राख्ने निर्णयको पक्षमा मतदान गरेका छन्।

फेडरल रिजर्भले आफ्नो दुई दिने नीति समीक्षा बैठकको अन्त्यमा दरहरू घटाउने कुरामा करिब सकारात्मक देखिएको छ। व्यापक रूपमा कमजोर रोजगार बजारबाट प्रेरित हुँदै २५ आधार बिन्दुको कटौतीको अपेक्षा बजारले गरेको छ। आउने थप कटौतीको गति र आकार पक्का भने अझै भएको छैन।

(समाचार संस्था एएफपीको सहयोगमा)