स्थानीयलाई जलविद्युतको सेयर अंकित मूल्यमै उपलब्ध गराउन इप्पानको आग्रह

काठमाडौँः स्वतन्त्र ऊर्जा उत्पादकहरूको संस्था, नेपाल (इप्पान)ले जलविद्युत आयोजनाबाट प्रत्यक्ष प्रभावित स्थानीयबासीलाई उपलब्ध गराइने सेयर अंकित मूल्य अर्थात् प्रतिकित्ता १०० रुपैयाँमै निष्कासन गर्न आफ्ना सदस्य कम्पनीहरूलाई आग्रह गरेको छ।

आइतबार जारी प्रेस विज्ञप्तिमा इप्पानले केही जलविद्युत आयोजनाको साधारण सेयर (आईपीओ) निष्कासन प्रक्रिया नियामकीय कारणले लामो समयदेखि प्रभावित भएपछि केही प्रवद्र्धक कम्पनीहरूले स्थानीयबासीका लागि प्रिमियम मूल्यमा सेयर निष्कासन गर्ने विकल्पबारे छलफल गरिरहेकोप्रति आफ्नो गम्भीर ध्यानाकर्षण भएको जनाएको छ।

इप्पानका अनुसार धितोपत्र दर्ता तथा निष्कासन नियमावली, २०७३ को नियम ९ को उपनियम (४) ले स्थानीय प्रभावित बासिन्दालाई लाभान्वित गराउने उद्देश्यले १० प्रतिशत सेयर छुट्याउने कानुनी व्यवस्था गरेको छ। त्यसैले उक्त व्यवस्था अनुरूप स्थानीयबासीलाई अंकित मूल्य अर्थात् प्रतिकित्ता १०० रुपैयाँमै सेयर उपलब्ध गराउनुपर्ने संस्थाको धारणा छ।

इप्पानले जलविद्युत आयोजना केवल लगानीको माध्यम नभई स्थानीय समुदायसँगको विश्वास, सहकार्य र साझेदारीमा आधारित विकासको अभियान भएको उल्लेख गरेको छ। आयोजना निर्माणका क्रममा जग्गा उपलब्ध गराउने, वातावरणीय तथा सामाजिक प्रभाव सहने, निर्माण अवधिका असुविधा व्यहोर्ने तथा आयोजनाको सफल कार्यान्वयनमा प्रत्यक्ष सहयोग गर्ने स्थानीय समुदायलाई स्वामित्वमा सहभागी गराउने उद्देश्यले नै स्थानीयबासीका लागि सेयरको व्यवस्था गरिएको विज्ञप्तिमा उल्लेख छ।

स्थानीयबासीलाई छुट्याइएको सेयर प्रिमियम मूल्यमा निष्कासन गरिए उनीहरूको पहुँच सीमित हुने, आयोजनाप्रतिको अपनत्व कमजोर बन्ने तथा आयोजना र समुदायबीच वर्षौंदेखि विकास हुँदै आएको विश्वासको सम्बन्धमा नकारात्मक असर पर्ने इप्पानको भनाइ छ।

संस्थाले स्थानीयबासीलाई अंकित मूल्यमा सेयर उपलब्ध गराउँदा उनीहरू आयोजनाका वास्तविक साझेदार बन्ने, स्वामित्व र अपनत्वको भावना बढ्ने, आयोजना निर्माण तथा सञ्चालनका क्रममा देखिने सामाजिक विवाद र अवरोध न्यून हुने तथा आयोजना समयमै सम्पन्न गर्न सहज वातावरण बन्ने विश्वास व्यक्त गरेको छ। यसबाट स्थानीय समुदायले दीर्घकालीन आर्थिक लाभ प्राप्त गर्ने, स्थानीय विकासमा योगदान पुग्ने र सामाजिक सद्भावसमेत सुदृढ हुने इप्पानको दाबी छ।

इप्पानले नेपाल सरकार, सम्बन्धित नियामक निकाय तथा सबै प्रवद्र्धक कम्पनीलाई स्थानीय प्रभावित बासिन्दाको हित, जलविद्युत आयोजनाको दीर्घकालीन स्थायित्व तथा निजी क्षेत्र र स्थानीय समुदायबीचको सुमधुर सम्बन्धलाई प्राथमिकतामा राख्दै स्थानीयबासीका लागि छुट्याइने सेयर अंकित मूल्य अर्थात् प्रतिकित्ता १०० रुपैयाँमै उपलब्ध गराउने नीति निरन्तर कायम राख्न आग्रह गरेको छ।

साथै, साधारण सेयर निष्कासनसँग सम्बन्धित नियामकीय प्रक्रियालाई सरल, पारदर्शी र समयबद्ध बनाउन तथा सेयर निष्कासनमा हुने ढिलाइका कारण जलविद्युत आयोजनाले भोगिरहेका समस्या समाधानका लागि आवश्यक पहल गर्न नेपाल सरकार र सम्बन्धित निकायको ध्यानाकर्षण गराएको छ।