४५ अर्बको मदन भण्डारी राजमार्गः ४ वर्षमा सकिनुपर्ने काम ८ वर्षमा ७० प्रतिशत मात्र

काठमाडौं- मदन भण्डारी राजमार्ग आयोजना निर्माण सुरु भएको झन्डै ८ वर्षमा २८ अर्ब रुपैयाँ भन्दा बढी बजेट खर्च भएको छ। आर्थिक वर्ष २०७३।०७४ देखि औपचारिक रुपमा निर्माण सुरु भएको उक्त राजमार्गको कुल ४५ अर्ब लागत अनुमान गरिएको थियो ।

राजमार्ग निर्माणमा चरम ढिलासुस्तीका कारण ४ वर्षभित्र सम्पन्न गर्नुपर्ने काम ८ वर्षमा पनि पूरा हुन सकेको छैन। आयोजनाका अनुसार, हालसम्म करिब ७० प्रतिशत मात्र निर्माण सम्पन्न भएको छ ।

निर्माणमा देखिएको सुस्तताको असरले आयोजना थप पर धकेलिने निश्चित जस्तै छ । अर्थात आयोजनाको संशोधित कार्यतालिका २०८१।०८२ भित्र सम्पन्न हुन नसक्ने आयोजनाकै अधिकारीहरू स्वीकार्छन् । किनकि, पछिल्लो समय पनि आयोजना निर्माणले अपेक्षित गति लिन सकेको छैन।

कुल १३९० किलोमिटर सडकमध्ये आयोजनाको क्षेत्राधिकारभित्र ७५० किमीको सडक विस्तार र कालोपत्रे गर्नुपर्छ। त्यसमध्ये हालसम्म २९० किमी सडक निर्माण भइ कालोपत्रे भइसकेको मदन भण्डारी राजमार्ग आयोजनाका सिनियर डिभिजन इन्जिनियर बद्रीप्रसाद शर्माले जानकारी दिए।

उनका अनुसार राजमार्गमा निर्माण हुने १८५ पुलमध्ये हालसम्म ११० वटा पुलको निर्माण सम्पन्न गरिसकेको छ। कुल ७४० किमीमध्ये हालसम्म ४५४ किमीको मात्र ठेक्का लगाएर सडक निर्माणको काम धमाधम भइरहेको उनले बताए । तर, बाँकी २८६ किलोमिटरको ठेक्का अहिलेसम्म लाग्न सकेको छैन । हालसम्म ठेक्का नलाग्दा आयोजनाको समय र लागत बढ्नुका साथै सरकारको दायित्व पनि थपिएको उनको भनाइ छ।

बहुवर्षे ठेक्काका रूपमा बजेट माग गरिए पनि त्यसअनुसार बजेट नपाउँदा सडक निर्माणमा ढिलाइ भइरहेको उनले बताए। निर्माणमा देखिएको ढिलाइका कारण म्याद थप गर्दै पछिल्लो शंसोधित कार्यतालिका २०८१।८२ सम्म पनि आयोजना सम्पन्न हुनेमा आयोजनाकै कर्मचारी विश्वस्त छैनन्। अहिलेसम्म पनि बाँकी सडक खण्डको ठेक्का लगाउन नसक्दा आयोजना निर्माण झनै लम्बिने देखिएको छ।

तोकिएको समयसीमा अर्थात आगामी २ वर्षभित्र अहिलेसम्म ठेक्का लगाएको र काम भइरहेको सडकखण्डको मात्र काम सकिने उनी बताउँछन्। ‘आयोजनाकोे सम्पूर्ण काम कहिलेसम्म सकिन्छ, यकिन भन्न नसकिएला, तर, जति ठेक्का लगाएका छौँ र निर्माण भइरहेको सडक खण्डको काम २ वर्षभित्र सक्छौं,’ उनले भने।

चुरे र भित्री मधेसका जिल्लालाई जोड्ने गरी भएका सडकमा थप २ लेनमा सडक विस्तार गरिनेछ । अर्थात, मदन भण्डारी सडकले पूर्व–पश्चिम राजमार्ग, स्थानीय राजमार्ग, मध्यपहाडी लोकमार्गलगायतलाई पनि छुने गर्छ।

त्यस्ता क्षेत्र गरी कुल ६५० किमीमा सडकमार्ग पर्ने हुँदा सामान्य मर्मत र सम्भार गर्ने योजना छ। बाँकी ७४० किलोमिटरमा मात्र सडकको नयाँ ट्रयाक देखि कालोपत्रे सम्मको काम गर्नुपर्छ।

नेपाल सरकारको लगानीमा निर्माण भइरहेको उक्त सडक आयोजनामा अधिकांश नेपाली कामदार कार्यरत छन्। खासगरी, सुदूरपश्चिम र कर्णाली क्षेत्रमा अधिकांश सडकखण्डको ठेक्का लगाउन बाँकी छ । खासगरी रोल्पा, डोटी, डडेल्धुरालगायतका सडक खण्डको ठेक्का व्यवस्थापन अहिलेसम्म पनि हुन सकिरहेको छैन। जग्गा अधिग्रहणमा समस्या र स्थानीयको अवरोधकै कारणले अहिलेसम्म उक्त सडक खण्डमा ठेक्का नलागेको आयोजना पक्षले जनाएको छ।

बाँकी सडक खण्डको ठेक्का कहिले लाग्छ, त्यो यकिन नभएको आयोजनाले जनाएको छ। मदन भण्डारी राजमार्ग आयोजनाअन्र्तगत पूर्वदेखि पश्चिम खण्डमा ५ वटा योजना कार्यालय छन् । ती कार्यालयमार्फत अहिले सडक निर्माण, मर्मत र विस्तारको काम भइरहेको छ।

गत आवमा मदन भण्डारी राजमार्गका लागि २ अर्ब ८० करोड रुपैयाँ बजेट विनियोजन भएका थियो भने चालू आव २०८०।८१ मा बजेट अझै घटेको छ। आगामी आवका लागि १ अर्ब ९० करोड मात्र विनियोजन भएको छ।