पाँच महिनामा एक अर्ब ६६ करोड डलर बेचेर एक खर्ब ४७ अर्ब भारु खरिद

काठमाडौँ: चालू आर्थिक वर्ष २०८२/०८३ को पाँच महिनामा नेपालले उल्लेख्य मात्रामा भारतीय रुपैयाँ (भारु) खरिद गरेको छ। नेपाल राष्ट्र बैंकले भारतीय रिजर्भ बैंक(आरबीआई) लाई अमेरिकी डलर दिएर भारु खरिद गरेको हो।

साउनदेखि मंसिरसम्म १ अर्ब ६६ करोड अमेरिकी डलर सटही गरी १ खर्ब ४६ अर्ब ९३ करोड रुपैयाँ बराबरको भारु खरिद गरेको राष्ट्र बैंकले जनाएको छ। यो परिमाण गत आर्थिक वर्ष २०८१/०८२ को सोही अवधिको तुलनामा बढी हो। जसले आयात र समग्र आर्थिक गतिविधिमा क्रमशः सुधार आएको संकेत गरेको छ।

गत वर्षको सोही अवधिमा १ अर्ब ६४ करोड अमेरिकी डलर बिक्री गरी करिब १ खर्ब ३८ अर्ब रुपैयाँ बराबरको भारु खरिद गरिएको थियो। चालू वर्षमा भारु खरिदको परिमाण बढ्नुको मुख्य कारण भारतबाट वस्तु आयातमा देखिएको सुधार रहेको राष्ट्र बैंकले जनाएको छ। नेपाल–भारतबीच खुला सिमाना, व्यापारिक निर्भरता र दैनिक उपभोग्य वस्तुमा भारतको ठूलो हिस्सा रहेकाले आयात बढ्दा भारुको माग स्वाभाविक रूपमा बढ्ने गर्दछ।

नेपाल राष्ट्र बैंकका सह–प्रवक्ता तथा सूचना अधिकारी सुमन न्यौपानेका अनुसार भारु खरिद सिधै व्यापारसँग जोडिएको विषय हो। ‘भारतबाट अधिकांश सामान खरिद गर्न भारु नै आवश्यक पर्छ। बैंकहरूले ग्राहकको मागअनुसार राष्ट्र बैंकबाट भारु लिने गर्छन्। आयात बढेपछि भारु खरिद पनि स्वाभाविक रूपमा बढ्छ,’ उनले स्पष्ट पारे।

राष्ट्र बैंकको विवरणअनुसार साउनमा १७ अर्ब ५४ करोड भारु खरिद गरिएको छ । त्यस्तै, भदौमा १५ अर्ब ७३ करोड, असोजमा सबैभन्दा धेरै ६५ अर्ब ५१ करोड, कात्तिकमा १२ अर्ब ४१ करोड र मंसिरमा ३५ अर्ब ७२ करोड रुपैयाँ बराबरको भारु खरिद भएको छ। विशेष गरी चाडपर्वको मौसम परेको असोज र मंसिरमा खाद्यान्न, लत्ताकपडा, सवारी साधन, इलेक्ट्रोनिक्स र कच्चा पदार्थको आयात बढ्दा भारुको माग उच्च देखिएको हो।

पछिल्ला केही वर्षयता आयात कमजोर हुँदा नेपाली अर्थतन्त्र सुस्त देखिँदै आएको थियो। आयात घटेपछि बैंकिङ प्रणालीमा लगानीयोग्य रकम थुप्रिनु, ब्याजदर न्यून विन्दुमा झर्नु र विदेशी मुद्रा सञ्चिति अस्वाभाविक रूपमा बढ्नुजस्ता अवस्था देखिएका थिए। यसले उद्योग सञ्चालन, व्यापार विस्तार र रोजगारी सिर्जनामा नकारात्मक प्रभाव पारेको थियो।

तर पछिल्लो समय आयातमा क्रमिक सुधार देखिन थालेको छ। भन्सार विभागका अनुसार चालु आर्थिक वर्षको पहिलो ६ महिना (पुस मसान्तसम्म) ९ खर्ब ३९ अर्ब रुपैयाँ बराबरको वस्तु आयात भएको छ। जसमध्ये भारतबाट मात्रै ४ खर्ब १६ अर्ब ७१ करोड रुपैयाँ बराबरको वस्तु आयात भएको छ। भारतबाट आयात निरन्तर बढ्नुले बजारमा माग बढ्दै गएको र आर्थिक गतिविधि विस्तारोन्मुख रहेको संकेत गरेको विश्लेषकहरू बताउँछन्।

आयात वृद्धि भएसँगै राजस्व संकलनमा पनि सुधार आउने अपेक्षा गरिएको छ। राजस्व अभावका कारण सुस्त बनेको विकास निर्माण, पूर्वाधार विस्तार र सरकारी खर्चले अब क्रमशः गति लिन सक्ने अनुमान गरिएको छ। समग्रमा, डलर बिक्री गरी भारु खरिद बढ्नु नेपाली अर्थतन्त्र पुनः चलायमान हुँदै गएको सकारात्मक संकेत भएको अर्थविद्हरूको निष्कर्ष छ।