फिनटेकलाई नयाँ बाटो खोल्दै राष्ट्र बैंक, पाँचवर्षे रणनीतिमा नवप्रवर्तनदेखि प्रतिस्पर्धासम्म

काठमाडौँः नेपाल राष्ट्र बैंकले डिजिटल वित्तीय सेवाको विस्तारसँगै फिनटेक क्षेत्रलाई थप व्यवस्थित र प्रतिस्पर्धी बनाउने तयारी गरेको छ। केन्द्रीय बैंकले सन् २०२६/२७ देखि २०३०/३१ सम्म कार्यान्वयन गर्ने गरी पाँचवर्षे ‘फिनटेक रणनीति फर डिजिटल फाइनान्सियल सर्भिसेज’ तयार गरेको हो।

राष्ट्र बैंकको भुक्तानी प्रणाली विभागले तयार गरेको रणनीतिले परम्परागत बैंकिङ प्रणालीभन्दा बाहिर विकसित हुँदै गएको डिजिटल वित्तीय सेवामा नयाँ प्रविधि, नयाँ सेवा प्रदायक र नयाँ व्यवसायिक अवधारणालाई स्थान दिने लक्ष्य लिएको छ।

फिनटेक कम्पनीलाई बैंकसँग प्रतिस्पर्धा गर्ने वातावरण

रणनीतिको महत्वपूर्ण पक्ष फिनटेक सेवा प्रदायकबीच समान प्रतिस्पर्धाको वातावरण सिर्जना गर्नु हो। त्यसका लागि राष्ट्र बैंकले फिनटेकमैत्री नियामकीय व्यवस्था विकास गर्ने योजना अघि सारेको छ।

यसले डिजिटल भुक्तानी, वित्तीय प्रविधि तथा अन्य डिजिटल वित्तीय सेवा प्रदान गर्ने कम्पनीलाई थप व्यवस्थित रूपमा बजारमा आउन र प्रतिस्पर्धा गर्न सहज बनाउने अपेक्षा गरिएको छ।

राष्ट्र बैंकले फिनटेक क्षेत्रमा प्रतिस्पर्धा बढाउँदा उपभोक्ताले थप विकल्प, सहज सेवा र तुलनात्मक रूपमा कम लागतमा वित्तीय सेवा प्राप्त गर्न सक्ने अपेक्षा गरेको छ।

सुरक्षित डिजिटल पूर्वाधारमा जोड

फिनटेक विस्तारसँगै डिजिटल वित्तीय प्रणालीमा जोखिम पनि बढ्न सक्ने भएकाले राष्ट्र बैंकले सुरक्षित र सुदृढ डिजिटल पूर्वाधार निर्माणलाई रणनीतिको प्रमुख प्राथमिकतामा राखेको छ।

रणनीतिमा पूर्वाधार विकास, नीति–नियमन तथा सुशासन र फिनटेक पारिस्थितिक प्रणाली विकास गरी तीन प्रमुख आधारस्तम्भ तय गरिएको छ।

नयाँ डिजिटल वित्तीय उत्पादन तथा सेवा विस्तारसँगै नवप्रवर्तनलाई प्रोत्साहन गर्ने र डिजिटल वित्तीय प्रणालीलाई थप अन्तरआबद्ध बनाउने लक्ष्यसमेत रणनीतिमा राखिएको छ।

गाउँदेखि गिग अर्थतन्त्रसम्म लक्षित

राष्ट्र बैंकले फिनटेकको लाभ केवल शहर र प्रविधिमा पहुँच भएका वर्गमा सीमित नरहोस् भन्ने उद्देश्यले विभिन्न समूहलाई लक्षित गरेको छ।

रणनीतिमा लघु, साना तथा मझौला उद्यम, ग्रामीण क्षेत्र, युवा, महिला, बालबालिका तथा गिग अर्थतन्त्रमा आबद्ध श्रमिकलाई लक्षित समूहका रूपमा राखिएको छ।

डिजिटल वित्तीय साक्षरता पनि प्राथमिकतामा

डिजिटल सेवा विस्तारसँगै प्रयोगकर्तालाई सुरक्षित रूपमा सेवा प्रयोग गर्न सक्षम बनाउने विषयलाई पनि रणनीतिले समेटेको छ। राष्ट्र बैंकले डिजिटल वित्तीय साक्षरता बढाउने तथा प्रविधिमा आधारित वित्तीय सेवाको प्रयोगलाई सुरक्षित र जिम्मेवार बनाउने लक्ष्य राखेको छ।

रणनीति कार्यान्वयन भएपछि सुरक्षित, समावेशी, नवीन तथा अन्तरआबद्ध डिजिटल वित्तीय प्रणाली विकास हुने राष्ट्र बैंकको अपेक्षा छ।

यसरी नयाँ रणनीतिले फिनटेकलाई केवल डिजिटल भुक्तानीको माध्यमका रूपमा नभई नेपालको वित्तीय प्रणालीमा नवप्रवर्तन, प्रतिस्पर्धा र वित्तीय पहुँच विस्तार गर्ने महत्वपूर्ण क्षेत्रका रूपमा अघि बढाउने संकेत गरेको छ।