निक्षेप २० अर्ब घट्दा कर्जा विस्तार २३ अर्ब ५८ करोड

काठमाडौँः चालू आर्थिक वर्ष २०८३/०८४ को पहिलो महिना (साउन) मा बैंक तथा वित्तीय संस्थामा रहेको निक्षेप घटे घटेको छ। निजी क्षेत्रतर्फ कर्जा प्रवाह बढेको छ।

नेपाल राष्ट्र बैंकका अनुसार साउनमा बैंक तथा वित्तीय संस्थाको कुल निक्षेप २० अर्ब ७१ करोड रुपैयाँ घट्दा निजी क्षेत्रतर्फको कर्जा २३ अर्ब ५८ करोड रुपैयाँले बढेको हो।

राष्ट्र बैंकका अनुसार साउनमा बैंक तथा वित्तीय संस्थामा रहेको कुल निक्षेप ८२ खर्ब ५६ अर्ब २१ करोड रुपैयाँ छ। समीक्षा अवधिमा निक्षेप ०.३ प्रतिशतले घटेको हो।

अघिल्लो आर्थिक वर्ष २०८२/०८३को साउनमा निक्षेप ०.८ प्रतिशत अर्थात् ५५ अर्ब ७९ करोड रुपैयाँ घटेको थियो।

यद्यपि, वार्षिक विन्दुगत आधारमा भने बैंकिङ प्रणालीको निक्षेप १४.५ प्रतिशत बढेको छ।

निजी क्षेत्रमा २३ अर्बभन्दा बढी कर्जा

निक्षेप घटेसँगै बैंक तथा वित्तीय संस्थाबाट निजी क्षेत्रतर्फ प्रवाहित कर्जा ०.४ प्रतिशतले बढेको छ। साउन मसान्तमा निजी क्षेत्रतर्फको कुल कर्जा ५८ खर्ब ८० अर्ब ६४ करोड रुपैयाँ पुगेको राष्ट्र बैंकले जनाएको छ।

अघिल्लो वर्षको साउनमा निजी क्षेत्रतर्फको कर्जा ०.१ प्रतिशत अर्थात् २ अर्ब ९३ करोड रुपैयाँले घटेको थियो। वार्षिक विन्दुगत आधारमा भने निजी क्षेत्रतर्फको कर्जा ७ प्रतिशतले बढेको छ। राष्ट्र बैंकले चालू आर्थिक वर्षमा ११ प्रतिशत कर्जा विस्तार हुने अनुमान गरेको छ।

कुल निजी क्षेत्रको कर्जामध्ये गैर–वित्तीय संस्थागत क्षेत्रको हिस्सा ६२.३ प्रतिशत र व्यक्तिगत तथा घरपरिवार क्षेत्रको हिस्सा ३७.७ प्रतिशत रहेको छ। अघिल्लो वर्ष यी दुई क्षेत्रको हिस्सा क्रमशः ६२.७ प्रतिशत र ३७.३ प्रतिशत थियो।

कुन क्षेत्रमा बढ्यो कर्जा?

साउनमा बैंक तथा वित्तीय संस्थाले प्रवाह गरेको कर्जा मध्ये खनिज क्षेत्रतर्फको कर्जा ३.७ प्रतिशत बढेको छ। धातुजन्य उत्पादन, यन्त्र तथा विद्युतीय सामान उत्पादन तथा मर्मत क्षेत्रमा ३ प्रतिशत र निर्माण क्षेत्रमा २.१ प्रतिशत कर्जा बढेको छ।

त्यस्तै सेवा उद्योगमा १.८ प्रतिशत, यातायात, सञ्चार तथा सार्वजनिक सेवामा १.२ प्रतिशत र यातायात उपकरण उत्पादन तथा मर्मत क्षेत्रमा ०.८ प्रतिशत कर्जा विस्तार भएको छ।

थोक तथा खुद्रा व्यापार र औद्योगिक उत्पादन क्षेत्रमा कर्जा क्रमशः ०.३–०.३ प्रतिशत बढेको छ।

तर, वित्त, बीमा तथा अचल सम्पत्ति क्षेत्रमा कर्जा ५.१ प्रतिशत घटेको छ। कृषि क्षेत्रमा ०.९ प्रतिशत र उपभोग्य क्षेत्रमा ०.६ प्रतिशत कर्जा घटेको राष्ट्र बैंकको तथ्यांक छ।

आवधिक र रियलस्टेट कर्जा बढ्यो

कर्जाको प्रकृतिअनुसार हेर्दा साउनमा आवधिक कर्जा १.५ प्रतिशत बढेको छ। ट्रस्ट रिसिट (आयात) कर्जा १ प्रतिशत, रियलस्टेट कर्जा तथा व्यक्तिगत आवासीय घर कर्जा ०.७ प्रतिशत र हायर पर्चेज कर्जा ०.१ प्रतिशत बढेको छ।

यसको विपरीत विपन्न वर्ग कर्जा ७.३ प्रतिशत घटेको छ। अधिविकर्ष कर्जा २.६ प्रतिशत, क्यास क्रेडिट कर्जा १.१ प्रतिशत तथा माग तथा अन्य चालु पुँजी कर्जा ०.५ प्रतिशतले घटेको छ।

घरजग्गा धितोमा अझै ठूलो हिस्सा

बैंक तथा वित्तीय संस्थाको कुल कर्जामध्ये घरजग्गा धितोमा आधारित कर्जाको हिस्सा अझै ठूलो रहेको छ। साउन मसान्तमा बैंक तथा वित्तीय संस्थाको लगानीमा रहेको कर्जामध्ये ६३ प्रतिशत घरजग्गा धितो सुरक्षणमा आधारित रहेको छ। अघिल्लो वर्षको सोही अवधिमा यस्तो हिस्सा ६४.४ प्रतिशत थियो।

त्यस्तै कृषि तथा गैरकृषिजन्य वस्तुलगायत चालु सम्पत्तिको सुरक्षणमा प्रवाह भएको कर्जाको हिस्सा १५.३ प्रतिशत छ। अघिल्लो वर्ष यस्तो हिस्सा १४.८ प्रतिशत थियो।

निक्षेपको संरचना पनि बदलिँदै

बैंकिङ प्रणालीको निक्षेप संरचनासमेत पछिल्लो एक वर्षमा परिवर्तन आएको छ। साउन मसान्तमा कुल निक्षेपमा चल्ती निक्षेपको हिस्सा ७.३ प्रतिशत, बचतको ४७.६ प्रतिशत र मुद्दती निक्षेपको ३५.६ प्रतिशत रहेको छ।

अघिल्लो वर्षको साउनमा यी निक्षेपको हिस्सा क्रमशः ५.६ प्रतिशत, ३७.५ प्रतिशत र ४८.४ प्रतिशत थियो।

यसले एक वर्षको अवधिमा मुद्दती निक्षेपको हिस्सा घट्दै बचत तथा चल्ती निक्षेपको हिस्सा बढेको देखाउँछ।

संस्थागत निक्षेपको हिस्सा पनि अघिल्लो वर्षको तुलनामा घटेको छ। साउन मसान्तमा कुल निक्षेपमा संस्थागत निक्षेपको हिस्सा ३३.३ प्रतिशत रहेको छ, जबकि अघिल्लो वर्ष यस्तो हिस्सा ३५.१ प्रतिशत थियो।