कोल्याटर बेचेर फाइदा उठाउन खोज्नु ‘पार्ट अफ करप्सन’ हो: गभर्नर पौडेल

काठमाडौँ: नेपाल राष्ट्र बैंकका गभर्नर विश्वनाथ पौडेलले बैंकिङ प्रणालीमा कोल्याटरल दुरुपयोग जस्ता गतिविधि हुने हो भने राष्ट्र बैंक कठोर कदम चाल्ने चेतावनी दिएका छन्। अर्काको कोल्याटरल बेचेर व्यक्तिगत लाभ उठाउने काम ‘पार्ट अफ करप्सन’ भएको भन्दै उनले यो क्षम्य नहुने उनले बताए।

आइतबार नेपाल आर्थिक पत्रकार संघ (नाफिज)को १६औँ वार्षिक साधारण सभामा गभर्नर पौडेलले भने, ‘सरकारी बैंकहरूमा ‘मिलाइदिन्छु’ भनेर पैसा माग्ने छुट अलगै विषय हो। त्यसलाई सरकारले हेर्छ । तर निजी बैंकमा यस्तो गतिविधि भयो भने राष्ट्र बैंक अत्यन्त गम्भीर बन्छ। जबरजस्ती कोल्याटरल बेचेर फाइदा लिन खोज्नु भ्रष्टाचारको हिस्सा हो, यसलाई राष्ट्र बैंकले कहिल्यै क्षम्य गरिँदैन।’

गभर्नर पौडेलका अनुसार आर्थिक गतिविधि सहज बनाउन राष्ट्र बैंकले पछिल्ला महिनाहरूमा थुप्रै नीतिगत परिमार्जन गरेको छ। मौद्रिक नीतिको पहिलो त्रैमासिक समीक्षामा बैंक तथा वित्तीय संस्थाहरूको नाफा र लगानी क्षमता बढाउन सहज वातावरण बनाइएको उनले बताए।

उनले भने, ‘महानगरमा रहेका धेरै बैंकका शाखा आवश्यकता अनुसार बन्द गर्न सक्ने बाटो खोलिदिएका छौँ। डिजिटल कारोबार र आधुनिक बैंकिङ प्रणालीलाई प्राथमिकता दिँदै आर्थिक गतिमा सहयोग पुर्याउन राष्ट्र बैंक सक्रिय छ।’

गभर्नर पौडेलले बैंक तथा वित्तीय संस्थाहरूको नाफामा मात्रै होइन, संस्थागत सुशासनमा पनि राष्ट्र बैंकको कडा ध्यान रहने उल्लेख गरे। उनले भने, ‘नाफा बढाउन प्रोत्साहन गर्छौँ, तर कुन निर्णय सही हो र कुन गलत—त्यसअनुसार नीति बनाउँछौँ। सबैको सुझाव र गुनासा सुनेर नै हामी अगाडि बढ्छौँ।’

उनका अनुसार पछिल्लो दशकमा विभिन्न क्षेत्रमा उल्लेख्य प्रगति भए पनि आर्थिक मनोबल भने कमजोर छ। ‘अर्थतन्त्रको गति मनोविज्ञानमा अडिन्छ। हिमालयन जाभादेखि आईटी क्षेत्रमा राम्रो प्रगति भएको छ, पूर्वाधार निर्माणमा पनि सुधार भइरहेको छ। तर मनोबल कमजोर छ, यसलाई सुधार्न सकारात्मक क्षेत्रतर्फ ध्यान दिनुपर्छ,’ उनले भने।

उनले निर्यातमा उल्लेख्य प्रगति गरिरहेको अलैँचीजस्ता उत्पादनलाई उदाहरण दिँदै त्यस्ता क्षेत्रलाई थप प्रवद्र्धन गर्नुपर्ने बताए। गभर्नर पौडेलले दशकौँदेखि ‘नेपालमा केही हुँदैन’ भनेर युवालाई विदेश पठाउने प्रवृत्ति गलत रहेको टिप्पणी गरे। उनले भने, ‘सबैसँग भइसकेको जिम्मेवारी सोचेर छोरा–छोरी विदेश पठाइयो। तर अब उनीहरूलाई फर्काएर ल्याउनुपर्छ। फर्काइए पनि मन्त्री बनाउने वा राजनीतिक प्रतिस्पर्धामा लगाउने होइन, कामको अवसर दिनुपर्छ।’

कर्जामा समस्या आएपछि सबैलाई एकै किसिमले कालोसूचीमा राख्ने प्रवृत्तिलाई सुधार्न राष्ट्र बैंक अध्ययनरत रहेको उनले बताए। ‘निर्माण उद्योगमा माइक्रोफाइनान्सजस्तो मोडल भइसकेको छ—एकले गल्ती गर्यो भने सबैलाई राखेजस्तो अवस्था। अब यस्तो प्रणाली समग्र रूपमा सुधार्ने तयारी भइरहेको छ,’ गभर्नरले भने।

कुनै पनि क्षेत्रलाई रातारात सुधार गर्ने फर्मुला नहुने उल्लेख गर्दै गभर्नर पौडेलले क्रमिक सुधारलाई नै दिगो समाधान भने। ‘‘फेलियर’ हुनु व्यापारिक प्रक्रियाको नै हिस्सा हो। त्यसलाई डराउनुपर्ने होइन। सकारात्मक र सफल कथामा केन्द्रित भएर अगाडि बढ्नुपर्छ,’ उनले भने।