बैंकको खराब कर्जा बढ्दा शेयरधनीलाई कस्तो असर पर्छ? यस्तो छ बैंकको अवस्था

काठमाडौँः बैंकको वित्तीय विवरण सार्वजनिक हुँदा लगानीकर्ताले ध्यान दिने महत्वपूर्ण सूचकमध्ये एक हो, खराब कर्जा (एनपीएल)। बैंकले प्रवाह गरेको ऋणको साँवा तथा ब्याज समयमै असूल हुन नसक्दा खराब कर्जा बढ्छ। यस्तो अवस्था लामो समयसम्म कायम रहेमा बैंकको नाफा, लाभांश क्षमता र सेयरधनीले पाउने प्रतिफलमा असर पर्न सक्छ।

नेपाल राष्ट्र बैंकले सार्वजनिक गरेको चालु आर्थिक वर्षको भदौ मसान्तसम्मको तथ्यांक अनुसार २० वाणिज्य बैंकको औसत खराब कर्जा अनुपात ५.५६ प्रतिशत पुगेको छ। यसले बैंकिङ क्षेत्रमा कर्जा असुली र सम्पत्तिको गुणस्तरसम्बन्धी चुनौती बढेको देखाउँछ।

कुन बैंकको खराब कर्जा कति?

प्रकाशित वित्तीय विवरणमा उल्लेखित खराब कर्जा अनुपातअनुसार एनआईसी एसिया बैंकको खराब कर्जा सबैभन्दा बढी ८.८५%, प्रभु बैंकको ८.८४%, नेपाल इन्भेष्टमेन्ट मेगा बैंकको ८.४१%, हिमालयन बैंकको ७.६८%, कुमारी बैंकको ६.९४%, सिटिजन्स बैंकको ६.८२% र प्राइम कमर्सियल बैंकको ६.३९% रहेको छ।

लक्ष्मी सनराइज बैंकको खराब कर्जा ५.२९%, कृषि विकास बैंकको ५.०६%, ग्लोबल आइएमई बैंकको ४.९७%, नेपाल बैंकको ४.९६%, एनएमबि बैंकको ४.९५%, राष्ट्रिय वाणिज्य बैंकको ४.४८%, नबिल बैंकको ४.३७% र माछापुच्छ्रे बैंकको ४.०१% रहेको छ।

सानिमा बैंकको खराब कर्जा ३.९९%, सिद्धार्थ बैंकको ३.७१%, नेपाल एसबिआई बैंकको २.५३%, स्ट्यान्डर्ड चार्टर्ड बैंकको १.८१% र एभरेस्ट बैंकको ०.६१% रहेको छ।

खराब कर्जाले लाभांशमा कसरी असर गर्छ?

बैंकको मुख्य आम्दानीको स्रोत कर्जाबाट प्राप्त हुने ब्याज हो। ऋण असुल हुन नसकेमा अपेक्षित आम्दानी प्रभावित हुन्छ। साथै, सम्भावित कर्जा नोक्सानी व्यवस्थापनका लागि बैंकले प्रोभिजन गर्नुपर्छ। प्रोभिजन बढ्दा वितरणयोग्य नाफा घट्न सक्छ र सेयरधनीले पाउने नगद लाभांश वा बोनस शेयरमा समेत असर पर्न सक्छ।

खराब कर्जा बढेपछि बैंकको पूँजी पर्याप्ततामा दबाब पर्न सक्छ। जोखिम बढ्दा नयाँ कर्जा विस्तार गर्ने क्षमता कमजोर हुन सक्छ। बैंकको वित्तीय अवस्था कमजोर भएको अनुमानले लगानीकर्ताको मनोविज्ञान प्रभावित हुँदा शेयर मूल्यमा पनि गिरावट आउन सक्छ। तर खराब कर्जा बढेकै कारण शेयर मूल्य अनिवार्य रूपमा घट्छ भन्ने हुँदैन।

लगानीकर्ताले के हेर्ने?

लगानीकर्ताले खराब कर्जाको प्रतिशतसँगै यसको विगतको प्रवृत्ति, कर्जा असुली, प्रोभिजन कभरेज, पुँजी पर्याप्तता, वितरणयोग्य नाफा र प्रतिशेयर आम्दानी पनि हेर्नुपर्छ। कम खराब कर्जा भएको बैंक पनि अन्य वित्तीय सूचक कमजोर भएमा आकर्षक नहुन सक्छ।

त्यसैले बैंकको सेयरमा लगानी गर्दा लाभांश र सेयर मूल्य मात्र होइन, कर्जाको गुणस्तर तथा जोखिम व्यवस्थापन क्षमतालाई समेत मूल्यांकन गर्नुपर्छ। खराब कर्जा नियन्त्रणमा राख्न सक्ने र दिगो नाफा कमाउने क्षमता भएको बैंक दीर्घकालीन लगानीका लागि तुलनात्मक रूपमा आकर्षक हुन सक्छ।